II SA/Lu 900/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza przez zastępcę Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] . nr [...]. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w po rozpatrzeniu odwołania E. W. od wydanej z upoważnienia Burmistrza przez Zastępcę Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] przyznającej E. W. zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie na okres od 1 sierpnia 2007 r. do 30 kwietnia 2010 r. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, iż zgodnie z treścią art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. W myśl ust. 3 powyższego artykułu, zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Zgodnie z § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 130, poz. 903), wysokość zasiłku pielęgnacyjnego, od 1 września 2006 r. wynosi 153 zł miesięcznie. Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie wskazuje na to, że E. W., urodzona [...] jest osobą zaliczoną do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od dnia [...].03.2007 r. , natomiast niepełnosprawność istnieje od 1987 r. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku w dniu [...] sierpnia 2007 r. Art. 24 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że w przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane zostały na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, nie dłużej jednak niż do końca okresu zasiłkowego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ww. ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. W świetle powyższej regulacji, zdaniem organu orzekającego, zgodnie z prawem przyznano stronie świadczenie od 01.08.2007 r. (począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionym dokumentami) do dnia 30.04.2010 r. (do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia). Z akt sprawy wynika, że strona przed złożeniem wniosku nie miała przyznanego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej zasiłku pielęgnacyjnego. W dniu [...] listopada 2006 r. strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, lecz organ ostateczną decyzją z dnia [...].12.2006 r. odmówił przyznania świadczenia. W związku z powyższym w niniejszej sprawie nie zachodzi też przypadek kontynuacji pobierania świadczenia, a organ nie mógł rozpatrywać sprawy w zakresie wcześniej rozpatrzonym ostateczną decyzją, a co za tym idzie przyznać stronie świadczenia od [...].11.2006 r. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, E. W. wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając błędną ocenę prawną oraz błąd w ustaleniach faktycznych dotyczący daty, od której powinien być przyznany zasiłek. W odpowiedzi na skargę organ orzekający wnosi o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W sprawie niniejszej kwestią sporną jest termin, od którego należy przyznać skarżącej zasiłek pielęgnacyjny, a więc czy miarodajna jest data osiągnięcia stopnia niepełnosprawności wskazana w decyzji, której uzyskanie jest koniecznym warunkiem wystąpienia o przyznanie zasiłku, czy też data wynikająca z zaskarżonego w sprawie art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt P 28/07 uznano wyżej powołany przepis za niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem Trybunału, istniejąca regulacja art. 24 ust. 2 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych przedstawia się jako niespójna, nielogiczna w zakresie relacji: data lub okres powstania znacznej niepełnosprawności, a data przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Nadto istniejący mechanizm i procedura uzyskiwania zasiłku kreują nierówność traktowania osób ubiegających się o zasiłek – w zależności od tego, czy występują one najpierw o zasiłek i dopiero wezwane do uzupełnienia wniosku ubiegają się o niezbędne zaświadczenie o niepełnosprawności, czy też rozpoczynają swoje starania od wejścia w procedurę uzyskania zaświadczenia o niepełnosprawności. Stwierdzenie, że dopiero od chwili uzyskania ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności i innych niezbędnych dokumentów można domagać się przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, jest nieuprawnione według Trybunału Konstytucyjnego. W ocenie Trybunału przyczyną nielogiczności i powiązania obu stadiów uzyskiwania zasiłku jest brak przemyślanej koncepcji i świadomości, że uzyskiwanie zasiłku dotyczy realizacji prawa podmiotowego, którego beneficjentem jest osoba mająca uprawnienia materialnoprawne (osoba legitymująca się stwierdzeniem niepełnosprawności), i które to uprawnienie materialnoprawne pozostaje pod ochroną art. 69 Konstytucji. Kreowanie zaś mechanizmu, który umożliwia (na skutek określenia terminu początkowego wypłacania świadczeń) przerzucenie na osobę pozostającą pod ochroną art. 69 Konstytucji ryzyko nieprawidłowego działania administracji, stanowi rażące naruszenie art. 2 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny wskazał również, iż nie budzi sprzeciwu to, że samo uzyskanie urzędowego potwierdzenia stanu niepełnosprawności wymaga postępowania administracyjnego zainicjowanego przez osobę zainteresowaną, ani to, iż postępowanie to z natury rzeczy musi trwać przez czas odpowiadający standardom właściwym dla postępowania administracyjnego, iż w tym okresie zainteresowany, jako nieodpowiadający ustawowym przesłankom uznania niepełnosprawności jest pozbawiony zasiłku. Jednakże od momentu wskazanego przez władzę publiczną w decyzji ustalającej wystąpienie niepełnosprawności danego stopnia zainteresowany ma prawo uzyskać – w ustawowym trybie – zasiłek pielęgnacyjny w ustawowo określonej wysokości. Z tą datą jego interes w uzyskaniu takiego zasiłku jest chroniony konstytucyjnie. Dlatego przeczy tej spójnej konstrukcji, wynikającej z art. 69 konstytucji, rozwiązanie przyjęte w art. 24 ust. 2 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych, wprowadzające bezwzględny termin ograniczający datę przyznania zasiłku w oderwaniu od konkretnej daty urzędowo ustalonej w ustawowo określonym trybie stwierdzenia przesłanek realizacji uprawnienia publicznoprawnego chronionego konstytucyjnie. Trybunał Konstytucyjny podkreślił przy tym, iż art. 2 Konstytucji stanowi, iż Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Z tej normy wynika zasada sprawiedliwości i równości wobec prawa. Z zasady sprawiedliwości społecznej wynika ochrona słabszych ekonomicznie jednostek i grup ludności wyrażająca się w istnieniu odpowiednich usług socjalnych świadczonych przez państwo i różne wspólnoty samorządowe. Zasady sprawiedliwości społecznej w powiązaniu z ideą państwa prawnego są w Konstytucji RP odpowiednikiem koncepcji socjalnego państwa prawnego. Zdaniem Trybunału , zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie swój cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności. Biorąc pod uwagę przede wszystkim cel zasiłku pielęgnacyjnego, a ponadto tryb orzekania o niepełnosprawności, który zgodnie z przewidzianymi prawem terminami może trwać kilka miesięcy, ustanowiony w art. 24 ust. 2 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych termin, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji, gdyż narusza wynikający z zasady państwa prawnego nakaz przestrzegania przez ustawodawcę poprawnej legislacji. Przepis ten, w systemie przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego jest nielogiczny i niekonsekwentny w stopniu uniemożliwiającym realizację celu wynikającego z art. 69 Konstytucji. Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oznacza dla rozpoznawanej sprawy, iż przepis ten w zakresie, w jakim stwierdzona została ta niezgodność, nie może być uznany za prawidłową podstawę wydanych decyzji administracyjnych. Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą – aktu normatywnego na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonym w przepisach właściwych dla danego postępowania. W świetle przytoczonej normy konstytucyjnej nasuwa się jednoznaczny wniosek, że skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną decyzji jest powinność uchylenia takiej decyzji. Jest bowiem zasadą, że sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi w sprawie podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji zastosują przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych z uwzględnieniem zmiany stanu prawnego wynikającej z powołanego powyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Oznacza to powinność dokonania takiej interpretacji art. 24 ust. 2 ustawy, której rezultatem będzie wyeliminowanie z zakresu normowania powyższego przepisu wzorca normatywnego, który wskazuje na przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o jego przyznanie wraz z kompletem wymaganych dokumentów . Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 12700 orzekł jak w wyroku.