II SA/Lu 916/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., Nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w . - działając z upoważnienia Prezydenta Miasta C. – zobowiązał D. G., reprezentowanego przez kuratora A. R., do zwrotu należności w kwocie 4000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od dnia wymagalności do dnia spłaty z tytułu otrzymanego przez M. L. świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla D. G. w okresie od 1 października 2010 r. do 31 maja 2011 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż decyzją z dnia [...] września 2010 r., Nr [...] – uchyloną z dniem [...] czerwca 2011 r. – przyznano D. G. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 500,00 zł miesięcznie w okresie od 1 października 2010 r. do 31 maja 2011 r., wypłacane do rąk matki – M. L. Prawo do powyższego świadczenia ustalono na podstawie wniosku złożonego wraz z kompletem dokumentów, z których wynikało, że wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] lipca 2007 r., sygn. akt III RC 198/07 zasądzono od D. G. na rzecz jego syna D. G. tytułem podwyższonych alimentów kwotę 500,00 zł miesięcznie, których egzekucja okazała się bezskuteczna, co zostało potwierdzone zaświadczeniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w C. z dnia [...] sierpnia 2010 r. Organ ustalił, iż łączna kwota wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń w okresie od 1 października 2010 r. do 31 maja 2011 r. wynosi 4000,00 zł, zaś ustawowe odsetki od tej kwoty, na dzień wydania decyzji wynoszą 253,90 zł. Podniósł również, iż do dnia wydania niniejszej decyzji na konto Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w C. nie wpłynęła żadna kwota tytułem zwrotu należności wypłaconych na rzecz D. G. Dlatego też - wskazując na treść art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - organ uznał za konieczne wydanie decyzji nakazującej zwrot wskazanej wyżej należności. Organ I instancji załączył do powyższej decyzji dokument zatytułowany "Sposób naliczania odsetek dla dłużnika alimentacyjnego D. G. na dzień 2011-07-26", z którego wynika, iż: - w dniu 15 października 2010 r. wypłacono świadczenie w wysokości 500,00 zł, odsetki za okres od 16 października 2010 r. do 26 lipca 2011r. wyniosły 50,5753425 zł; - w dniu 15 listopada 2010 r. wypłacono świadczenie w wysokości 500,00 zł, odsetki za okres od 16 listopada 2010 r. do 26 lipca 2011 r. wyniosły 45,0547945 zł; - w dniu 14 grudnia 2010 r. wypłacono świadczenie w wysokości 500,00 zł, odsetki za okres od 15 grudnia 2010 r. do 26 lipca 2011 r. wyniosły 39,8904110 zł; - w dniu 14 stycznia 2011 r. wypłacono świadczenie w wysokości 500,00 zł - odsetki za okres od 15 stycznia 2011 r. do 26 lipca 2011r. wyniosły 34,3698630 zł; - w dniu 14 lutego 2011 r. wypłacono świadczenie w wysokości 500,00 zł - odsetki za okres od 15 lutego 2011 r. do 26 lipca 2011r. wyniosły 28,8493151 zł; - w dniu 15 marca 2011 r. wypłacono świadczenie w wysokości 500,00 zł - odsetki za okres od 16 marca 2011 r. do 26 lipca 2011r. wyniosły 23,6849315 zł; - w dniu 14 kwietnia 2011 r. wypłacono świadczenie w wysokości 500,00 zł - odsetki za okres od 15 kwietnia 2011 r. do 26 lipca 2011r. wyniosły 18,3424658 zł; - w dniu 13 maja 2011 r. wypłacono świadczenie w wysokości 500,00 zł - odsetki za okres od 14 maja 2011 r. do 26 lipca 2011r. wyniosły 13,1780822 zł; Łączna kwota odsetek na dzień wydania decyzji przez organ I instancji wynosiła zatem (po zaokrągleniu) 253,90 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji kurator A. R., reprezentująca D. G., zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a., polegające na błędnym uznaniu, iż w niniejszej sprawie zachodziły podstawy do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Wskazała również, iż organ nie zapewnił stronie czynnego udziału w postępowaniu, bowiem nie powiadomił strony ani ustanowionego dla niej kuratora o wszczęciu postępowania, przez co naruszył art. 10 k.p.a. w zw. z art. 61 § 4 k.p.a. W ocenie kuratora strony uzasadnienie decyzji pierwszoinstancyjnej narusza ponadto art. 8 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Decyzją z dnia [...] września 2011 r., Nr [...] – zaskarżoną w niniejszym postępowaniu – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, iż decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego jest decyzją związaną, co oznacza, iż funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji ostatecznej przyznającej prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest w automatyczny sposób powiązane z nakazem wydania decyzji orzekającej zwrot należności. Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w odwołaniu Kolegium wskazało, że z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w C. z dnia [...] sierpnia 2010 r. wynika, iż w okresie ostatnich dwóch miesięcy egzekucja alimentów zasądzonych od D. G. na rzecz D. G. okazała się bezskuteczna. Zdaniem organu bezspornym jest, iż D. G. nie dokonał żadnych wpłat alimentów, co też nie zostało w żaden sposób podważone przez jego kuratora. Na tej podstawie decyzją z dnia [...] września 2010 r. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w C. przyznał M. L. świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla D. G. w wysokości 500 zł miesięcznie na okres od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r. Następnie decyzja ta – za zgodą strony – została uchylona przez ten sam organ z dniem 1 czerwca 2011 r. W ocenie Kolegium organ I instancji nie naruszył przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia. Z uwagi na brak możliwości ustalenia miejsca zamieszkania D. G., organ I instancji w dniu 30 kwietnia 2010 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego w C. o ustanowienie przedstawiciela dla nieznanego z miejsca pobytu D. G. Sąd ten postanowieniem z dnia [...] września 2010 r., III RNs 132/10, ustanowił dla D. G. przedstawiciela – w osobie aplikanta adwokackiego A. R. – do reprezentowania jego praw w postępowaniu administracyjnym w sprawie zwrotu należności z tytułu otrzymanego przez osobę uprawnioną świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Ustanowiony kurator został poinformowany o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, lecz z tego prawa nie skorzystał. Odnosząc się do wniosku o przyznanie wynagrodzenia na rzecz kuratora w kwocie 600 zł organ odwoławczy wskazał, iż wniosek ten nie może być rozpatrzony na obecnym etapie postępowania, albowiem rozstrzygnięcie o kosztach postępowania administracyjnego zapada w drodze postanowienia, a nie w decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty. A. R. reprezentująca D. G. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Decyzji tej strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów: - art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez dowolne uznanie, iż egzekucja alimentów od skarżącego na rzecz osoby uprawionej za okres od dnia 1 października 2010 r. do dnia 31 maja 2011 r. była bezskuteczna; - art. 10 w zw. z art. 61 § 4 k.p.a. poprzez niepowiadomienie kuratora skarżącego o wszczęciu postępowania, w związku z czym nie zapewniono stronie czynnego udziału w postępowaniu; - art. 8 i art. 10 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprzedstawienie w uzasadnieniu sposobu wyliczenia należności głównej i odsetek, co uniemożliwiło stronie zweryfikowanie prawidłowości sposobu naliczania odsetek. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na rzecz kuratora reprezentującego skarżącego wynagrodzenia w kwocie 600 zł. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzona ocena zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć wykazała bowiem, iż nie naruszają one przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako: "ustawa", dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty (ust. 1a). Po zakończeniu okresu świadczeniowego organ właściwy wierzyciela, w myśl art. 27 ust. 2 ustawy, ma obowiązek wydać decyzję w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W ocenie Sądu organ I instancji w sposób prawidłowy wszczął i przeprowadził w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne, a następnie wydał decyzję nakazującą skarżącemu zwrot świadczeń wypłaconych jego synowi D. G. z funduszu alimentacyjnego. Zasadna była zatem również decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Przede wszystkim należy podkreślić, iż wbrew zarzutom skargi organ I instancji nie miał obowiązku do prowadzenia z urzędu postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy egzekucja świadczeń alimentacyjnych za okres od dnia 1 października 2010 r. do dnia 31 maja 2011 r. była bezskuteczna. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w C. z dnia [...] sierpnia 2010 r. stwierdzające, iż w okresie ostatnich dwóch miesięcy (przed jego wydaniem) egzekucja alimentów należnych od skarżącego przyznanych dla D. G. w wysokości 500,00 zł miesięcznie okazała się bezskuteczna (k. 8 akt administracyjnych). Zaświadczenie to – jako dokument urzędowy - jest wystarczającym dowodem do stwierdzenia, że egzekucja alimentów wypadła bezskutecznie, co stanowi jedną z przesłanek przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na podstawie art. 9 w zw. z art. 2 pkt 11 ustawy. W ocenie Sądu brak jest podstaw do kwestionowania tego dokumentu, a skarżący nie wskazuje przeciwnych dowodów. Przede wszystkim zaś stwierdzić należy, że kwestia bezskuteczności egzekucji nie ma znaczenia na obecnym etapie postępowania tj. przy orzekaniu o zwrocie wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń, gdyż jest ona wyłącznie przesłanką wydania wcześniejszej decyzji - przyznającej takie świadczenie. W sytuacji, gdy decyzja przyznająca przedmiotowe świadczenie zostaje uchylona decyzją ostateczną, właściwy organ zobowiązany jest nakazać zwrot wypłaconych należności. W ocenie Sądu nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut kuratora skarżącego wskazujący na niezapewnienie mu czynnego udziału w postępowaniu. Należy zauważyć, iż ze względu na brak możliwości ustalenia miejsca pobytu skarżącego Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w C. zwrócił się do sądu powszechnego o ustalenie dla niego kuratora. Z akt sprawy wynika, iż ustanowiony kurator skarżącego został prawidłowo powiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez D. G. świadczeń oraz o możliwości wypowiedzenia przed wydaniem decyzji co do zebranych w sprawie dowodów (k. 34 akt administracyjnych). Nie ulega również wątpliwości, iż kuratorowi skarżącego została prawidłowo doręczona decyzja Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w C. dnia [...] lipca 2011 r. Należy więc uznać, iż kurator strony miała pełną możliwość brania czynnego udziału w postępowaniu. W ocenie Sądu organ odwoławczy w sposób prawidłowy ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz rozstrzygnięcie organu I instancji. Zaskarżona decyzja nie narusza zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, jak również spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Przede wszystkim organ odwoławczy prawidłowo wyjaśnił, iż decyzja nakazująca zwrot świadczenia wypłaconego z funduszu alimentacyjnego ma charakter związany, co oznacza, iż stanowi ona konsekwencję wcześniejszego wydania decyzji przyznającej to świadczenie. Kolegium przedstawiło przy tym przebieg dotychczasowego postępowania oraz wskazało na brak podstaw do zakwestionowania bezskuteczności egzekucji alimentów od skarżącego na rzecz osoby uprawionej za okres od dnia 1 października 2010 r. do dnia 31 maja 2011 r. Niezasadny jest także zarzut, iż w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej zabrakło precyzyjnego wyliczenia wysokości należności w kwocie 4000,00 zł oraz kwoty odsetek ustawowych, jak również brak jest wskazania sposobu wyliczenia należności głównej oraz odsetek. Wskazać bowiem należy, iż Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w C. sporządził i dołączył do decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. dokument zatytułowany "Sposób naliczania odsetek dla dłużnika alimentacyjnego D. G. na dzień 2011-07-26", tj. na dzień wydania decyzji w I instancji i w dokumencie tym – do którego odwołuje się uzasadnienie organu I instancji – prawidłowo wskazał zarówno świadczenia główne wypłacane okresowo na rzecz uprawnionego D. G., jak i kwoty odsetek ustawowych od poszczególnych świadczeń okresowych z uwzględnieniem właściwych stawek procentowych, a wyliczenia te zostały przywołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wobec spójnych ustaleń organu, znajdujących potwierdzenie w materiale dowodowym, brak jest podstaw do uwzględnienia skargi. Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) orzekł, jak w sentencji wyroku.