II SA/Lu 910/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur Protokolant Specjalista Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2022 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 18 października 2021 r. nr SKO.OC/482/21 w przedmiocie obciążenia kosztami transportu, utrzymania i leczenia bydła I. oddala skargę; II. przyznaje r.pr. I. S.-M. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) z tytułu podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia 18 października 2021 r., znak: SKO.4020.OC/482/21, wydaną na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 7 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2020 r. poz. 638 ze zm.) i art. 39 ust. 5 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2021 r. poz. 1372 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. T., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej utrzymało w mocy decyzję decyzja Wójta Gminy Wohyń z dnia 26 kwietnia 2021 r., znak: RK.6140.1.1.2021 obciążającą odwołującego się kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia trzech sztuk bydła: byka HF PL 005349249134, byka HF PL005349249141, byka HF PL 005294684776, poniesionych w okresie od 1 maja 2017 r. do 31 maja 2018 r. w kwocie 15.136 zł oraz w okresie od 1 czerwca 2018 r. do 1 sierpnia 2018 r. w kwocie 3.006 zł. Stan sprawy przedstawia się następująco. Zawiadomieniem z 19 czerwca 2018 r. organ I instancji poinformował A. T. o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie obciążenia kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia od dnia 1 maja 2017 r. do dnia 31 maja 2018 r. trzech sztuk bydła odebranych mu czasowo na podstawie decyzji Wójta Gminy Wohyń z 23 czerwca 2016 r., znak: RK.6140.1.8.2016. Decyzją z 4 lipca 2018 r. organ pierwszej instancji obciążył A. T. kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia trzech sztuk bydła w łącznej kwocie 19.791,99 zł, poniesionymi od dnia 1 maja 2017 r. do dnia 31 maja 2018 r. Decyzja ta została uchylona przez Kolegium decyzją z 31 sierpnia 2018 r., znak: SKO.409.RO/602/18. W toku ponownie prowadzonego postępowania organ I instancji zakresem przedmiotowym sprawy objął także kwestię obciążenia A. T. kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia wskazanych zwierząt od dnia 1 czerwca 2018 r. do dnia 1 sierpnia 2018 r. odebranych mu czasowo na podstawie decyzji z 23 czerwca 2016 r. W dniu 20 listopada 2018 r. organ I instancji przeprowadził dowód z przesłuchania świadka D. P., tj. osoby, która na podstawie umów o dzieło sprawowała opiekę nad zwierzętami zgodnie z zasadami chowu i ich właściwego traktowania, łącznie od dnia 1 maja 2017 r. do dnia 1 sierpnia 2018 r. Następnie postanowieniem z 9 kwietnia 2019 r. Wójt Gminy Wohyń dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu ekonomiki rolnictwa i gospodarki żywieniowej celem zweryfikowania wysokości ponoszonych kosztów związanych z utrzymaniem odebranych zwierząt od dnia 1 maja 2017 r. do 31 maja 2018 r. i od dnia 1 czerwca 2018 r. do dnia 1 sierpnia 2018 r. W opinii i jej uzupełnieniu biegły ustalił całkowity koszt utrzymania zwierząt w okresie od 1 maja 2017 r. do dnia 31 maja 2018 r. na kwotę 15.136 zł, zaś całkowity koszt utrzymania zwierząt od dnia 1 czerwca 2018 r. do dnia 1 sierpnia 2018 r. na kwotę 3.006 zł. A. T. złożył w organie I instancji szereg pism. W ich treści zakwestionował odebranie mu zwierząt (które określił jako kradzież byków), wymienił koszty, jakie poniósł na zakup byków oraz opisał swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. W każdym z pism zawnioskował o udzieleniu mu pomocy de minimis i umorzenie naliczonych kosztów. Po zakończeniu postępowania wyjaśniającego Wójt Gminy Wohyń decyzją z 26 kwietnia 2021 r. orzekł o obciążeniu A. T. kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierząt (byka HF PL 00524912449134, byka HF PL 00524829141, byka HF PL 005294684776), poniesionych w okresie od 1 maja 2017r. do 31 maja 2018 r. w kwocie 15.136,00 zł oraz w okresie od 1 czerwca 2018 r. do 1 sierpnia 2018 r. w kwocie 3.006 zł. Organ I instancji wyjaśnił, że na obecnym etapie postępowania nie może orzekać w przedmiocie umorzenia ustalonych A. T. należności. Poinformował, że po uprawomocnieniu się decyzji w przedmiocie ustalenia tych kosztów rozpatrzy wniosek strony o umorzenie ustalonych należności, przeprowadzając w tym zakresie odrębne postępowanie wyjaśniające. Odwołanie od tej decyzji wniósł A. T.. Wydając powołaną na wstępie decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że zaistniały przesłanki do nałożenia na A. T. obowiązku pokrycia kosztów transportu, utrzymania i koniecznego leczenia odebranych mu zwierząt. Kolegium stwierdziło, że w niniejszym postępowaniu nie ocenia się zasadności odebrania zwierząt skarżącemu. Decyzja Wójta Gminy Wohyń z dnia 23 czerwca 2016 r., w której orzeczono o czasowym odebraniu A. T. między innymi trzech sztuk bydła, stała się ostateczna i wykonalna w dniu 5 lipca 2016 r. Z akt sprawy wynika, że zwierzęta przebywające na posesji A. T. w W. zostały mu odebrane jako właścicielowi na skutek interwencji Fundacji na Rzecz Ochrony Praw Zwierząt EX LEGE w L.. Część zwierząt została przekazana Fundacji, a bydło - trzy byki wskazane wyżej zwierzęta zostały przekazane do gospodarstwa rolnego J. R. w W. . Od 11 lipca 2016 r. zwierzęta te zostały umieszczone w gospodarstwie rolnym D. P. znajdującym się w miejscowości L.. Z akt sprawy wynika także, że Sąd Rejonowy w Radzyniu Podlaskim wyrokiem z 28 marca 2018 r., II K 327/17 uznał A. T. winnym znęcania się nad zwierzętami, m. in. nad trzema bykami i skazał go za to na karę czterech miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie zwiesił na okres próby w wymiarze dwóch lat oraz orzekł wobec A. T. przepadek tych zwierząt. Sąd Okręgowy w Lublinie po rozpatrzeniu apelacji wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2018r. zmienił wskazany wyrok, podwyższając karę pozbawienia wolności do roku, a na okres próby oddał oskarżonego pod dozór kuratora. Sąd w stosunku do A. T. orzekł ponadto zakaz posiadania wszelkich zwierząt na okres 5 lat oraz o podaniu wyroku do publicznej wiadomości. Organ powołał się na treść art. 7 ust. 4 ustawy o ochronie zwierząt, w myśl którego w przypadkach czasowego odebrania zwierzęcia kosztami transportu, utrzymania, koniecznego leczenia zwierzęcia obciąża się jego dotychczasowego właściciela lub opiekuna. Przedmiotowa ustawa nie pozostawia jakiejkolwiek swobody organowi w zakresie obciążenia dotychczasowego właściciela kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia, zwierząt, które zostało mu czasowo odebrane. Jeżeli decyzja o odebraniu zwierząt jest ostateczna i wykonalna, to organ administracji ma obowiązek orzec o obciążeniu kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia - dotychczasowego właściciela lub opiekuna tego zwierzęcia. Dalej Kolegium podniosło, że z treści art. 7 ust. 4 ustawy o ochronie zwierząt wynika jednoznacznie, że decyzja wydana na podstawie tego przepisu musi ustalić konkretne, określone kwotowo koszty, które obowiązany jest uiścić właściciel. Obciążający dotychczasowego właściciela zwierzęcia obowiązek uiszczenia kosztów transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia ma charakter publicznoprawny. Zatem z decyzji wydanej w trybie wskazanej regulacji powinna wynikać wysokość rzeczywiście poniesionych kosztów transportu, koniecznego utrzymania i leczenia zwierzęcia. Obciążenie strony tymi kosztami organ administracji winien każdorazowo szczegółowo uzasadnić, przy czym wysokość tych kosztów winna odpowiadać realnie ponoszonym z tego tytułu wydatkom, mającym wyłącznie uzasadniony faktycznie i prawnie charakter. Ustawa o ochronie zwierząt nie zawiera definicji kosztów, jak również nie odsyła w tym zakresie do jakiejkolwiek definicji legalnej, należy je więc interpretować w znaczeniu językowym jako suma pieniędzy wydatkowana na kupno lub opłacenie czegoś. Dotychczasowego właściciela lub opiekuna zwierząt obciążają zatem wszelkie wydatki poniesione na utrzymanie zwierząt oraz opiekę nad nimi bez konieczności oceny ewentualnych korzyści uzyskanych przez tymczasowego opiekuna. Kolegium uznało, że obciążenie skarżącego kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia w łącznej kwocie 18.142 zł znajduje potwierdzenie w sporządzonej opinii biegłego. Organ wskazał, że do ustalenia A. T. kwoty świadczenia przyjął tylko wydatki ustalone przez biegłego, chociaż kwoty wypłacone na podstawie umów o dzieło opiekunowi zwierząt, czyli D. P., były znacznie wyższe. W skardze na decyzję Kolegium A. T. zakwestionował ustalone koszty, podnosząc, że są one zawyżone. Zarzucił, że nie uwzględniono w nich wydatków, jakie poniósł na zakup byków i ich utrzymanie (leczenie weterynaryjne) do czasu ich "kradzieży". Podniósł, że nie zmuszał nikogo do odebrania mu zwierząt. Ponadto zawarł ocenę działalności organów administracji publicznej, które w jego ocenie skradły mu zwierzęta, a teraz być może "za łapówkę" naliczyły tak wysokie koszty. Ponownie opisał swoją trudną sytuację finansową i zadłużenie gospodarstwa rolnego. Skonkludował, że Gmina Wohyń powinna pokryć ustalone wydatki oraz zwrócić mu koszty zakupu trzech cieląt i koszty ich utrzymania. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji obciążającą skarżącego opłatą w łącznej wysokości 18 142 zł z tytułu transportu, utrzymania i koniecznego leczenia trzech sztuk bydła: byka HF PL 005349249134, byka HF PL005349249141, byka HF PL 005294684776 w okresie od 1 maja 2017 r. do 31 maja 2018 r. oraz w okresie od 1 czerwca 2018 r. do 1 sierpnia 2018 r. W pierwszej kolejności należy wskazać, że w postępowaniu w sprawie obciążenia dotychczasowego właściciela kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia odebranego zwierzęcia nie ocenia się zasadności odebrania tego zwierzęcia właścicielowi, gdyż ta kwestia była przedmiotem odrębnego postępowania. Decyzja Wójta Gminy Wohyń z dnia 23 czerwca 2016 r., w której orzeczono o czasowym odebraniu A. T. trzech sztuk bydła, nie została przez skarżącego zakwestionowana w drodze odwołania, w rezultacie czego stała się ostateczna i wykonalna w dniu 5 lipca 2016 r. Zarzuty skarżącego dotyczące braku podstaw odebrania mu zwierząt nie mogą być zatem przedmiotem oceny Sądu. Niemniej jednak zaznaczyć należy, że zasadność odebrania zwierząt skarżącemu znajduje potwierdzenie w prawomocnym wyroku sądu karnego, uznającym skarżącego za winnego zanęcania się nad zwierzętami. Bezsporne jest, że po odebraniu właścicielowi trzy byki zostały przekazane do gospodarstwa rolnego J. R. w Wohyniu, zaś 11 lipca 2016 r. zwierzęta te zostały umieszczone w gospodarstwie rolnym D. P. od dnia 1 maja 2017 r. do dnia 31 maja 2018 r na podstawie umów o dzieło z dnia 31 marca 2017 r., z dnia 30 czerwca 2017 r., z dnia 29 września 2017 r., z dnia 29 grudnia 2017 r. i z dnia 30 marca 2018 r., natomiast w okresie od dnia 1 czerwca 2018 r. do dnia 1 sierpnia 2018 r. - na podstawie umów o dzieło z dnia 30 marca 2018 r. oraz z dnia 29 czerwca 2018 r. Istotna sporu sprowadza się natomiast do zasadności obciążenia dotychczasowego właściciela kosztami transportu, utrzymania i leczenia tych zwierząt. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 7 ust. 4 ustawy o ochronie zwierząt, zgodnie z którym w przypadkach czasowego odebrania zwierzęcia kosztami transportu, utrzymania, koniecznego leczenia zwierzęcia obciąża się jego dotychczasowego właściciela lub opiekuna. Wskazać przy tym należy, że ustawa nie pozostawia w tym zakresie jakiejkolwiek swobody organowi, obligując go do wydania powyższego rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy zwierzę traktowane było w sposób określony w art. 6 ust. 2 ustawy, co spowodowało jego czasowe odebranie. Z treści ust. 4 art. 7 wynika jednoznacznie, że decyzja wydana na podstawie tego przepisu musi zawierać konkretne, określone kwotowo koszty, które obowiązany jest uiścić właściciel lub dotychczasowy opiekun zwierząt. Wobec istnienia w obrocie prawnym ostatecznej i prawomocnej decyzji o czasowym odebraniu skarżącemu zwierząt nie sposób zakwestionować spełnienia przesłanki nałożenia na niego obowiązku uiszczenia kosztów ich transportu, utrzymania i koniecznego leczenia, o której mowa w art. 7 ust. 4 powołanej ustawy. W związku z realizacją umów o dzieło D. P. wystawiała comiesięczne rachunki potwierdzające poniesione wydatki. Kopie rachunków widnieją w aktach sprawy. Ponadto Wójt Gminy Wohyń dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu ekonomiki rolnictwa i gospodarki żywieniowej celem zweryfikowania wysokości ponoszonych kosztów związanych z utrzymaniem odebranych zwierząt. W sporządzonej opinii i jej uzupełnieniu biegły ustalił całkowite koszty utrzymania zwierząt od dnia 1 maja 2017 r. do dnia 31 maja 2018 r. na poziomie 15.136 zł (tabela nr 3), na które składały się koszt paszy, ściółki oraz wody zużytych na utrzymanie zwierząt w wysokości 7.857 zł, koszty pracy osób przygotowujących paszę i dokonujących "obrządku" zwierząt w wysokości 5.068 zł oraz koszty ogólnogospodarcze (obejmujące zapewnienie schronienia zwierzętom, pracę ciągnika, zużytą energię elektryczną) w wysokości 221 zł. Zasady ustalenia tych kwot biegły szczegółowo opisał w tabeli nr 1 i nr 2 na str. 11 opinii. Koszty całkowite utrzymania zwierząt od 1 czerwca 2018 r. do 1 sierpnia 2018 r. zostały ustalone na 3.006 zł, na którą to kwotę składały się: koszt paszy, ściółki i wody w kwocie 1.784 zł, koszty pracy osób przygotowujących paszę i dokonujących "obrządku" zwierząt w wysokości 2.617 zł oraz koszty ogólnogospodarcze (zapewnienie schronienia zwierzętom, praca ciągnika, zużycie energii) w wysokości 389 zł. Zasady ustalenia poszczególnych wartości zostały opisane w tabeli nr 4, nr 5 i nr 6 na str. 13 opinii. Organy obu instancji prawidłowo oceniły opinię biegłego jako fachową i rzetelną. Biegły racjonalnie i szczegółowo opisał metodologię wyceny kosztów utrzymywania zwierząt. Określił ilość zużytej przez zwierzęta, paszy, ściółki i wody, ustalił koszty przygotowania paszy (śrutowanie zboża), a także koszty pracy osób obsługujących zwierzęta oraz czas potrzebny do obsługi, koszty utrzymania i amortyzacji budynków, koszty najmu pomieszczeń, w których były utrzymywane zwierzęta, koszty energii elektrycznej, wody, pracy ciągnika i maszyn. Przy ustalaniu ponoszonych kosztów biegły wykorzystał dane zawarte w aktach sprawy, a także obowiązujące normatywy technologiczne dla utrzymywania opasów z gospodarstw rolnych o podobnym charakterze, dostępną literaturę fachową, dane statystyczne oraz informacje uzyskane drogą samodzielnego gromadzenia danych. Koszt utrzymania zwierząt wynikający z rachunków przedstawionych przez D. P. kształtuje się na znacznie wyższym poziomie w stosunku do kosztów utrzymania zwierząt wynikających z opinii biegłego (koszty wynikające z opinii są niższe i jako takie zostały przyjęte przez organy obu instancji). Koszty poniesione przez D. P. i potwierdzone w opinii biegłego były realne, uzasadnione, nie noszą cech arbitralności oraz nie są zawyżone. Brak jest w związku z tym podstaw do odmówienia opinii biegłego mocy dowodowej i wiarygodności oraz podważenia na tej podstawie prawidłowości rozstrzygnięcia organu. Ubocznie należy zaznaczyć, że art. 7 ust. 4 ustawy o ochronie zwierząt nie przewiduje, by przy ustalaniu kosztów transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierząt i obciążaniu nimi dotychczasowego właściciela lub opiekuna brać pod uwagę ewentualne korzyści związane z czasowym utrzymywaniem zwierząt i pomniejszać koszty o te korzyści, w tym o wskazane w odwołaniu pożytki. Ustawa o ochronie zwierząt nie zawiera definicji kosztów, jak również nie odsyła w tym zakresie do jakiejkolwiek definicji legalnej, należy je więc interpretować w znaczeniu językowym jako suma pieniędzy wydatkowana na kupno lub opłacenie czegoś (według Słownika Języka Polskiego PWN). W takim znaczeniu dotychczasowego właściciela lub opiekuna zwierząt obciążają wszelkie wydatki poniesione na utrzymanie zwierząt oraz opiekę nad nimi bez konieczności oceny ewentualnych korzyści uzyskanych przez tymczasowego opiekuna. Podnoszona przez skarżącego kwestia zasadności umorzenia nałożonych na niego opłat stanowi przedmiot odrębnego postępowania i jako taka nie może być objęta oceną Sądu w niniejszej sprawie. Z tych względów Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu zostało wydane na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c/ i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 68). Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji.