II SA/Lu 924/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos - Janusz, Sędzia NSA Maria Wieczorek - Zalewska (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 lutego 2012 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] A. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295, 20 zł /dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/ tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu, w tym 55, 20 zł /pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/ należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...], wydaną z upoważnienia Wójta Gminy N. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w N., odmawiającą przyznania T. W. zasiłku okresowego z przeznaczeniem na zakup lekarstw, środków higieny i sanitarnych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, iż skarżąca przekracza kryterium dochodowe określone dla osoby samotnie gospodarującej w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm., zwanej dalej u.p.s.) w związku z § 1 pkt 1 lit. a/ rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 127, poz. 1055), gdyż jej dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przedmiotowy zasiłek, tj. z czerwca 2011 r., wyniósł 834,64 zł. Kolegium wskazało przy tym, że do dochodu wnioskodawczyni, zgodnie z treścią art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s., wlicza się pomoc na dożywianie, gdyż pomoc ta nie jest pomocą rzeczową, lecz pieniężną i ma charakter okresowy. W związku z powyższym Kolegium podniosło, iż wniosek T. W. o przyznanie zasiłku okresowego z przeznaczeniem na zakup lekarstw, środków higieny i sanitarnych podlegał rozpoznaniu na podstawie art. 41 pkt 2 u.p.s. W ocenie Kolegium, brak jest w niniejszej sprawie spełnienia przesłanek przyznania zasiłku okresowego z przeznaczeniem na zaspokojenie wyżej wskazanych potrzeb skarżącej na podstawie art. 41 pkt 2 u.p.s. Sam stan zdrowia T. W. (astma oskrzelowa o zmiennym przebiegu; orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności) nie stanowi bowiem szczególnie uzasadnionej okoliczności, o której mowa w tym przepisie, tym bardziej, że nie przedstawiła ona aktualnych dowodów ponoszonych wydatków na zakup lekarstw, które w znaczący sposób obciążałyby jej budżet. Organ odwoławczy wskazał, iż podczas wywiadu środowiskowego odwołująca się, mimo żądania pracowników socjalnych, nie okazała faktur za leki ani recept, które, jak twierdziła, będą dopiero wypisane. Organ dodał, że sytuacja T. W. jest mu dobrze znana, gdyż wielokrotnie korzystała ona ze świadczeń z pomocy społecznej, czy też starała się o taką pomoc, w związku z czym organ prowadził liczne postępowania, których przedmiotem było ustalenie stanu dochodów i zdrowia wnioskodawczyni. Organ wskazał, iż w 2010 r. T. W. została udzielona pomoc w łącznej kwocie 5306 zł, natomiast w drugiej połowie 2011 r. wypłacono jej łącznie 3058 zł, w tym w postaci świadczeń na zakup żywności, specjalnego zasiłku celowego oraz usług opiekuńczych. Organ wskazał również, że świadczenie przyznawane jest na podstawie art. 41 pkt 2 u.p.s. w sytuacjach zupełnie wyjątkowych. Dodał, że w celu zaspokojenia niektórych potrzeb bytowych T. W. powinna wykorzystać własne zasoby, gdyż pomoc społeczna ma udzielać swym podopiecznym wsparcia, a nie dostarczać im świadczeń pieniężnych w wysokości dla nich wygodnej czy pożądanej. Zadaniem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaspokajanie ich wszystkich potrzeb i oczekiwań. Organ podniósł, iż T. W. musi zdawać sobie sprawę z tego, że nie jest jedyną osobą wymagającą wsparcia ze środków pomocy społecznej na terenie gminy N. Oprócz niej jest wiele osób znajdujących się równie trudnej lub gorszej sytuacji finansowej, a organ dysponuje ograniczonymi środkami na pomoc społeczną. Kolegium w pełni podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek wskazujący na potrzebę udzielenia wnioskowanej pomocy. Od powyższej decyzji skargę złożyła T. W., zarzucając, iż decyzja ta została wydana na jej szkodę. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem. We wniosku złożonym w dniu 5 lipca 2011 r. T. W. domagała się przyznania świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku okresowego na zakup leków, środków higieny oraz sanitarnych, w związku z czym dla oceny legalności rozstrzygnięć organów obu instancji w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm., zwanej dalej u.p.s.). W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w związku z § 1 pkt 1 lit. a/ rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, prawo do tego zasiłku przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, co stanowi "kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej". Z prawidłowych ustaleń organów administracji wynika, że T. W., będąc osobą samotnie gospodarującą, w czerwcu 2011 r. uzyskała dochód netto w kwocie 834,64 zł. Do dochodu tego, jako świadczenie pieniężne i okresowe, została zasadnie wliczona pomoc na dożywianie (art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s.). Przekroczenie przez T. W. kryterium dochodowego wskazanego w art. 8 ust. 1 pkt 1 cyt. u.p.s. uniemożliwiło przyznanie skarżącej zasiłku okresowego na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s., co zasadnie wzięły pod uwagę organy administracji, rozstrzygając niniejszą sprawę. Organy administracji nie miały również żadnych podstaw do udzielenia skarżącej pomocy w formie zasiłku okresowego, przyznawanego w szczególnie uzasadnionych przypadkach na podstawie art. 41 pkt 2 u.p.s. osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. Brak jest bowiem podstaw do oceny, że w niniejszej sprawie zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy). Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). Jedną z form pomocy społecznej jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku okresowego. Art. 41 pkt 2 u.p.s. stanowi, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Przyznanie zasiłku okresowego na podstawie powołanego przepisu może nastąpić tylko "w szczególnie uzasadnionych przypadkach", a zatem w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, gdyż o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód strony, a sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Nie można więc, wbrew twierdzeniom skarżącej, z tej formy pomocy społecznej wyprowadzać wniosku, iż przyznanie takiego zasiłku jest obowiązkiem organu. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wnioskowanego przez skarżącą zasiłku, w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego, zależy od uznania organu, który, nie będąc związany ścisłymi kryteriami przyznania tego świadczenia określonymi w u.p.s., ustala, czy w danej sprawie ma miejsce szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 41 pkt 2 u.p.s. Organy administracji obu instancji prawidłowo oceniły, iż w rozpoznawanej sprawie taki "szczególnie uzasadniony przypadek" nie zachodzi. W toku postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie nie ustalono istnienia szczególnych okoliczności, które wskazywałyby na zasadność przyznania T. W. wnioskowanej pomocy. Wbrew zarzutom skarżącej, nie można uznać, iż taką okolicznością jest jej stan zdrowia. Podkreślić należy, iż T. W. posiada stały dochód w postaci emerytury, a także uzyskuje w szerokim zakresie pomoc w formie różnorodnych świadczeń z pomocy społecznej, winna zatem wykorzystywać własne możliwości w celu zaspokojenia swoich potrzeb bytowych. Jakkolwiek skarżąca nie uzyskała w rozpoznawanej sprawie wnioskowanego świadczenia, to nie jest ona pozbawiona pomocy. Skarżąca od lat objęta jest bowiem systematyczną pomocą udzielaną jej ze środków organu pomocy społecznej, mimo iż jej dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe. Jak wynika z akt administracyjnych, na skutek uwzględnienia innych, wcześniejszych wniosków, skarżącej została jej przyznana pomoc w formie świadczeń mających na celu zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych. W 2010 r. T. W. została udzielona pomoc w łącznej kwocie 5306 zł, natomiast w drugiej połowie 2011 r. wypłacono jej łącznie 3058 zł, w tym w postaci świadczeń na zakup żywności, specjalnego zasiłku celowego oraz usług opiekuńczych. Ocena organów administracji, które stwierdziły, że sytuacja życiowa skarżącej nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku wskazującego na potrzebę udzielenia zasiłku celowego na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy nie jest zatem dowolna. Organy obu instancji orzekające w sprawie przeprowadziły postępowanie zgodnie z podstawowymi zasadami wyrażonymi w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a., który stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Fakt, iż skarżąca, korzystająca od lat ze świadczeń udzielanych ze środków Ośrodka Pomocy Społecznej w N., legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i jest od dawna leczona z powodu astmy oskrzelowej jest organom administracji znany z urzędu i był uwzględniany przez te organy w niniejszej sprawie. Ponownie należy zatem podkreślić, iż stanowisko organów administracji orzekających w sprawie, że sytuacja życiowa skarżącej nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku wskazującego na potrzebę udzielenia zasiłku okresowego na podstawie art. 41 pkt 2 u.p.s., jest zgodne z prawem. Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz z § 19 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit.c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).