II SA/Lu 922/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 maja 2008 r. sprawy ze skargi K. H. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o potwierdzeniu uprawnień kombatanckich oddala skargę. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. [...] wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. zwana dalej k.p.a. ) oraz art. 4 ust. 1 pkt 4, art. 21 ust. 2 pkt 6 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm. zwana dalej ustawą o kombatantach), po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek K. H. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. [...] o stwierdzeniu nieważności swojej decyzji z dnia [...] w przedmiocie potwierdzenia K. H. uprawnień kombatanckich przyznanych z mocy decyzji ZBOWiD. W uzasadnieniu Kierownik Urzędu stwierdził, że K. H. posiadał uprawnienia kombatanckie przyznane orzeczeniem Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w Z. potwierdzone zaświadczeniem nr [...] z dnia [...] r. z tytułu: działalność w Ruchu Oporu w okresie od dnia 24 grudnia 1942 r. do dnia 22 lipca 1944 r. Z kolei, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. Nr [...] potwierdził K. H. uprawnienia przyznane przez b. ZBOWiD. Decyzja została wydana na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach. Następnie na wniosek K. H. toczyło się postępowanie w przedmiocie rozszerzenia uprawnień kombatanckich, w ramach którego domagał się uwzględnienia do okresu działalności kombatanckiej swojej służby w organizacji niepodległościowej po zakończeniu wojny (od stycznia 1945 roku do kwietnia 1947 roku) w szeregach RO-AK. Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] r. odmówił zmiany decyzji własnej o potwierdzeniu uprawnień kombatanckich. Kolejny etap nastąpił, kiedy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pismem z dnia [...]. powiadomił K. H. o wszczęciu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Następnie, Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] r. Nr [...] stwierdził nieważność swojej decyzji z dnia [...] r. Nr [...] o potwierdzeniu uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu stwierdził, że decyzja z dnia 19 lipca 1993 r. rażąco narusza art. 21 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy o kombatantach. Także rozpatrując wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] r. Nastąpiło to z tej przyczyny, że jego decyzja z dnia [...] potwierdzająca K. H. uprawnienia kombatanckie wydana została z rażącym naruszeniem prawa, stąd konieczne było stwierdzenie jej nieważności. Ponadto, zainteresowany został prawidłowo zawiadomiony o wszczęciu postępowania w trybie nadzwyczajnym. Natomiast z art. 16 § 1 k.p.a. wynika, że jednym ze sposobów weryfikacji decyzji ostatecznych jest stwierdzenie nieważności decyzji mogące nastąpić: 1) w stosunku do decyzji ostatecznych; 2) w przypadkach przewidzianych przepisami prawa. Ponadto przepisy dotyczące instytucji regulujących tryby nadzwyczajne mają charakter szczególnych i zupełnych regulacji prawnych, które w drodze wyjątku i w ściśle określonych przypadkach pozwalają na wzruszenie decyzji ostatecznej nawet kosztem jej trwałości. Z kolei, art. 156 § 1 pkt 2 kpa stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, zaś rozstrzygnięcie w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji (art. 158 § 1 kpa). Instytucja nieważności decyzji służy do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, które zostały dotknięte kwalifikowanymi wadami prawnymi co oznacza, że dalsze ich funkcjonowanie w obrocie prawnym sprzeczne byłoby z zasadą praworządności. Powodem stwierdzenia nieważności decyzji określonym w art. 156 § 1 pkt 2 kpa jest ujawnienie rażącego naruszenie prawa. Wynika to z tego, że stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić jeżeli zostanie wykazane naruszenie prawa materialnego lub procesowego, które jest rażące, czyli oczywiste i jednoznaczne. Dlatego też zachodzi proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa, co wskazuje na ich oczywistą niezgodność (wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 1996 r.; III SA 565/95; BiuI. Skarb. 1997/2/s. 26). Ponadto, oczywistość naruszenia prawa ma miejsce w szczególności, gdy decyzja została wydana wbrew zakazom lub nakazom ustanowionym w przepisie (wyrok NSA z dnia 26 maja 1989 r.; IV SA 339/89; ONSA 1989/1/50). Z tych względów - orzekł Kierownik Urzędu - należy podkreślić, że w niniejszej sprawie w treści cyt. ustawy o kombatantach znajdują się przepisy określające sytuacje, w których osoba zainteresowana nie może uzyskać uprawnień kombatanckich również wtedy kiedy okoliczności mające stanowić podstawę pozytywnego rozstrzygnięcia, zostały w należyty sposób udokumentowane. Wynika to z tego, że Kierownik Urzędu, kiedy wydawał decyzję z dnia [...] r. uwzględnił wyłącznie treść art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, który za działalność kombatancką uznaje: "pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945". Jednak równocześnie zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która uchybiła godności obywatela polskiego, donosząc władzom komunistycznym o żołnierzach podziemia, legionistach, organizacjach podziemnych, partyzanckich i tych wszystkich, których obejmują art. 2 i 4. Powyższy przepis został całkowicie pominięty przy wydawaniu decyzji potwierdzającej uprawnienia kombatanckie. Z akt osobowych K. H. udostępnionych przez Instytut Pamięci Narodowej wynika, że skarżący w kwietniu 1947 roku, pełniąc służbę wojskową ,sam nawiązał kontakt z organami bezpieczeństwa (k. 55 akt osobowych). W dniu 8 maja 1947r. podpisał pierwsze zobowiązanie do współpracy (k. 14 a.o.) w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na skutek mylnego odczytania kserokopii dokumentu błędnie wskazano, że dokument ten pochodzi z 1976 roku). Ponadto w okresie od maja 1947 roku do listopada 1947 roku złożył 10 meldunków (k. 53 a.o.). W dniu 24 kwietnia 1950r. złożył kolejne zobowiązanie do współpracy (k. 20 a.o.), zaś współpraca została dopiero zakończona w 1955 roku z uwagi na podejrzenie zdekonspirowania agenta. Stąd, zdaniem Kierownika Urzędu, zachowania te odpowiadają hipotezie art. 21 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach. Oznacza to, że decyzja Kierownika Urzędu z dnia 19 lipca 1993 r. jest obarczona wadą kwalifikowaną - o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa - czyli została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż uprawnienia kombatanckie przyznano osobie, która nie mogła ich uzyskać z przyczyn określonych w art. 21 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy o kombatantach. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, K. H. podniósł podstawowy zarzut, że brak jest podstaw prawnych do zastosowania wobec niego dyspozycji art. 21 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy o kombatantach. Jednocześnie dodał, że nie zapoznał się z aktami IPN w jego sprawie, które zostały przesłane do Kierownika Urzędu, gdyż nie było to obowiązkowe, a jest on słabego stanu zdrowia jak i jest to dla niego także zbyt duża odległość do pokonania. Ponadto, w dalszym ciągu kwestionuje fakt współpracy z UB w tych okresach. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spaw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny stosownie do unormowania art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. N r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwana dalej p.p.s.a.) oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153. poz. 1269 ze zm.) obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanych norm prawnych, czy normy te właściwie zinterpretowały i nie naruszyły zasad ustalania określonych faktów za udowodnione. W zakresie tak ustalonej kognicji Sąd orzekł, że skarga nie jest zasadna. Po pierwsze, należy stwierdzić, że wbrew zarzutom ze skargi prawidłowo został ustalony stan faktyczny w tej sprawie, zgodnie z dyspozycją art. 7 , 77 § 1 i 80 kpa. Wynika z niego jednoznacznie, w świetle kserokopii akt personalnych K. H. przesłanych z IPN w L. do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, że w dniu 8 maja 1947 r. podpisał pisemne zobowiązanie do współpracy z organami działającej ówcześnie Informacji Wojskowej (karta Nr 14 akt administracyjnych – przy czym jest to oczywiście dokument z tej daty, a nie z 1976 roku, kiedy nie działała już Informacja Wojskowa). Powyższy dokument był następującej treści: "Ja wyżej podpisany H. K. dobrowolnie zobowiązuję się współpracować z organami informacji Wojska Polskiego w celu skupienia swej winy, którą popełniłem przez uchylenie się od służby wojskowej i przynależności do podziemnej organizacji AK już po zakończeniu działań wojennych. Pracę swą skieruję w kierunku ujawnienia wrogiego elementu w stosunku do Demokratycznego Państwa Polskiego. Powierzone mi zadania będę wykonywał sumiennie z całą dokładnością. O odpowiedzialności za zdekonspirowanie się jestem uprzedzony i będę odpowiadał jak za wykrycie tajemnicy wojskowej. Wszystkie materiały będę dawać na piśmie, a w celu konspiracji materiały będę podpisywać pseudonimem R.". Skarżący od maja 1947 r. do listopada 1947 r. złożył 10 meldunków (karta Nr 53 akt administracyjnych. Następnie już w dniu 24 kwietnia 1950 r. strona skarżąca złożyła kolejne zobowiązanie o współpracy z organami ówczesnego Bezpieczeństwa Publicznego (UB karta Nr 20 akt administracyjnych). Oświadczenie powyższe było następującej treści: " Ja H. K. s. J. zam. w C. zobowiązuję się współpracować z Organami Urzędu Bezpieczeństwa i będę dopomagał w wykrywaniu wrogów obecnej rzeczywistości jak też sabotażystów wszelkiego rodzaju. O wszystkim co zobaczę, względnie usłyszę, będę donosić na piśmie do Urzędu Bezpieczeństwa, które będę podpisywał pseudonimem "R.". Tak samo zobowiązuje się na umówione spotkania z funkcjonariuszem Urzędu Bezpieczeństwa, przychodzić punktualnie. Jednocześnie zobowiązuję się dochować ścisłej tajemnicy o mojej współpracy z Organami Bezpieczeństwa Publicznego nawet przed najbliższym członkiem rodziny na co zostałem uprzedzony przez funkcjonariusza Urzędu Bezpieczeństwa, że za rozgłoszenie tajemnicy będę pociągnięty do odpowiedzialności w myśl obowiązujących przepisów. Świadom powyższego zobowiązania podpisuję własnoręcznie". Z powyższego stanu faktycznego wynika, że prawidłowo Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zastosował w tej sprawie art. 21 ust. 6 cyt. ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach. Hipoteza i dyspozycja powyższego przepisu stanowi bowiem, że uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która uchybiła godności obywatela polskiego, donosząc władzom komunistycznym o żołnierzach podziemia, legionistach, organizacjach podziemnych, partyzanckich i tych wszystkich, których obejmują unormowania z art. 2 i 4 tejże ustawy. Oznacza to, że biorąc pod uwagę ustalony w tej sprawie stan prawny i faktyczny, prawidłowo Kierownik Urzędu orzekł, że wypełnia to dyspozycję art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. , Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Stanowi ona, że właściwy organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co wystąpiło w tej sprawie. Dlatego też, zaskarżona decyzja nie naruszyła przepisów prawa materialnego jak i przepisów prawa procesowego. Z tych względów i na podstawie art. 151 ppsa Sąd orzekł jak w sentencji i skargę oddalił. '