II SA/Lu 903/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Asesor WSA Wiesława Achrymowicz sprawozdawca,, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Protokolant Referent – stażysta Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2005 r. z udziałem prokuratora B. W. sprawy ze skargi G. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr Rep. [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz G. D. kwotę 440 ( czterysta czterdzieści ) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Procedując na wniosek następców prawnych J. i S. małżonków .D. pod tytułem dziedziczenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w toku uprzednio przeprowadzonego postępowania administracyjnego powzięło decyzje, przy wyczerpaniu trybu odpowiadającego instancyjnemu, pierwszą w dacie 11 czerwca 2001 r., jako pierwszoinstancyjną, a następnie wobec wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, kolejną w dacie 24 lipca 2001 r., z powołaniem w jej treści proceduralnego unormowania stanowionego w art. 127 § 3 k.p.a., każdorazowo o stwierdzeniu wydania z naruszeniem prawa decyzji z dnia [...] lutego 1986 r. przez Naczelnika Gminy w przedmiocie przejęcia od S. D. gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa w zamian za świadczenie emerytalne. Organ rozstrzygający wskazywał na ustalenie, iż przy podejmowaniu objętej żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji pominięto spadkobierców, już w tej dacie nieżyjącej J.D., legitymującej się tytułem prawnym do przejmowanego na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego z racji małżeńskiej wspólności majątkowej, statuowanej ustawą, co zakwalifikował jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu hipotezy art. 156 § 1 k.p.a., lecz jednocześnie pozytywnie przesądził zrealizowanie przesłanki z art. 156 § 2 k.p.a., eliminującej jurydyczną rację dla stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne, a to wobec przeprowadzenia postępowania scaleniowego. Wobec zainicjowania przez G.D. kontroli sądowoadministracyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II SA / Lu 1432 / 01, wyrokiem z dnia 19 lutego 2003 r. uchylił zaskarżoną decyzję datowaną na [...] lipca 2001 r., powziętą przez organ rozstrzygający w wyniku zrealizowania trybu odpowiadającego instancyjnemu. Następnie w toku dalszego procedowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze powzięło decyzję dnia [...] sierpnia 2004 r. o odmowie stwierdzenia nieważności wskazanej przez wnioskodawców, a opisanej wyżej decyzji Naczelnika Gminy pouczając strony o prawie , terminie i sposobie wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a gdy G.D., reprezentowany przez radcę prawnego z tej instytucji skorzystał zgodnie z udzielonym pouczeniem, tenże organ w trybie odpowiadającym instancyjnemu, powziął w dacie [...] października 2004 r. decyzję o utrzymaniu w mocy swej decyzji z dnia [...] sierpnia 2004 r., prezentując w ponownie realizowanym procedowaniu administracyjnym stanowisko o zaistnieniu, w świetle zarzutów formułowanych przez wnioskodawców, przesłanek uzasadniających wznowienie kwestionowanego postępowania administracyjnego, przeprowadzonego i zakończonego ostatecznie przez Naczelnika Gminy, a to zważywszy unormowanie zawarte w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., skoro spadkobiercy J.D. zostali w nim pozbawieni prawa do przedsięwzięcia czynnego udziału, dotyczącym ich interesu prawnego, gdy co do zasady rozważane nadzwyczajne tryby przewidziane dla procedowania administracyjnego nie pozostają we wzajemnym stosunku konkurencyjności, a każdy z nich podlegać może skutecznemu zrealizowaniu przy spełnieniu ściśle określonych ustawą przesłanek o niepokrywającym się przedmiotowo zakresie. Na ostatnio przywołane ostateczne rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wystąpił ze skargą G.D., wnosząc o stwierdzenie nieważności obu decyzji powziętych w trybie odpowiadającym instancyjnemu, a ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji, każdorazowo z zasądzeniem na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżący formułował zarzut naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez nieważność postępowania, także przy wadliwym oznaczeniu osób sygnujących zaskarżoną decyzję; art. 147 k.p.a. poprzez brak wznowienia kwestionowanego przezeń postępowania administracyjnego z urzędu, skoro okoliczności przytaczane przez strony już niniejszym kontrolowanego nadzwyczajnego postępowania administracyjnego wskazywały na istnienie nowych dowodów w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.; art. 158 § 1 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy z dnia [...] lutego 1986 r., objętej żądaniem wszczynającym postępowanie administracyjne właśnie w tym przedmiocie, w trybie reformatoryjnym. W uzasadnieniu stawianych zarzutów skarżący akcentował jurydyczną okoliczność, iż w sprawie II SA / Lu 1432 / 01 Naczelny Sąd Administracyjny w istocie definitywnie przesądził zasadność stanowiska stron o zaistnieniu rażącego naruszenia prawa przy podejmowaniu decyzji o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości stanowiącej przedmiot prawa własności także J.D., gdy z chwilą jej śmierci w stosownym zakresie nastąpiła sukcesja pod tytułem dziedziczenia na rzecz spadkobierców, a pozbawionych prawa do zrealizowania udziału w postępowaniu administracyjnym w tym przedmiocie przeprowadzonym, zaś postanowienie stwierdzające nabycie spadku ma charakter jedynie deklaratoryjny i jego znacznie późniejsze wydanie nie zwalniało organu rozstrzygającego o odjęciu prawa własności od obowiązku ustalenia grona następców prawnych zmarłej osoby współuprawnionej pod tytułem właścicielskim, w trybie przewidzianym ustawą o postępowaniu w administracji, dla skierowania decyzji także do nich, jako prawidłowego grona adresatów, by w następstwie w sposób odpowiadający prawu przejąć gospodarstwo rolne na rzecz Skarbu Państwa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie. Nie podzielając zarzutów skargi, podtrzymywało stanowisko prawne wraz z jego argumentacją, wyrażone w zaskarżonej decyzji. Akcentowało tę okoliczność, iż spadkobiercy J.D. w dacie podejmowania kwestionowanej decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa nie zgłaszali właściwemu organowi woli przejęcia tegoż gospodarstwa rolnego na swoją rzecz. Zatem pozostawała należna im droga rozliczeń finansowych ze S.D. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kognicji sądowoadministracyjnej została poddana kontrola działalności organów administracji publicznej w aspekcie legalności, gdy niniejszym badane decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, powzięte w trybie odpowiadającym instancyjnemu, a objęte skargą, tego rozstrzygającego wymogu nie realizują, jako dotknięte przede wszystkim kwalifikowanym naruszeniem przepisów o postępowaniu w administracji, statuowanych w sposób szczególny w odniesieniu do postępowań zastrzeżonych właściwości Samorządowych Kolegiów Odwoławczych w art. 127 § 3 k.p.a. dla zrealizowania trybu odpowiadającego instancyjnemu, co podlegało stwierdzeniu ponad granice zarzutów skargi, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W wyniku uprzednio realizowanej kontroli sądowoadministracyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II SA / Lu 1432 / 01, wyrokiem z dnia 19 lutego 2003 r. prawomocnie uchylił wyłącznie zaskarżoną decyzję, którą stanowić mogła i stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2001 r., a powzięta w trybie odpowiadającym instancyjnemu, zainicjowanym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy przez spadkobierców J.D. W konsekwencji przedstawionej sytuacji proceduralnej, w obrocie prawnym pozostała nie ostateczna decyzja tegoż Kolegium z dnia [...] czerwca 2001 r. Zatem po przytoczonym wyroku sądowoadministracyjnym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze z naruszeniem przepisów o instancyjności w postępowaniu w administracji powzięło kolejną decyzję jako pierwszoinstancyjną, a od niej z kolei zrealizowało tryb odpowiadający odwoławczemu z przywołaniem dyspozycji art. 127 § 3 k.p.a. Stwierdzona ponad granice zarzutów skargi wadliwość procedowania wyczerpuje hipotezę art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., by w tym miejscu dla potwierdzenia przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2002r. w sprawie I SA 1477/00 LEX 81665, odnoszący pojęcie właściwości organu w kontekście przywołanego unormowania także do ustawowego wymogu zachowania reguł instancyjności, również gdy rozważać unormowanie szczególne, zawarte w art. 127 § 3 k.p.a. Odnosząc się do zarzutów skargi, dla prawidłowości dalszego procedowania, należy podzielić ferowane u ich podstaw stanowisko, o związaniu organu rozstrzygającego oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II SA/Lu1432/01, a powziętym w rezultacie badania zrealizowania przepisów ustawy o postępowaniu w administracji w kontekście właśnie instytucji nieważności decyzji administracyjnej, przy przyjęciu u podstaw dokonanej oceny w aspekcie legalności, założenia o jurydycznej racji kwalifikacji, jako rażącego, stwierdzonego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji z dnia [...] lutego 1986 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa, wobec skierowania jej wyłącznie do S.D., pozbawionego statusu jedynego uprawnionego pod tytułem właścicielskim, z pominięciem grona pozostałych osób współuprawnionych z racji dziedziczenia po zmarłej współmałżonce, gdy co do zasady prawomocne orzeczenie sądowoadministracyjne ustawodawca wyposażył w atrybut mocy wiążącej, o zakresie przewidzianym w art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w związku z art. 99 ustawy ją wprowadzającej. Przedstawiony stan sprawy obligował organ ponownie rozstrzygający w administracji do powzięcia decyzji w rezultacie rozważenia i oceny właśnie przesłanek stanowionych dla przesądzenia jurydycznej racji zastosowania instytucji nieważności decyzji administracyjnej, a przywoływanej we wniosku wszczynającym to nadzwyczajne postępowanie administracyjne, poprzedzonego procedowaniem zrealizowanym w sposób wyczerpujący wymogi stanowione w treści art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Wobec powyższego, na obecnym etapie procedowania administracyjnego, rozważanie pozostałych argumentów przywoływanych u podstaw zarzutów skargi, pozostaje już bez rozstrzygającego znaczenia dla wyniku sądowoadministracyjnej kontroli realizowanej niniejszym. Z tych względów, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 i przy zastosowaniu art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak na wstępie, gdy obowiązek zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego znajduje uzasadnienie w art. 200 ostatnio przywołanej ustawy.