II SA/Lu 922/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom, Asesor WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi K. D. F. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddala skargę. Decyzją z dnia [...]., Nr [...] wydaną na podstawie art. 138§1pkt.1 kpa Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpoznaniu odwołania K. F. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] , Nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej przyznającej płatności bezpośrednie do gruntów rolnych i przyznaniu takich płatności za rok 2004 w pomniejszonej wysokości. K. F. wnosił o przyznanie mu płatności bezpośrednich do działek rolnych oznaczonych A, B, C, D, E (nr ewid. 183, 260, 261, 966, 1046, 1162) położonych w M. o łącznej pow.4,23ha. Decyzją z dnia [...]. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał mu płatności dla wykazanych we wniosku działek. Następnie organ wznowił z urzędu postępowanie i ustalił, że w 2004r. faktycznym użytkownikiem działki o nr ewid. 966, pow. 0,71ha nie był K. F., lecz W. K., dlatego wydał decyzję którą uchylił dotychczasową decyzję własną przyznającą K. F.płatności bezpośrednie na wszystkie zadeklarowane przez niego działki i przyznał takie płatności w pomniejszonej o działkę nr 966 wysokości: w odniesieniu do jednolitej płatności obszarowej – na podstawie art. 5ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003r. ustanawiającego przejściowe środki działania dla celów stosowania w roku 2004 rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie mechanizmu jednolitej płatności powierzchniowej wobec Republiki Czeskiej, Cypru, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji, a w odniesieniu do uzupełniającej płatności obszarowej na podstawie art. 32ust.1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. ustanawiającego szczegółowe przepisy w zakresie stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92. K.. F. zakwestionował powyższe rozstrzygnięcie zarzucając "naruszenie przepisów o własności". Po rozpoznaniu odwołania Dyrektora Oddziału Regionalnego AR i MR . decyzją z dnia [...]. uchylił decyzję organu I instancji, zobowiązując organ do przeprowadzenia ponownego postępowania dowodowego. Po wykonaniu zaleceń organu odwoławczego i wyczerpującym zebraniu materiału dowodowego Kierownik Biura Powiatowego AR i MR decyzją z dnia [...] . ponownie przyznał K. F. płatności w pomniejszonej wysokości, a organ odwoławczy zaskarżoną decyzją z dnia [...]. utrzymał tę decyzję w mocy. Oba organy ustaliły, że w 2004r. faktycznym użytkownikiem działki nr ewid. 966 był W. K., natomiast K. F.był wprawdzie jej właścicielem, ale jej nie użytkował. Na powyższe wskazują jego oświadczenia zawarte w pismach z dnia 21 kwietnia i 14 czerwca 2005r. oraz w protokole zapoznania się z aktami sprawy z dnia 27 października 2005r., w których skarżący podkreślał, że W. K. użytkuje jego działkę nielegalnie. Okoliczność użytkowania przedmiotowej działki przez W.K. potwierdzili również świadkowie: M. S. i K. M.. W tej sytuacji z uwagi na rozbieżności pomiędzy zadeklarowaną a stwierdzoną powierzchnią działek rolnych (4,23ha i 3,52ha, tj. po wykluczeniu działki nr ewid.966) należało zastosować sankcje przewidziane w przepisach rozporządzeń Komisji (WE) nr 2199/2003 i 2419/2001. W odniesieniu do jednolitej płatności obszarowej (JPO) organy ustaliły, że różnica wynosi 0,71 ha (4, 23ha -3,52ha), co stanowi 20,17% powierzchni określonej (0,71ha :3,52 ha x 100= 20,17%) i mieści się w przedziale 3% - 30%. Zgodnie zatem z art. 5ust.1 rozporządzenia nr 2199/2003 kwota jaka ma zostać przyznana na podstawie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej ulega zmniejszeniu za dany rok o dwukrotność kwoty ustalonych funduszy dla tej różnicy. Organ odliczył zatem od ustalonej powierzchni 3,52ha dwukrotność różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a rzeczywistą wynoszącej 0,71ha, a następnie przyznał płatność do tak wyliczonej powierzchni w łącznej kwocie 442,11 zł ( 3,52 ha – 2x0,71ha= 2,10ha, a zatem 2,10ha x 210,53zł = 442,11zł). Natomiast w odniesieniu do płatności uzupełniającej organ stwierdzając, że różnica przekracza 20% odmówił przyznania takiej płatności zgodnie z art. 32 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001. Skargę do sądu administracyjnego wniósł K. F., domagając się stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego AR i MR z uwagi na rażące naruszenie przepisów prawa. W ocenie skarżącego ustawa z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych nie posługuje się pojęciem użytkownika, lecz w art. 2ust.1 mówi o posiadaczu gospodarstwa rolnego będącym producentem rolnym. Z tego względu to właścicielowi będącemu producentem rolnym przysługuje prawo ubiegania się o dopłaty, nawet, jeśli faktycznie nie włada on nieruchomością rolną. Z przepisów Kodeksu cywilnego wynika bowiem, że właściciel zawsze jest posiadaczem samoistnym, choćby nawet oddał rzecz w posiadanie zależne (np. użytkowanie). Wynika to z przepisu art. 337 kc, który stanowi, że posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne. Poza tym skoro – jak twierdzi organ - warunkiem przyznania płatności jest utrzymywanie gospodarstwa w dobrej kulturze, to organ nie może narzucić właścicielowi będącemu producentem rolnym, w jaki sposób ma on to zrobić, w tym w szczególności nie może wymagać osobistego zajmowania się gospodarstwem. Zdaniem skarżącego Agencja odmawiając mu jako właścicielowi gospodarstwa rolnego płatności narusza chronione w art. 64pkt.3 Konstytucji RP prawo własności. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1§1i2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Zasady i tryb przyznawania płatności bezpośrednich tj. jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniających do powierzchni uprawy reguluje ustawa z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz.U. Nr 6, poz.40 ze zm.). W świetle art. 2ust.1 i 2 przyznanie płatności jest możliwe tylko wówczas, gdy: 1) wnioskodawca jest producentem rolnym tj. posiadaczem gospodarstwa rolnego i jednocześnie 2) w jego posiadaniu znajdują się grunty rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami i są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej we wniosku powierzchni gruntów rolnych i stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego.(art.2 ust. 4). Zgodnie z powyższym producent rolny (posiadacz gospodarstwa rolnego) we wniosku o przyznanie płatności deklaruje powierzchnię znajdujących się w jego posiadaniu gruntów rolnych, kwalifikujących się do objęcia płatnościami. Wadliwe zadeklarowanie gruntów rolnych skutkuje przyznaniem płatności w pomniejszonej wysokości bądź odmową przyznania (art. 5ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003r. ustanawiającego przejściowe środki działania dla celów stosowania w roku 2004 rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie mechanizmu jednolitej płatności powierzchniowej wobec Republiki Czeskiej, Cypru, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz.U. UE L z dnia 17 grudnia 2003r., Nr 328) oraz art. 32ust.1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. ustanawiającego szczegółowe przepisy w zakresie stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.U. L z dnia 12 grudnia 2001r., Nr 355). Słusznie organy rozpoznające niniejszą sprawę ustaliły, że K. F. wadliwie zadeklarował powierzchnię gruntów rolnych, bowiem w świetle okoliczności sprawy nie można przyjąć, iż w 2004r. działka nr 966 znajdowała się w jego posiadaniu. Zebrany materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, i potwierdza to sam skarżący, że przedmiotowa działka nr 966 była w 2004r. użytkowana przez W.K.. Wbrew zarzutom skargi płatności bezpośrednie nie przysługują ze względu na tytuł własności, lecz ze względu na faktyczne władanie gruntami rolnymi. Celem ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych jest bowiem finansowe wspieranie producentów rolnych czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne, choćby nie były ich właścicielami. Przepis art. 2 ust. 1 ustawy wprowadza dwie przesłanki otrzymania dopłat: jedna ma charakter podmiotowy, dotyczy wnioskodawcy, którym może być wyłącznie producent rolny tj. posiadacz gospodarstwa rolnego, druga natomiast ma charakter przedmiotowy i określa na jakie grunty rolne mogą być przyznane dopłaty jako te, które znajdują się w posiadaniu ubiegającego się o nie producenta rolnego. Przepis różnicuje zatem pojęcie "posiadacza", które jest cechą wnioskodawcy od "bycia w posiadaniu", które dotyczy gruntów i wskazuje na konieczność faktycznego władania nimi przez producenta. Producent nie może zatem ubiegać się o dopłaty na jakiekolwiek grunty, ale tylko na takie, którymi faktycznie się zajmuje. Z tego względu tylko w pierwszym przypadku można mówić o posiadaniu samoistnym i zależnym, natomiast - wbrew stanowisku skarżącego - podziału takiego nie da się zastosować do określenia "będące w posiadaniu". Posiadanie samoistne, jako atrybut prawa własności, w sytuacji gdy rzecz faktycznie znajduje się we władaniu osoby trzeciej oznacza jedynie możliwość faktycznego władania rzeczą przez właściciela. Sformułowanie "być w posiadaniu", o którym mowa w art. 2ust.1 ustawy o płatnościach bezpośrednich wskazuje natomiast na konieczność rzeczywistego, aktualnego, a nie tylko potencjalnego władania gruntem rolnym. Skoro zatem w niniejszej sprawie zostało w sposób bezsporny ustalone, że działka nr 966 w 2004r. była w posiadaniu W. K., a nie skarżącego K. F., to prawidłowo organ I instancji uznał, że nie może być ona uwzględniona przy wyliczaniu wysokości dopłat, dlatego wznowił postępowanie i uchylił dotychczasową decyzję, przyznając skarżącemu jednolitą płatność obszarową w pomniejszonej wysokości zgodnie z art. 5ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003r. ustanawiającego przejściowe środki działania dla celów stosowania w roku 2004 rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie mechanizmu jednolitej płatności powierzchniowej wobec Republiki Czeskiej, Cypru, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz.U. UE L z dnia 17 grudnia 2003r., Nr 328), który stanowi, że jeśli w wyniku kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu stwierdza się, że ustalona różnica między zadeklarowanym obszarem a wyznaczonym obszarem jest większa niż 3%, ale nie większa niż 30% wyznaczonego obszaru, kwota jaka ma zostać przyznana na podstawie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej jest zmniejszona za dany rok o dwukrotność kwoty ustalonych funduszy dla tej różnicy. Organ również prawidłowo odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej zgodnie z art. 32ust.1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. ustanawiającego szczegółowe przepisy w zakresie stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92, który stanowi, że jeżeli odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany przekracza obszar ustalony (...) pomoc obliczana jest na podstawie obszaru ustalonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica jest większa niż 3 % lub dwa hektary, lecz nie więcej niż 20% ustalonego obszaru. Natomiast, jeżeli różnica jest większa niż 20% obszaru ustalonego, pomoc obszarowa nie jest przyznawana dla danej grupy upraw. Skoro w sprawie niniejszej różnica wynosi 20, 17% należało odmówić przyznania płatności uzupełniającej. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd nie dopatrzył się naruszenia obowiązujących przepisów i skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 3o sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270).