II SA/Lu 913/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Sędziowie NSA Danuta Małysz (spr.), NSA Władysław Sobuś, Protokolant sekr. sąd. Marta Ścibor, po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie o przyznanie uprawnień kombatanckich - oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2003 roku, Nr [...], wydanym na podstawie art.138 ( 1 pkt 1 w związku z art.127 ( 3, art.144 oraz art.97 ( 1 pkt 4 kpa, po rozpatrzeniu wniosku M.K. o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy włas-ne postanowienie o zawieszeniu postępowania z dnia [...] marca 2003 roku, [...]. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że wymienionym postanowieniem z dnia 25 marca 2003 roku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zawiesił postępowanie administracyjne, wszczęte wnioskiem M.K. o przyznanie uprawnień kombatanckich z tego tytułu, że jako dziecko została odebrana rodzicom w celu poddania eksterminacji, do czasu wydania decyzji przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Pismem z dnia 1 kwietnia 2003 roku M.K. zwróciła się do Urzędu o ponowne roz-patrzenie sprawy i zmianę postanowienia. Rozpatrując wniosek Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia i wyjaśnił, że zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie spowodowane było brakiem decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej potwierdzają-cej stronie fakt poddania eksterminacji lub przymusowego wynarodowienia jako dziecka przez okupanta hitlerowskiego, bez której Urząd nie może wydać decyzji w kwestii uprawnień komba-tanckich. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowi art.97 ( 1 pkt 4 kpa, zgodnie z którym organ administracji państwowej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Organ wyjaśnił nadto, że z chwilą wydania decyzji przez Prezesa IPN i przesłania jej do Urzędu postępowanie zostanie podjęte. Na powyższe postanowienie M.K. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie skargę, w której wniosła o uchylenie zaskarżo-nego postanowienia, a także decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] maja 2003 roku, odmawiającej potwierdzenia faktu poddania eksterminacji lub przymusowego wynarodowienia jako dziecka przez okupanta hitlerowskiego, z uzasadnieniem, iż decyzje te są dla niej bardzo krzywdzące, gdyż w czasie oku-pacji Niemcy zamordowali jej matką, a ojca wywieźli na roboty przymusowe, tak że ona sama pozostawała pod opieką obcych ludzi, o głodzie i zimnie. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowa-nych wniósł o jej oddalenie i ponownie, tak jak w uzasadnieniu postanowienia I instancji, wyjaśnił, iż M.K. wystąpiła o przyznanie jej uprawnień kombatanckich z tytułu represji określonych w art.4 ust.2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, zgodnie zaś z art.8 ust.2 pkt 2 lit.b/ tej ustawy okoliczności, o których mowa w powołanym przepisie, muszą zostać potwierdzone przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Brak decyzji tego organu uzasadniał zawieszenie postępowanie w sprawie przyznania M.K. uprawnień kombatanckich. Ponadto organ zauważył, że wprawdzie do skargi dołączona została kserokopia decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] maja 2003 roku, odmawiająca potwierdzenia faktu poddania skarżącej eksterminacji lub przymusowego wynarodowienia jako dziecka przez okupanta hitlerowskiego, jednakże z pisma tego organu z dnia 19 lipca 2003 roku, znajdującego się w aktach sprawy, wynika jednoznacznie, że w dniu 8 czerwca 2003 roku M.K. złożyła od powyższej decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art.3 i art.106 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1271/ z dniem 1 stycznia 2004 roku utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz.368 z późn.zm./ i przestały funkcjonować ośrodki zamiejscowe tego sądu, a w ich miejsce powstały wojewódzkie sądy administracyjne /art.85 powołanej usta-wy/. Stosownie do art.97 ( 1 powołanej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zos-tało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec tego sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, będący sądem właściwym zgodnie z art.13 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/ oraz § 1 rozporządze-nia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 roku w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu dzia-łania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych /Dz.U. Nr 72, poz.653/. Ponadto wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem /art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz.1269 oraz art.3 ( 1 powołanego wyżej prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/, co oznacza, iż spełniając funkcje orzecznicze sądy administracyjne dokonują oceny, czy przy wydaniu zaskarżonego do sądu aktu /na przykład, jak w niniejszej sprawie, postanowienia/ lub czynności organ administracji nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Na treść rozstrzygnięcia nie może mieć zatem wpływu subiektywne poczucie strony, że zaskarżony akt lub czynność jest dla niej krzywdzący. Wreszcie zwrócić należy uwagę, że uprawnienia sądów administracyjnych mają, w zasadzie, charakter kasacyjny /por.: art.145-150 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Stąd nawet w sytuacji, gdy skarga jest uzasadniona, sąd nie jest, co do zasady, uprawniony do orzeczenia o prawach lub obowiązkach strony. Skarga w sprawie niniejszej nie jest jednak uzasadniona, gdyż zaskarżone postanowienie zgodne jest z prawem. Jak prawidłowo wyjaśnił stronie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, będący organem właściwym w sprawie o przyznanie uprawnień określonych w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. Nr 42 z 2002r., poz.371; por.: art.22 ust.1 tej ustawy/, przepisy tej ustawy stosuje się również do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu przymusowego wynarodowienia – art.4 ust.2 ustawy. Jednakże, z mocy art.8 ust.2 pkt 2 lit.b/ tej ustawy, ustalenia okoliczności faktycznych, których zaistnienie jest wymagane do przyznania uprawnień kombatanckich z wymienionego tytułu, nie dokonuje ten organ /tj. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych/, lecz – na wniosek osoby zainteresowanej - Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, w formie decyzji. Innymi słowy, z przepisów tych wynika, że – po pierwsze: wypowiadanie się co do istnienia okoliczności, o których mowa w art.4 ust.2 ustawy o kombatantach /.../ nie należy do kompetencji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, należy natomiast do właściwości Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, - po drugie zaś: wydanie ostatecznej decyzji przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej co do istnienia okoliczności wymienionych w powołanym przepisie jest niezbędną przesłanką rozstrzygnięcia sprawy o przyznanie uprawnień kombatanckich z omawianego tytułu. W przypadku, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, organ administracji publicznej zobligowany jest do zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia tego zagadnienia, o czym stanowi art.97 ( 1 pkt 4 kpa. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, M.K. wystąpiła do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o wydanie decyzji pot-wierdzającej okoliczność odebrania jej rodzicom "w celu poddania eksterminacji lub w celu przymusowego wynarodowienia" w grudniu 2002 roku, tj. około pół roku po wszczęciu postępo-wania przez Kierownikiem Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyzna-nie z wymienionego tytułu uprawnień kombatanckich, i do dnia wydania zaskarżonego postanowienia nie uzyskała decyzji ostatecznej tego organu /Prezesa IPN/. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej wydał wprawdzie w sprawie skarżącej decyzję z dnia [...]maja 2004 roku, Nr [...], na którą powołuje się ona w skardze, jednak decyzja ta w dniu wydania zaskarżonego postanowienia nie była ostateczne, nie mogła być więc traktowana jako rozstrzygająca zagadnienie wstępne należące do właściwości tego organu. W świetle powyższego stwierdzić zatem należy, że wydanie zaskarżonego postanowienia znajduje pełne uzasadnienie w powołanym wyżej art.97 § 1 pkt 4 kpa. Na marginesie wyjaśnić należy, że – jak prawidłowo pouczono stronę w zaskarżonym posta-nowieniu – wydanie decyzji ostatecznej przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej i doręczenie jej Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych winno spowodować podjęcie z urzędu postępowania przed tym ostatnim organem /art.97 § 2 kpa/. Skoro, jak wykazano wyżej, brak jest ustawowych podstaw do uwzględnienia skargi, nale-żało ją oddalić na podstawie art.151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.