II SA/Lu 92/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Asesorzy WSA Wojciech Kręcisz, Bogusław Wiśniewski (spr.), Protokolant referent-staż. Agnieszka Kocot, po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2004 r. sprawy ze skargi S. H. Ł. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza na rzecz skarżącego od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych kwotę 100 (stu) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpoznaniu sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2003 r Nr .[...] odmawiającą przyznania S.Ł. uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Armii Krajowej . Według organu administracji dla uzyskania statusu kombatanta niezbędnym jest wykazanie pełnienia służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach w okresie wojny 1939 – 1945 . Ta zaś okoliczność wiąże się z uzyskaniem odpowiedniego wieku. .Zgodnie z instrukcją Komendanta Głównego ZWZ – AK na Kraj granica wieku dla członków tej organizacji wynosiła 17 lat, później obniżono ją do lat 16. Przedstawione przez stronę zeznania świadków W. S. oraz W. K. potwierdzają, iż wnioskodawca pełnił służbę w Armii Krajowej od grudnia 1943 r do czerwca 1944 r. Miał wówczas 14 lat .Wykluczało to możliwość przyjęcia go do Armii Krajowej. Nie dano przy tym wiary stronie, iż przyjęto od niego przysięgę , powołując się na brak świadków tego zdarzenia . Jako nieprzekonujące uznano ponadto wyjaśnienia dopuszczonego do udziału w postępowaniu na prawach strony Stowarzyszenia Żołnierzy [...] mjr. H,P, ps. " [...] ", według którego przyjęcie wnioskodawcy w szeregi AK odbyło się w nagrodę za odwagę i bohaterstwo wykazane w akcjach bojowych. W ocenie organu strona nie mogła brać w nich udziału i to zarówno z uwagi na wiek jak i na nie przynależność do organizacji. Uznać zatem należy, iż strona nie pełniła służby w AK, ale pomagała partyzantom wykonując sporadycznie określone czynności konspiracyjne jak np. przenoszenie meldunków. Ta okoliczność uzasadnia odmowę przyznania uprawnień kombatanckich. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. Ł. dowodził, iż w omawianym okresie był w oddziale partyzanckim i pełnił służbę razem z innymi żołnierzami co potwierdzają przedstawieni przez niego świadkowie. Potwierdził, iż składał przysięgę przed dowódcą placówki w R. przed . T. PS. " [...] ". Nikt bowiem wówczas nie patrzył na wiek. Nawet 12 letni chłopcy byli przeszkalani w obsłudze broni. Jako prawy i zaprzysiężony członek AK brał udział w wielu akcjach bojowych , walcząc o wolną i niepodległą Polskę. Argumentował, iż nawet przy roznoszeniu meldunków mógł zostać aresztowany i stracić życie. Na poparcie swoich argumentów przytoczył fragment książki Z. L. " Ginę za to co najgłębiej człowiek ukochać może " która w jego przekonaniu potwierdza fakt przyjmowania do organizacji podziemnych chłopców którzy nie ukończyli 17 lat. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. W jego ocenie dla przyznania uprawnień kombatanckich nie jest wystarczające wykazanie współpracy z ruchem oporu. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśnił, iż między uczestnikiem ruchu oporu , a osoba działającą na rzecz ruchu oporu występuje zasadnicza różnica .W tym drugim przypadku chodzi o cenną , ale świadczona dobrowolnie i okazjonalnie pomoc organizacjom ruchu oporu, która nie była wymuszona ani rozliczana według zasad dyscypliny obowiązującej żołnierzy ugrupowań konspiracyjnych. Nie wystarcza zatem współpraca z oddziałami podziemia, ale należy wykazać pełnienie w nich służby. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Skarga jest uzasadniona. Podzielić należy stanowisko skarżącego według którego o przynależności do formacji Armii Krajowej nie mógł świadczyć wyłącznie wiek wstępujących do niej osób. Przesądzająca tej kwestii nie może być powoływana w zaskarżonej decyzji Instrukcja Komendanta Głównego ZWZ – AK . Nie ma bowiem żadnego potwierdzenia , aby była ona rygorystycznie i bezwzględnie przestrzegana w całej Armii Krajowej. Zasadnym jest raczej przekonanie wyrażone w skardze , iż sam wiek nie miał znaczenia dla przyjęcia w skład podziemnej organizacji , a decydujące znaczenie miały w tej sytuacji istniejące okoliczności. Podkreślić ponadto należy , iż żadnego ograniczenia wiekowego dla osób prowadzących działalność kombatancka nie zawiera sama ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( tekst jedn. Dz.U z 2002 r Nr. 42 , poz.371 ze zmianami ) , co jedynie potwierdza motywację skargi. Nie można zatem z cala pewnością zakwestionować tezy, jak to uczynił Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych , iż skarżący złożył przysięgę i wstąpił w szeregi Armii Krajowej biorąc czynny udział w jej działalności . Fakt ten potwierdzają powołani przez skarżącego świadkowie , wskazując przy tym na posiadany przez niego pseudonim i konkretne okoliczności udziału w walce zbrojnej. Nie ma przy tym żadnego znaczenia dowodowego, iż świadkowie nie wspominają o złożeniu przez skarżącego przysięgi, skoro okoliczność tę mogli uważać za oczywistą. Na poparcie swoich słów skarżący wskazał w odwołaniu jeszcze jednego świadka S.G. , także członka Armii Krajowej , który jednak z nieznanych powodów nie został w sprawie przesłuchany. Nie można aprobować w tej sytuacji uzasadnienia odrzucenia argumentacji Stowarzyszenia Żołnierzy AK- Win , zgodnie z którą skarżącego przyjęto do organizacji z uwagi na wykazane męstwo w akcjach bojowych , tylko z powołaniem się na okoliczność , iż nie mógł on brać w nich udziału z powodu wieku i braku przynależności do AK. Zwrócić przy tym należy uwagę , iż udział w podziemnej organizacji nie musiał polegać na akcjach zbrojnych. Nie ma żadnych powodów , aby za kombatanta nie uznać osoby , która z powodu wieku nie brała bezpośredniego udziału w walce , ale wykonywała czynności usługowe takie jak zaopatrywanie żołnierzy w żywność czy roznoszenie rozkazów ( por .wyrok NSA z dnia 14 czerwca 1995 r sygn. akt SA / KR 2891 /94 Prok .i Pr. 1996 / 5/ 64 , wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 1995 r SA / Rz 607/ 94 Prok. I Pr. 1996 / 7-8 / p.65 ). Trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 lutego 2002 r ( sygn .akt V SA 1538 / 01 Palestra 2003 / 3- 4 / 223 ) , iż interpretacja przepisu art.1 ust.2 ustawy o kombatantach zawierającego wykaz rodzajów działalności uznawanej za kombatancką musi być dokonywana w związku z postanowieniami , mającego charakter normatywny, wstępu do ustawy. Ten zaś stanowi, iż Sejm Rzeczpospolitej Polskiej uznaje szczególne zasługi dla Polski tych wszystkich obywateli polskich, którzy walczyli o suwerenność i niepodległość ojczyzny, nie szczędząc życia i zdrowia na polach walki zbrojnej – w formacjach Wojska Polskiego, armii sojuszniczych, a także w podziemnych organizacjach niepodległościowych, działalności cywilnej - z narażeniem na represje. Jest rzeczą nie kwestionowaną, iż dotyczyły one zarówno osób prowadzących bezpośrednią walkę zbrojna jak i tych wszystkich , którzy przyczyniali się do jej kontynuowania poprzez prowadzenie wywiadu , aprowizację oddziałów czy przekazywanie meldunków. Z tych względów, a także z uwagi na zaniechanie przeprowadzenia dowodu z zeznań wskazanego przez skarżącego świadka na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit.a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U Nr 153, poz. 1270 ) zaskarżoną decyzję należało uchylić. Orzeczenie kosztach uzasadnia treść art.200 powołanej ustawy. .