II SA/Lu 905/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal-sprawozdawca, Sędzia NSA Maciej Kierek, Protokolant Stażysta Monika Kowalik, po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2005 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Kierownikowi Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 1-4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego , utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]. Nr [...] odmawiającą przyznania M.B. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że M.B. bezpodstawnie domaga się przyznania mu uprawnień kombatanckich, gdyż nie jest osobą represjonowaną dziecko, które urodziła matka w czasie powrotu do Polski z przymusowych robót. Świadczenie przymusowej pracy na rzecz III Rzeszy nie stanowi represji w rozumieniu ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami reprsji wojennych i okresu powojennego, dlatego też podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż urodził się on podczas powrotu matki do Polski z przymusowych robót, nie ma wpływu na przyznanie mu uprawnień kombatanckich. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M.B. zarzucił, że zaskarżona decyzja wydana została z "poważnym" naruszeniem prawa materialnego i procesowego, domagając się jej uchylenia. Wywiezienie rodziców z hitlerowskiego obozu w Z. na przymusowe roboty do III Rzeszy oraz jego narodziny w okolicach O. stanowiły okoliczności świadczące, iż jest on osobą represjonowaną. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko jak w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Z akt sprawy wynikało, że skarżący domaga się przyznania mu uprawnień kombatanckich twierdząc, że urodził się w dniu [...] lipca 1944 r. na terenie III Rzeszy, w pociągu towarowym, którym tego dnia jego matka powracała do okupowanej Polski z przymusowych robót. Wbrew zarzutom i wnioskom skarżącego nie można mu przyznać racji, że jest on osobą represjonowaną. Skład orzekający podziela wyrażony - w uzasadnieniu decyzji - przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pogląd na temat statusu prawnego osób wywiezionych do prac przymusowych na terytorium III Rzeszy. Osoby wywiezione na przymusowe roboty na terytorium III Rzeszy nie są osobami represjonowanymi w rozumieniu ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.) . Stąd też i fakt urodzin skarżącego (jak podaje) na terytorium III Rzeszy (w okolicach O.) nie stanowi podstawy do przyznania mu z tego tytułu uprawnień kombatanckich. Z tego powodu nie można uznawać za słuszny - zarzut skarżącego twierdzącego, iż z racji urodzin na terytorium III Rzeszy przebywał on w warunkach, które nie różniły się od warunków panujących w obozach koncentracyjnych i z tego tytułu przysługują mu uprawnienia kombatanckie. Należy wyjaśnić, że przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu miejscach, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa regulują przepisy art. 3 pkt 2 oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Przepis art. 3 pkt 2 cyt. ustawy, stanowi iż do okresów działalności kombatanckiej lub równorzędnej z działalnością kombatancką zalicza się czas przebywania w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady oraz w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także w więzieniach i poprawczych obozach pracy oraz poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych (GUŁag) NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, a także w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski – spowodowanego działalnością o której mowa w art.1 ust. 2 i art. 2. Okoliczności rozpoznawanej sprawy nie wskazywały aby skarżący brał udział w działalności kombatanckiej, o której mowa w art. 1 ust. 2 oraz w działalności równorzędnej z działalnością kombatancką, określoną w art. .2 cyt. ustawy. Stąd też nie miał zastosowania przepis art. 3 pkt 2 cyt. ustawy, przewidujący możliwość przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu " w miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa". W myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a i b cyt. ustawy , za represje ustawodawca uznaje okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady oraz w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. Nr 106, poz. 1154) zawiera wykaz miejsc odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Pobyt w jednym z tych miejsc uprawnia do przyznania uprawnień kombatanckich. Z akt sprawy nie wynikało aby skarżący przebywał w miejscu odosobnienia znajdującym się w wykazie zamieszczonym w cyt. rozporządzeniu. Odnosząc się do podanej przez skarżącego - w trakcie postępowania administracyjnego – podstawy przyznania mu uprawnień kombatanckich, należy wskazać, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 3 lit .b ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz (...) , represjami są okresy przebywania na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 września 1996r. (sygn. akt III ARN 40/96) – na który powołuje się skarżący - dotyczył innego stanu faktycznego. Skład orzekający podziela wyrażony w tym wyroku pogląd prawny, że za osobę represjonowaną należy traktować dziecko urodzone przez matkę - w trakcie transportu do Polski z miejsca przymusowego pobytu na zesłaniu lub deportacji w byłym Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Jednak trzeba zwrócić uwagę, że wymagają rozróżnienia pojęcia "pobyt na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR" i " pobyt na przymusowych robotach na terytorium III Rzeszy". Przymusowe zesłania i deportacja w ZSRR są represjami w rozumieniu ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz (...), natomiast pobyt na przymusowych robotach w Niemczech – nie jest już represją i z tego tytułu nie są przyznawane uprawnienia kombatanckie. Dotyczy to także przypadków powracania do Polski osób uprzednio deportowanych na terytorium III Rzeszy. Z tych względów zarzuty i wnioski skarżącego pozbawione były usprawiedliwionych podstaw. Mając powyższe na uwadze skarga – jako niezasadna – podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).