II SA/Lu 917/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Sędziowie Sędzia NSA Maciej Kierek (sprawozdawca),, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 lutego 2008 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami I. uchyla zaskarżoną decyzję, która nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; II. nakazuje ściągnąć od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Skarbu Państwa ( Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Lublinie ) kwotę 500 ( pięćset) złotych tytułem nieuiszczonego wpisu od którego skarżąca była zwolniona; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej D. P. kwotę 257 zł ( dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpoznaniu odwołania D. P. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta z dnia [...], nakładającej na Z. K. obowiązek zamontowania w terminie do 30 września 2007r. rynien i rur spustowych w celu doprowadzenia obiektu budowlanego tj. ganku budynku mieszkalnego położonego przy ul. L. w C. do stanu zgodnego z prawem, uchylił przedmiotową decyzję w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku, wyznaczając termin na 31 października 2007r., w pozostałej części utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu wyjaśniono, że decyzja organu I instancji została wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r.- Prawo budowlane. Odwołanie wniosła współwłaścicielka budynku – D. P. zarzucając organowi naruszenie art. 7, 10, 11, 107 § 3, 77 § 1, 80 i 81 kpa. Organ odwoławczy ustalił, że Z. K. wykonała samowolnie roboty budowlane polegające na ociepleniu styropianem ganku, dobudowanego do budynku mieszkalnego przy ul. L. w C. Organ wyjaśnił, że docieplenie budynków o wysokości do 12 m zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 4 Prawa budowlanego wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. Rozpoczęcie robót budowlanych bez wymaganego zgłoszenia stanowi samowolę budowlaną i skutkuje wszczęciem przez organ nadzoru budowlanego postępowania naprawczego w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Mając na uwadze powyższe przepisy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta C. postanowieniem z dnia [...] wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z ociepleniem ganku. Następnie decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 nakazał Z. K. doprowadzenie ganku do stanu zgodnego z prawem poprzez demontaż ocieplenia. Decyzja ta została uchylona przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] i sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W wyniku tego PINB wydał w dniu [...] decyzję, na mocy której zobowiązał Z. K. do doprowadzenia ganku do stanu zgodnego z prawem przez zamontowanie rynien i rur spustowych, wyznaczając termin na dzień 30 września 2007r.; nakaz został wydany zgodnie z § 319 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepis ten stanowi, że w budynku wolnostojącym o wysokości do 4,5 m i pow. dachu do 100 m2 dopuszcza się niewykonywanie rynien i rur spustowych tylko wówczas, gdy jednocześnie okapy zostaną ukształtowane w sposób zabezpieczający przed zaciekaniem wody na ściany. Mając na uwadze powyższy przepis oraz fakt, że współwłaścicielka budynku D. P. wielokrotnie skarżyła się na zawilgocenie ściany jej mieszkania od strony ganku, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż nakaz wydany na podstawie art. 51 ustawy – Prawo budowlane rozwiąże problem. Jednocześnie organ odwoławczy ze względu na toczące się niniejsze postępowanie wydłużył termin wykonania nałożonego obowiązku. Skargę do sądu administracyjnego wniosła D. P., reprezentowana przez córkę E. R., domagając się uchylenia decyzji obu organów administracyjnych. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie art. 7, 10, 11, 77 § 1, 80, 81 i 107 § 3 kpa, tj. przede wszystkim niezapewnienie jej udziału w postępowaniu, w tym składania oświadczeń i wniosków dowodowych, a także nieustalenie faktycznego zakresu wykonanych samowolnie robót budowlanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej oświadczył, że nie zostało zakończone postępowanie dotyczące rozbiórki tego samego ganku i że to postępowanie ma wpływ na obecnie rozpatrywaną sprawę. Badając akta Sąd stwierdził, że przedmiotem obecnego postępowania jest nałożenie na Z. K. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r., Nr 156, poz.1118 ze zm.) obowiązku zamontowania rynien i rur spustowych w celu doprowadzenia przedmiotowego ganku budynku mieszkalnego przy ul. L. w C. do stanu zgodnego z prawem. Skarżąca w postępowaniu przed organem administracyjnym podnosiła, że roboty związane z budową ganku trwają od jesieni 2001r. Wskazywała, że wcześniej ganek był drewniany, następnie go zburzono i wybudowano na jego miejscu ganek murowany, przez co od lat jej mieszkanie zacieka i zagrzybia się. Sąd ustalił, że w 2002 r. toczyło się postępowanie administracyjne dotyczące rozbiórki przedmiotowego ganku. W dniu 21 września 2001r. postanowieniem wstrzymano roboty budowlane (art. 50) dotyczące "remontu" ganku, a następnie 5 października 2001r. zobowiązano (art. 51) inwestorkę do uzyskania pozwolenia na wznowienie robót budowlanych w wyznaczonym terminie. Inwestorka nie wykonała nakazu, dlatego decyzją z dnia [...] na podstawie art. 51 wydano nakaz rozbiórki. W międzyczasie w dniu [...] organ stwierdził nieważność postanowienia z dnia 5 października 2002r., które było podstawą wydania nakazu rozbiórki, dlatego rozpoznając odwołanie od tej decyzji organ odwoławczy uchylił nakaz rozbiórki i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wprawdzie w aktach administracyjnych znajdują się pisma, w których organ wyjaśnia, że w dalszym toku tego postępowania została wydana w dniu [...] ostateczna decyzja zakazująca dalszych robót przy realizacji "przybudówki", to jednak decyzji takiej w aktach nie ma. Nie wiadomo więc, czy i jak zakończyło się to postępowanie, a przede wszystkim, na jakiej podstawie zapadło rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu ma to bowiem istotne znaczenie dla obecnego postępowania, w którym organ powinien ponadto dokładnie ustalić stan faktyczny. W szczególności powinien się on ustosunkować szerzej do podnoszonego w ciągu całego postępowania administracyjnego zarzutu skarżącej, iż ocieplenie jest końcowym etapem trwających od 2001r. (choć z przerwami) samowolnie wykonywanych przez Z. K. robót budowlanych związanych z gankiem. Z akt sprawy wynika, że organ nie ustalił, jakie roboty budowlane przy ganku wykonała Z. K. w okresie od wydania decyzji z dnia [...] (której nie ma w aktach) do jesieni 2006r., tj. do chwili, kiedy stwierdzono jego ocieplenie. Organ powinien ustalić, co działo się w tym okresie i czy można uznać wykonane w 2001r. roboty oraz ocieplenie ganku za jedno przedsięwzięcie budowlane, a także ocenić jaki charakter mają wykonane samowolnie przez Z. K. roboty tzn. czy należy je potraktować jako remont (jak przyjął organ w postanowieniu o wstrzymaniu robót z dnia 21 września 2001r.) i wtedy należałoby stosować tryb określony w przepisach art. 50 i 51 ustawy – Prawo budowlane czy też jako "prace związane z przybudówką", a więc jako rozbudowę, do której nie stosuje się w razie samowoli przepisów art. 50 i 51, lecz art. 48. Dopiero powyższe ustalenia umożliwią zastosowanie właściwego przepisu prawa materialnego. W ocenie Sądu, w dalszym postępowaniu organ powinien rozważyć także zastosowanie art. 50a. Zgodnie z tym przepisem właściwy organ w przypadku wykonywania robót budowlanych pomimo wstrzymania ich postanowieniem (...) nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę części obiektu budowlanego wykonanego po doręczeniu postanowienia albo doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Poza tym, nawet gdyby uznać, że przedmiotem obecnego postępowania jest legalizacja inwestycji polegającej wyłącznie na samowolnym ociepleniu ganku (bez wymaganego zgłoszenia) to - zdaniem Sądu - organ nie był w stanie samodzielnie ustalić, że nakazany obowiązek wykonania rynien i rur spustowych wystarczy do tego, żeby doprowadzić obiekt do stanu zgodnego z prawem, respektującym interesy osób trzecich (art. 5) i żeby zapobiec zalewaniu mieszkania D. P. Określenie, jakie czynności powinna wykonać Z. K. wymagało wiadomości specjalnych, tym bardziej, że mieszkanie skarżącej jest zagrzybione, więc tylko biegły mógł dokładnie określić przyczyny tego stanu i dopiero na tej podstawie organ byłby władny wydać właściwe rozstrzygnięcie. Z tych względów należy powiedzieć, że organ administracyjny nie ocenił dowodów w sposób wszechstronny i nie wyjaśnił związku pomiędzy obu postępowaniami, co jak słusznie podniosła skarżąca, stanowi to naruszenie art. 7, 77, 80 i 107 § 3 kpa. Natomiast nie zasługuje na uwzględnienie zarzut, że decyzja zapadła po upływie ważności postanowienia o wstrzymaniu robót. Jak wynika z akt sprawy, postanowienie to zostało wydane w dniu 14 listopada 2006r. i utrzymane w mocy postanowieniem organu odwoławczego w dniu 8 lutego 2007r. Pierwsza decyzja wydana na podstawie art. 51 zapadła w dniu [...] (nakazująca demontaż ocieplenia). Okoliczność, iż następnie została ona uchylona decyzją z dnia [...] i dopiero potem organ I instancji wydał w dniu [...] decyzję nakazującą wykonanie rynien, której dotyczy zaskarżona przed Sądem obecnie decyzja, nie ma natomiast znaczenia, ponieważ dla zachowania 2 miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 51 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane, istotna jest data wydania pierwszej decyzji na podstawie tego przepisu. Inną kwestią jest natomiast dopuszczalność wydania w jednym postępowaniu dwóch postanowień o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych: w sprawie dotyczącej ganku pierwsze postanowienie o wstrzymaniu zapadło w dniu [...], a następnie w dniu [...] Ocena legalności wydanych postanowień również zależy od tego czy ocieplenie ganku stanowi kontynuację jego "remontu" czy "rozbudowy", a więc i w tym celu konieczne jest prawidłowe ustalenie przez organ zakresu robót związanych z gankiem wykonanych przez Z. K. począwszy od 2001 r. Z powyższych względów Sąd uchylił decyzje organów administracyjnych obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit."c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Orzeczenie o kosztach zostało wydane na podstawie art. 200 i 223 § 2 cyt. ustawy.