II SA/Lu 907/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Protokolant Referent-stażysta Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2005 r. sprawy ze skargi A. D. Ś. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę II SA/Lu 907/04 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] października 2004 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lutego 2004 r. odmawiającą A.D.Ś. przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu ustalił, że brak jakichkolwiek dowodów potwierdzających działalność skarżącego w organizacji konspiracyjnej. Przeciwnie, z zebranego materiału wynika jednoznacznie, że skarżący , będący w czasie wojny dzieckiem (urodzony w 1933 r.), przebywał z rodzicami i nie mógł działać w jakiejkolwiek organizacji. Brak również dowodów, by skarżący i jego rodzice przebywali w jakimkolwiek obozie hitlerowskim w rozumieniu przepisów ustawy o kombatantach. Skarżący nie był także odebrany rodzicom w celu eksterminacji lub poddania przymusowemu wynarodowieniu. W tej sytuacji nie zachodzą przesłanki określone w przepisach art. 1 ust. 2, art. 2 oraz art. 4 ustawy o kombatantach, dające podstawę do przyznania uprawnień kombatanckich. Od decyzji tej A.D.Ś wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, domagając się jej uchylenia i przyznania uprawnień kombatanckich. Skarżący zarzuca, że bezpodstawnie odmówiono mu przyznania uprawnień kombatanckich, ponieważ pomagał partyzantom jako łącznik i zaopatrywał ich w broń palną, przyczyniając się do zwalczania niemieckiego najeźdźcy. Stwierdził, że przewoził broń na trasie G.-D. i działał w inny sposób, bliżej jednak nie określony. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania. W myśl przepisu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zmianami), kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Rodzaje działalności kombatanckiej wskazane zostały w przepisie art. 1 ust. 2. Ustawa określa także działalność równorzędną z działalnością kombatancką (art. 2) oraz okresy zaliczane do działalności kombatanckiej lub z nią równorzędnej (art. 3). Z mocy przepisu art. 4 ust.1 i 2 ustawy jej przepisy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym oraz okresu powojennego, wskazanym w tym przepisie oraz w stosunku do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji lub przymusowemu wynarodowieniu. Stosownie do przepisu art. 21 ust. 1 uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4 oraz posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej bądź w okresie podlegania represjom, z zastrzeżeniem jednak, że uprawnienia te nie przysługują osobom, o których mowa w art. 21 ust.2. O spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21, orzeka Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji (art. 22 ust. 1). Składając wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich skarżący wskazał dwie okoliczności, uprawniające w jego ocenie do przyznania uprawnień kombatanckich: przymusową pracę w gospodarstwie rolnym rodziców, przejętym przez władze okupacyjne oraz działalność partyzancką w latach 1943-1944 w G., polegającą na dowożeniu partyzantom broni (k. 43 akt organu administracyjnego). Skarżący nie dołączył jednak do wniosku jakichkolwiek dokumentów potwierdzających jego działalność w oddziałach partyzanckich w czasie wojny, nie powołał też innych dowodów. Nie przedstawił rekomendacji żadnego stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej, dołączył natomiast liczne dowody leczenia z okresu ponad czterdziestu lat oraz korespondencję związaną ze staraniami o ustalenie, że jego rodzice byli przed wojną właścicielami gospodarstwa rolnego. O konieczności uzupełnienia wniosku o wymagane prawem dokumenty został skarżący pouczony pismem z dnia 2 września 2003 r. (k. 50 akt administracyjnych). Mimo to skarżący nie złożył żadnych dokumentów. Natomiast we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wskazał, że był "żołnierzem Armii Partyzanckiej, która nie działała na otwartym froncie, lecz zwalczała wroga z ukrycia" i powołał się całość złożonej dokumentacji, nadal nie przedstawiając jednak jakichkolwiek dowodów na okoliczność swojej działalności w oddziałach partyzanckich. W tej sytuacji prawidłowe jest stanowisko organu administracji, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania mu uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. Stosownie do przepisu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy, za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Brak podstaw do przyjęcia, by skarżący pełnił służbę w jakiejkolwiek organizacji podziemnej. Skarżący nie wskazał nawet nazwy organizacji, w której miałby działać, czy której miałby pomagać, nie określił jej charakteru i nie podał jakichkolwiek szczegółów dotyczących jej działalności. Podawane przez skarżącego okoliczności, takie jak dowożenie broni bliżej nie określonym partyzantom, zostały prawidłowo ocenione przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów jako niewiarygodne w świetle całokształtu materiału dowodowego. Ocena dowodów dokonana przez organ administracji nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów, wyrażonej w przepisie art. 80 k.p.a. Oparta została bowiem o rozważenie całego materiału zebranego w sprawie i wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Należy dodać, że skarżący urodził się w 1933 r., w dacie powoływanych przez niego zdarzeń miał zatem 10 -11 lat. Nie mógł więc pełnić służby w organizacji podziemnej w rozumieniu wyżej podanym. Oceny tej nie zmienia fakt powołania się przez skarżącego w toku postępowania przed sądem na oświadczenia świadków, równie ogólnikowe, jak twierdzenia skarżącego. Należy również zauważyć, że żaden z tych świadków nie działał w jakichkolwiek oddziałach partyzanckich. Jak już o tym była mowa, skarżący nie dysponuje także rekomendacją jakiegokolwiek stowarzyszenia kombatanckiego. Jego wniosek o zobowiązanie bliżej nie określonego stowarzyszenia do wystawienia mu takiej rekomendacji nie może być w postępowaniu sądowym uwzględniony. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej tylko pod względem zgodności z prawem (art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. Nr 153, poz.1269). Sąd dokonuje kontroli legalności decyzji lub innego aktu administracyjnego, nie jest natomiast uprawniony do orzekania bezpośrednio o prawach i obowiązkach podmiotów prawa administracyjnego. Sąd nie może bowiem zastępować organów administracji. Z tego też względu zakres dopuszczalnego postępowania dowodowego przed sądem jest bardzo ograniczony i sprowadza się do uzupełnienia postępowania w sytuacji określonej w przepisie art.106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), co w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Prawidłowe jest też stanowisko organu administracji, że skarżący nie prowadził działalności wskazanej w przepisie art. 2 ustawy o kombatantach, określającym rodzaje działalności równorzędnej z kombatancką, nie zostały bowiem spełnione przesłanki w tym przepisie wymienione. Nie daje również podstaw do uznania uprawnień kombatanckich powoływany przez skarżącego fakt przymusowej pracy w gospodarstwie rolnym, należącym przed wojną do jego rodziców, odebranym następnie przez okupanta. W myśl przepisu art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach jej przepisy stosuje się do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu art. 4 ust.1 pkt 1 ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady, w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa oraz w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Przepisy ustawy stosuje się także do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu przymusowego wynarodowienia (art. 4 ust. 2 ustawy). Żadna ze wskazanych okoliczności nie zachodzi w przypadku skarżącego. Przymusowa praca w gospodarstwie, nie jest bowiem okresem przebywania w więzieniu, obozie koncentracyjnym, ośrodku zagłady lub innym miejscu odosobnienia, w którym warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych w rozumieniu omawianych przepisów. Skarżący nie został też odebrany rodzicom w celu poddania eksterminacji lub wynarodowieniu. Należy podkreślić, że przepisy ustawy o kombatantach uznają za działalność kombatancką lub z nią równorzędną tylko wyraźnie określone rodzaje działalności. Również nie każdy przejaw represji wojennych daje podstawę do zastosowania przepisów ustawy. Z tych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.).