II SA/Lu 913/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E.W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sprawie wstrzymania użytkowania obiektu budowlanego p o s t a n a w i a I. zwolnić E.W. od wpisu sądowego od wniesionej skargi ponad kwotę 100 (sto) złotych; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Strona skarżąca E.W. na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy symbol PPF wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Wobec tego, że złożony przez stronę skarżącą urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy nie był kompletny gdyż nie zawierał wypełnionych stron zawierających rubryki od 8 do 15, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", wezwano stronę skarżącą do wypełnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie tygodnia od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wraz z wezwaniem stronie skarżącej przesłano urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy symbol PPF. W zakreślonym terminie (data stempla pocztowego) strona skarżąca złożyła wypełniony urzędowy formularz winsoku o przyznanie prawa pomocy wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Złożony przez stronę skarżącą urzędowy formularz wniosku nie zawierał informacji dotyczących wysokości dochodów osiąganych z uprawy gospodarstwa rolnego, informacji o wysokości stałych miesięcznych kosztów utrzymania oraz tego czy zamieszkujące z nim dzieci partycypują w kosztach utrzymania i w jakiej wysokości. Z tych powodów wezwano stronę skarżącą do nadesłania dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych między innym zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o wysokości dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego. W odpowiedzi na wezwanie strona skarżąca nadesłała oświadczenie oraz część dokumentów źródłowych. Strona skarżąca nie nadesłał zaświadczenia o wysokości dochodów z uprawy gospodarstwa rolnego, gdyż jak oświadczyła w urzędzie gminy poinformowano ją, że dla potrzeb Sądu wystarczy zaświadczenie o areale gospodarstwa rolnego a Sąd powinien sam dokonać obliczeń osiąganych z gospodarstwa rolnego dochodów. Referendarz sądowy stwierdził, że: Wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na częściowe uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej sformułowana w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oparte są na zwrotach szacunkowych, których samodzielne stosowanie wywołuje konieczność oszacowania wystąpienia określonych w zwrotach szacunkowych stanów faktycznych. Dlatego oceniając zasadność wniosku należy wziąć pod uwagę z jednej strony wysokość obciążeń finansowych związanych z danym postępowaniem, a z drugiej realne, istniejące w chwili składania wniosku możliwości finansowe strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Ciężar dowodu okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie wnoszącej o jego przyznanie. Przytoczone we wniosku strony okoliczności, jak również przedstawione przez nią dokumenty powinny, zatem wskazywać na okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Koszty sądowe w rozpoznawanej sprawie prócz wpisu sądowego od wniesionej skargi wynoszącego 500 złotych (§ 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193 ze zm.) i wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej wynoszącego 250 złotych (§ 3 w związku z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi) każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 złotych (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; § 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – DZ.U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2192). Z oświadczeń strony skarżącej oraz przedłożonych przez nią dokumentów źródłowych wynika, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe wraz z współmałżonkiem oraz trojgiem pełnoletnich dzieci i ich rodzinami. W skład gospodarstwa domowego strony skarżącej wraz z nią i jej współmałżonkiem wchodzi 12 osób. Strona skarżąca wraz z osobami pozostającymi z nią we wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje w domu o powierzchni [...] m2, utrzymuje się z renty współmałżonka w kwocie [...] złotych oraz z dochodów uzyskiwanych przez siebie ze stosunku pracy w kwocie [...] złotych. Strona skarżąca jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha fizycznych – [...] ha przeliczeniowych o nieustalonej dochodowości. Tytułem dopłat bezpośrednich do prowadzonego gospodarstwa rolnego w roku 2007 strona skarżąca uzyskała kwotę [...] złotych. Strona skarżąca oświadczyła, że roczny koszt uprawy gospodarstwa rolnego wynosi [...] złotych a roczny koszt utrzymania gospodarstwa domowego to koszt [...] złotych. Z dołączonych przez stronę skarżącą dokumentów źródłowych wynika, że w miesiącu styczniu bieżącego roku tytułem opłaty za energię elektryczną uiścić musiała ona kwotę [...] złotych zaś w miesiącu marcu tym samym tytułem uiścić będzie musiała kwotę [...] złotych. Ponadto w miesiącu styczniu bieżącego roku strona skarżąca tytułem ubezpieczenia społecznego uiścić musi kwotę [...] złotych oraz za gaz kwotę [...] złotych. Mimo wezwania strona skarżąca nie wykazała wysokości dochodu uzyskiwanego z uprawy gospodarstwa rolnego oraz tego, w jakiej wysokość zamieszkujące z nią wraz z rodzinami jej dzieci partycypują w kosztach utrzymania gospodarstwa domowego. W ocenie referendarza sądowego strona skarżąca wykazała, że poniesienie przez nią całości wpisu sądowego od wniesionej skargi narazi ją oraz jej współmałżonka na uszczerbek w koniecznych dla nich kosztach utrzymania. Łączny miesięczny dochód strony skarżącej i jej współmałżonka, który można było ustalić na podstawie złożonych przez stronę skarżącą oświadczeń i dokumentów źródłowych wynosi [...] złotych (suma uzyskana ze zsumowania dochodu uzyskiwanego z renty i wynagrodzenia ze stosunku pracy oraz 1/12 części dochodu uzyskanego z dopłat bezpośrednich do gospodarstwa rolnego) zaś wpis sadowy od wniesionej skargi wynosi 500 złotych. Cały wpis sadowy od wniesionej skargi stanowi niemal trzecią część łącznych miesięcznych dochodów strony skarżącej i jej współmałżonka. Tym samym niezależnie od tego na ile zamieszkujące ze stroną skarżącą wraz z rodzinami jej dzieci partycypują w kosztach utrzymania gospodarstwa domowego zdaniem referendarza sądowego uiszczenie całego wpisu sądowego od wniesionej skargi skutkowałoby uszczerbkiem w koniecznych kosztach utrzymania. Uiszczenie przez stronę skarżącą całego wpisu sądowego od wniesionej skargi spowodowałoby zmniejszenie miesięcznego dochodu strony skarżącej i jej współmałżonka do kwoty [...] złotych, co daje miesięczny dochód przypadający na stronę skarżącą i jej współmałżonka w kwocie po [...] złotych. Zdaniem referendarza sądowego kwota [...] złotych nie jest w stanie zapewnić zaspokojenia kosztów utrzymania koniecznego niezależnie od rzeczywistej wysokości ponoszonych przez stronę kosztów utrzymania. Dlatego referendarz sądowy uznał, że strona skarżąca nie ma możliwości uiszczenia całego wpisu sadowego od wniesionej skargi. Łączna miesięczna kwota dochodów strony skarżącej i jej współmałżonka pozwala jednak w ocenie referendarza sądowego na jednorazowe uiszczenie kwoty 100 złotych bez narażania strony skarżącej i jej współmałżonka na uszczerbek w koniecznych kosztach utrzymania. Świadczy o tym przede wszystkim porównanie wysokości łącznych miesięcznych dochodów strony skarżącej i jej współmałżonka do kwoty wpisu sadowego od wniesione skargi ustalonego na kwotę 100 złotych. Z tych powodów referendarz sądowy zwolnił stronę skarżącą od wpisu sadowego od wniesionej skargi ponad kwotę 100 złotych. Jednak w pozostałym zakresie brak jest podstaw do przyznania stronie skarżącej prawa pomocy. Strona skarżąca mimo jednoznacznego w swej treści wezwania nie wykazała, w jakiej wysokości zamieszkujące z nią wraz z rodzinami dzieci partycypują w ponoszeniu kosztów utrzymania koniecznego. Tym samym nie można ocenić czy poniesienie kosztów sądowych ponad wpis sądowy od wniesionej skargi określony na kwotę 100 złotych spowoduje uszczerbek w koniecznych stronie skarżącej i jej współmałżonkowi kosztach utrzymania. Brak możliwości dokonania tego typu oceny związany jest z tym, że o ile z oświadczeń strony skarżącej wynika, iż może ona jednorazowo uiścić kwotę 100 złotych to bez informacji o rzeczywistej wysokości kosztów utrzymania ponoszonych przez stronę skarżącą nie można ocenić czy może ona nie narażając siebie i współmałżonka na uszczerbek w koniecznych kosztach utrzymania uiszczać kilkakrotnie w toku postępowania tytułem kosztów sądowych kwotę 100 złotych oraz jednocześnie czynić oszczędności celem opłacenia wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej. Dlatego referendarz sądowy odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w pozostałym zakresie. Ustosunkowania się ze strony referendarza sądowego w rozpoznawanej sprawie wymaga okoliczność nie przedłożenia na wezwanie przez stronę skarżącą zaświadczenia o wysokości dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego oraz oceny wpływu na jego brak oświadczenia strony skarżącej zgodnie, z którym właściwy organ odmówił jego wydania. Przede wszystkim podnieść należy, że stosownie do unormowania art. 217 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej zwana "k.p.a.") organ administracji publicznej ma obowiązek wydać zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o nie, jeżeli osoba ta ubiega się o nie ze względu na swój interes prawny wywodzony z urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego. Niewątpliwie taki interes prawny ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zaświadczenie o wysokość dochodów osiąganych z uprawy gospodarstwa rolnego ma bezpośredni wpływ na ocenę tego czy strona wykazała, że w jej przypadku zachodzą przesłanki przyznania prawa pomocy z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. a więc, iż może ona skorzystać z dobrodziejstwa prawa pomocy. Ponadto okoliczności, których dotyczyć ma zaświadczenie o przedłożenie, którego wezwana została strona wynikają z danych znajdujących się w posiadaniu właściwego urzędu gminy w związku, z czym organ ten nie może odmówić ich wydania na żądanie strony (art. 218 § 1 k.p.a.). Odmowa wydania zaś zaświadczenia w tym i zaświadczenia o konkretnej żądanej przez stronę ubiegającą się o nie treści musi przybrać postać postanowienia, na które stronie służy zażalenie (art. 219 k.p.a.). W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca nie wykazała, aby organ administracji, do którego zwróciła się o wydanie zaświadczenia odmówił jej jego wydania. Nie przedłożyła, bowiem postanowienia organu właściwego do jego wydania, w którym organ odmawiałby jego wydania. Z tego powodu wyjaśnienia strony skarżącej wskazujące na przyczynę braku zaświadczenia pozostają bez wpływ na ocenę wywiązania się przez stronę z obowiązku przedłożenia dowodów uzasadniających zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.