II SA/Lu 922/14

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton - Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. G. i J. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. G. i J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie scalenia gruntów postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskami z dnia 6 listopada 2014 r., złożonymi na urzędowych formularzach, skarżący J. i H. małżonkowie G. zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosków o przyznanie prawa pomocy skarżący podnieśli, że nie są w stanie ponieść kosztów sądowych z uwagi na trudną sytuację materialną i rodzinną. Odnośnie stanu majątkowego wykazali, że są właścicielami domu o pow. [...] m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. [...] ha. Wykazali, że pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z dwoma pełnoletnimi synami, którzy utrzymują się z gospodarstwa rolnego. Jako źródła dochodów wskazali emeryturę skarżącej w wysokości [...] zł oraz rentę skarżącego w kwocie [...] zł. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: W myśl art. 246 ( 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Oświadczenia skarżących zawarte w urzędowych formularzach wniosków o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny ich sytuacji materialnej. Skarżący podając w urzędowych formularzach wniosków o przyznanie prawa pomocy, że posiadają grunty rolne o pow. [...] ha nie określili, czy powierzchnia jest podana w hektarach fizycznych czy przeliczeniowych (powierzchnia gruntów w hektarach przeliczeniowych jest podstawą obliczenia wysokości dochodu z gospodarstwa rolnego), brak było również informacji, czy skarżący uzyskali płatności bezpośrednie przyznawane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Dla oceny zasadności wniosku niezbędna była również informacja o kwotach uzyskiwanych przez skarżących świadczeń emerytalno-rentowych w kwotach brutto i netto. W związku z powyższym, pismem z dnia 20 listopada 2014 r., skierowano do skarżących (do każdego z małżonków odrębnie) wezwanie do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, celem doprecyzowania ich sytuacji materialnej. Wezwania powyższe zostały doręczone w sposób prawem przewidziany w dniu 28 listopada 2014 r. (potwierdzenia odbioru /k. 44, 45 akt sądowych) i pozostały bez odpowiedzi (notatka urzędowa pracownika Wydziału II WSA w Lublinie z dnia 11 grudnia 2014 r.). Natomiast w dniu 3 grudnia 2014 r. skarżący dokonali wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. Podnieść należy, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 2 p.p.s.a., spoczywa na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej szeroko pojętej sytuacji materialnej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu. Stwierdzić należy, że skarżący nie wykonując wezwania z dnia 20 listopada 2014 r. do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń uniemożliwili wyjaśnienie wszystkich okoliczności dotyczących ich sytuacji materialnej (w szczególności odnoszących się do wysokości osiąganych dochodów z gospodarstwa rolnego, jak i uzyskiwanych tytułem pobieranych świadczeń emerytalno-rentowych). Nie można zatem ustalić, jakie są ich realne możliwości finansowe. Tym samym skarżący nie wykazali, że zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy określone art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.