II SA/Lu 919/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca) Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokat E.O. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania J. K. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta [...] przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. przyznającej specjalny zasiłek celowy w lipcu 2014 r. w kwocie [...]zł jednorazowo na częściowe zaspokojenie potrzeb wskazanych we wnioskach – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w toku postępowania administracyjnego ustalono, że J. K. w dniu 18 czerwca 2014 r. złożył w Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek " o udzielenie pomocy w kwocie [...]zł na zakup lekarstw od nadciśnienia na miesiąc lipiec" oraz w dniu 11 lipca 2014 r. kolejny wniosek o przyznanie pomocy w kwocie [...]zł "na przeżycie". Z aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 4,38 ha fizycznych (5,92 ha przeliczeniowych). Ponadto jest uprawniony do renty rolniczej w wysokości [...] zł, która jest potrącana z tytułu zaległych składek KRUS. Wnioskodawca jest chory na żołądek, nadciśnienie tętnicze, a także ma kłopoty ze zdrowiem psychicznym. Łączny miesięczny dochód skarżącego wynosi [...] zł ( [...] zł z gospodarstwa rolnego + [...] zł renty), natomiast kryterium dochodowe wynikające z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynosi [...] zł. Pracownik socjalny ustalił, że J. K. ponosi miesięcznie następujące wydatki: opłatę za energię elektryczną - [...] zł, zakup butli gazowej – [...] zł, zakup leków – [...] zł. Wskazano także, że nie odebrał on przyznanych świadczeń pieniężnych w maju i czerwcu 2014 r. na łączną kwotę [...]zł. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowiący, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Wskazał, że organ pomocy społecznej może przyznać ten zasiłek, ale nie musi, nawet wtedy, gdy osoba ubiegająca się spełnia kryteria określone w ustawie. Oznacza to, że decyzja taka jest podejmowana w ramach tzw. uznania administracyjnego, które obejmuje ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję co do jej wysokości. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji podał szczegółowe dane dotyczące udzielonej pomocy w formie zasiłku celowego na terenie swojego działania , wskazując, że średnia wysokość zasiłku wyniosła w 2014 r. [...] zł Specjalny zasiłek celowy otrzymały 2 osoby w łącznej kwocie [...]zł. GOPS dysponował kwotą [...]zł przeznaczoną na wypłatę zasiłków celowych, a do czerwca 2014 r. wykorzystał [...] zł. Ponadto organ wskazał, że w pierwszym półroczu 2014 r. przyznał skarżącemu pomoc w wysokości [...] zł, a zatem średnio miesięcznie kwota ta wynosiła [...] zł i była znacząco wyższa od wysokości świadczeń jakie otrzymali pozostali podopieczni. Przyznając specjalny zasiłek celowy organ pomocy społecznej miał na względzie interes skarżącego, ale także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej, często pozbawione jakichkolwiek źródeł utrzymania. Nie doszło zatem w sprawie niniejszej do przekroczenia granic uznania administracyjnego. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżący J. K. wyraził niezadowolenie z treści decyzji, wskazując, że został zmuszony do leczenia psychiatrycznego, a przyjmowanie leków uczyniło go niezdolnym do pracy. Zarzucił także, że nieprawdą jest by osiągał prawie 2-tysięczny dochód z gospodarstwa rolnego. Oświadczył, że nie ma środków na dalsze życie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 25 czerwca 2015r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony w ramach prawa pomocy popierał skargę, wnosząc także o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego i składając stosowne oświadczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Postępowanie w przedmiotowej sprawie zapoczątkowane zostało wnioskami skarżącego z dnia 18 czerwca 2014 r. o przyznanie świadczenia pieniężnego w kwocie [...]zł na zakup lekarstw oraz z dnia 11 lipca 2014 r. o przyznanie pomocy w kwocie [...]zł "na przeżycie". Wydanie decyzji poprzedzone zostało przeprowadzeniem aktualizacji wywiadu środowiskowego . Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej określają przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( tekst jednolity Dz. U. z 2013r. poz.182 z późn. zm.). Cele pomocy społecznej określone zostały w art. 2 i art. 3 ustawy jako wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a także umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art.3 ust.3 ustawy). W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z § 1 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012r. poz.823), prawo do tego zasiłku przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...]zł, co stanowi "kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej". Z ustaleń organu administracji wynika, że skarżący, będąc osobą samotnie gospodarującą, uzyskuje dochód w wysokości [...] zł z tytułu uprawnień do renty rolniczej oraz z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego, wobec czego przekracza kryterium dochodowe wskazane w art. 8 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy. Organ I instancji biorąc powyższe pod uwagę skorzystał z możliwości przyznania żądanego świadczenia odwołując się do treści art. 41 pkt 1 ustawy. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Przyznawanie świadczeń na specjalnych zasadach ma charakter wyjątkowy, ponieważ beneficjenci nie muszą spełniać ogólnych kryteriów otrzymania pomocy, nie wymaga się bowiem, aby ich dochód nie przekroczył limitów wskazanych w przepisie art. 8 ustawy. Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom i rodzinom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga zaistnienia wyjątkowych okoliczności. Organ pomocy społecznej jest więc zobowiązany do badania sytuacji życiowej osoby ubiegającej się o pomoc pod kątem wystąpienia "przypadku szczególnie uzasadnionego". Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że organy administracji publicznej dokonały szczegółowej analizy zebranej dokumentacji, w tym budżetu domowego skarżącego wyszczególniając w uzasadnieniu decyzji miesięczne wydatki, dalej wzięły pod uwagę jego stan zdrowia ( chorobę żołądka, nadciśnienie i problemy ze zdrowiem psychicznym) i działając w ramach uznania administracyjnego, stwierdziły, że sytuacja w jakiej znalazł się skarżący stanowi "szczególny przypadek", o jakim mowa w art. 41 pkt 1 ustawy. Sąd w pełni akceptuje pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 19 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 777/05, opubl. LEX nr 194414, że obowiązkiem organu załatwiającego sprawę w oparciu o uznanie administracyjne jest załatwienie sprawy zgodnie z żądaniem obywatela, o ile interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Nie zawsze też świadczenie przyznane zostanie w wysokości zgodnej z oczekiwaniami osoby ubiegającej się o nie. Oceniając działanie organów należy mieć na uwadze również to, że skarżący jest objęty pomocą przez Ośrodek. Organ I instancji wskazał, że mimo przyznania mu zasiłków w maju i czerwcu 2014 r na łączną kwotę [...]zł skarżący ich nie odebrał. Przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej nie jest prawnym obowiązkiem organów administracji i nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie świadczenia, a dla ośrodka pomocy społecznej obowiązku jego przyznania. Nie każdy potrzebujący może w każdym czasie oczekiwać spełnienia wszystkich żądań, ze względu na ograniczone środki, jakimi dysponuje ośrodek pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej muszą mieć bowiem na uwadze również potrzeby innych osób korzystających z pomocy ośrodka. W ocenie Sądu organy orzekające wskazały w uzasadnieniu decyzji jakie są możliwości organu pomocy społecznej w zakresie udzielania świadczeń z pomocy społecznej, jak również wnikliwie wyjaśniły przyczyny przyznania wnioskowanej pomocy w formie i kwocie wskazanej w decyzji. Zarzuty podniesione w skardze są zdaniem Sądu nieuzasadnione. W szczególności podnieść należy, że organ I instancji wskazał w jaki sposób wyliczył dochód skarżącego, podkreślając, że dochód z gospodarstwa rolnego obliczony został zgodnie z art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że przyjmuje się , że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości [...] zł. Jest to oczywiście dochód hipotetyczny, ale w przypadku posiadania gospodarstwa rolnego przepisy ustawy zobowiązują organy pomocy społecznej do uwzględnienia takiego dochodu. Do pozostałych zarzutów skargi trudno jest odnieść się wobec ich niezrozumiałej treści. Podnoszona przez skarżącego okoliczność leczenia psychiatrycznego nie ma wpływu na treść decyzji organów administracji. Organy te wnikliwie przeprowadziły postępowanie, w tym wywiad środowiskowy (aktualizację), oceniły zebrane w sprawie dowody zapewniając skarżącemu możliwość przedstawienia dowodów i wypowiedzenia się odnośnie tych, które znajdują się w aktach. Podkreślić należy, że organy nie miały także wpływu na fakt nieodebrania przez skarżącego świadczeń przyznanych mu w maju i czerwcu 2014 r. Natomiast w postępowaniu przed Sądem skarżący reprezentowany był przez adwokata ustanowionego w ramach prawa pomocy. Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz.270) oddalił skargę O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit.c, § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).