II SA/Lu 914/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Referent stażysta Jacek Zięba, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odroczenia terminu zwrotu świadczeń nienależnie pobranych I. oddala skargę; II. przyznaje [...] P. W. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L. przez Kierownika Działu Świadczeń Społecznych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. F. N. 2 z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji z dnia [...] r. nr [...] w ten sposób, że odroczono termin zwrotu świadczeń nienależnie pobranych w wysokości [...] zł do dnia [...] r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] r. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie ustalił zwrot świadczeń nienależnie pobranych w wysokości [...] zł, tytułem wypłaconych w kwocie [...]zł świadczeń pieniężnych na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w listopadzie 2013 r. i grudniu 2013 r. Od powyższej decyzji skarżący nie wniósł odwołania, a jedynie podaniem z dnia [...] r. zwrócił się o częściowe umorzenie świadczeń nienależnie pobranych w wysokości około [...] zł, oraz o rozłożenie na raty pozostałej kwoty. Po analizie przeprowadzonego w dniu [...] r. wywiadu środowiskowego, oraz posiadanej dokumentacji, decyzją z dnia [...] r. Kierownik Działu Świadczeń Społecznych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. F. N. 2 odroczył termin zwrotu świadczeń nienależnie pobranych do dnia [...] r. oraz rozłożył stronie kwotę [...]zł na raty: [...] zł płatne do dnia [...] r., [...] zł płatne do [...] r., [...] zł płatne do [...] r. Od powyższej decyzji M. K. wniósł odwołanie. Kwestionując zasadność wydanej decyzji i wskazując na trudną sytuację finansową wniósł o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powielił treść uzasadnienia utrzymanej w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej, przyjmując argumentację organu pierwszej instancji jako własną. Stwierdził, że przedmiotowa sprawa została prawidłowo rozpatrzona przez organ pierwszej instancji oraz wydana została prawidłowa decyzja w sprawie, a rozstrzygnięcie zostało dostatecznie uzasadnione w oparciu o ustalony stan faktyczny. Odnosząc się do zawartego w odwołaniu wniosku o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń Kolegium wskazało, że żądanie to winno być rozpatrzone przez organ pierwszej instancji w odrębnym postępowaniu. Na powyższą decyzję M. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której wskazał, że nie zgadza się z przedmiotową decyzją. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) dalej jako "p.p.s.a." sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.) - dalej jako "u.p.s.". Stosownie do treści art. 98 u.p.s. świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny. Z kolei art. 104 ust.4 u.p.s., który stosuje się odpowiednio, stanowi, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Podkreślenia wymaga, że decyzje administracyjne wydawane na podstawie art. 104 ust. 4 u.p.s. podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że organowi administracji przysługuje luz decyzyjny co do wyboru treści rozstrzygnięcia. Zaś kontrola Sądu jest ograniczona w takim znaczeniu, iż ocenie sądowej podlega jedyne badanie legalności prowadzonego postępowania wyjaśniającego, a w szczególności to, czy rozstrzygnięcie podjęte zostało zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego. Kontroli tej nie podlega natomiast rozstrzygnięcie organu administracji jako wynik wyboru jednego z możliwych sposobów rozpatrzenia sprawy. Sąd wskazuje, że decyzje uznaniowe (lub fragmenty rozstrzygnięć mające taki charakter) podlegają kontroli sądu administracyjnego w ograniczonym zakresie. Sąd nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej, takie rozstrzygnięcie bowiem należy wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie czy organ administracji publicznej prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz, czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne. Decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w przypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa materialnego czy procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego(wyrok WSA w Gliwicach z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 1039/17, dostępny w CBOSA). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, którą organ orzekł o odroczeniu terminu zwrotu świadczeń nienależnie pobranych w wysokości [...] zł do dnia [...] r. W celu uaktualnienia sytuacji bytowo-finansowej skarżącego organ przeprowadził w dniu [...] r. wywiad środowiskowy. Pomimo kilkukrotnych wezwań skarżącego i jego żony do uzupełnienia dokumentacji dotyczącej sytuacji finansowej rodziny skarżący nie ustosunkował się do nich. Z tego względu organ sam dokonał weryfikacji informacji na temat dochodów skarżącego i jego żony uzyskiwanych z tytułu zatrudnienia oraz przyznanego stypendium socjalnego. Podkreślić należy, że ustalenia organu w zakresie stanu faktycznego nie były kwestionowane przez skarżącego. W ocenie sądu organ dokonał prawidłowych ustaleń po przeprowadzonym postępowaniu dowodowym. Organ administracji publicznej prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, a wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Dodatkowo Sąd wskazuje, że wydając decyzję o odroczeniu terminu zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, organ jest związany treścią decyzji nakładającej obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, gdyż zakres wykreowanego obowiązku determinuje możliwości jego zwrotu. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczenia terminu płatności albo rozłożenia na raty konieczne jest uprzednie ostateczne zakończenie postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. W świetle powyższego, w okolicznościach niniejszej sprawy decyzja o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia była prawomocna, więc organ miał podstawy do orzekania o odroczeniu terminu zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. W ocenie Sądu przy orzekaniu organy obu instancji zadośćuczyniły zasadom wskazanym w art. 7 i art. 8 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (teks jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257), albowiem podjęły wszystkie niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów władzy. Podkreślić zatem trzeba, że ustalenia stanu faktycznego należy ocenić jako prawidłowe. Organ ustalił istotne okoliczności dotyczące sytuacji zdrowotnej, finansowej i bytowej strony. W sprawie został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, który został następnie oceniony zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a.), a uzasadnienia zaskarżonych rozstrzygnięć spełniają wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.