II SA/Lu 924/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 31 lipca 2023 r., znak: SKO.41/3726/OS/2023 w przedmiocie zasiłku celowego p o s t a n a w i a odrzucić skargę. M. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 31 lipca 2023 r., znak: SKO.41/3726/OS/2023, w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 5 października 2023 r., skarżący został wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez wskazanie swojego numeru PESEL - w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca wezwanie została awizowana w dniu 13 października 2023 r. oraz powtórnie w dniu 23 października 2023 r. Następnie w dniu 30 października 2023 r. korespondencję tę wydano skarżącemu w placówce pocztowej (potwierdzenie odbioru - k. 15, wydruk z elektronicznego systemu śledzenia przesyłek operatora pocztowego - k. 20). W dniu 6 listopada 2023 r. (data nadania - k. 16) skarżący złożył pismo, w którym wskazał swój numer PESEL. Wojewódzki Sad Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu z powodu nieuzupełnienia w terminie jej braku formalnego. W świetle art. 46 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako "p.p.s.a."), do wymogów formalnych pisma strony składanego w postępowaniu przed sądem administracyjnym, będącego pierwszym pismem w sprawie, należy obowiązek wskazania numeru PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną. W sytuacji, gdy pierwszym pismem strony w sprawie jest skarga, wymóg ten należy traktować jako wymóg formalny skargi (art. 57 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jeżeli skarga strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jej uzupełnienie w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stanowi zaś, że sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W uchwale z 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 3/22, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że niezachowanie określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a. wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., bez względu na to czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd. M. S., wnosząc skargę w niniejszej sprawie, nie podał w jej treści swojego numeru PESEL pomimo, że skarga objęta była tym wymogiem jako pierwsze pismo w sprawie. W związku z powyższym konieczne było wezwanie skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi w tym zakresie. W świetle art. 69 § 1 p.p.s.a., w przypadku korespondencji kierowanych do osób fizycznych, doręczenia są dokonywane przede wszystkim w mieszkaniu, przez które należy rozumieć miejsce zamieszkania adresata. Stosownie zaś do art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma m.in. w sposób przewidziany w ww. artykule, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (§ 4). Z akt sprawy wynika, że wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi przesłano na adres zamieszkania skarżącego podany w skardze. Jak już wskazano na wstępie, wobec bezskuteczności prób doręczenia wezwania pod tym adresem, wezwanie było dwukrotnie awizowane - w dniu 13 października 2023 r. oraz w dniu 23 października 2023 r. Następnie w dniu 30 października 2023 r. korespondencję tę wydano skarżącemu w placówce pocztowej. W opisanych okolicznościach, uwzględniając treść art. 73 p.p.s.a., uznać należy, że wobec nieodebrania przez skarżącego z placówki pocztowej awizowanego dwukrotnie wezwania przed upływem czternastego dnia od daty pierwszej próby doręczenia, a więc do dnia 27 października 2023 r., z tym właśnie dniem zaistniał skutek prawny doręczenia przedmiotowej korespondencji. Powyższej oceny nie zmienia fakt, że – jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 15) przesyłka pocztowa, zawierająca wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi, została wydana skarżącemu w dniu 30 października 2023 r., a zatem już po upływie 14-dniowego terminu wynikającego z art. 73 § 4 p.p.s.a. i po wystąpieniu skutku prawnego doręczenia (27 października 2023 r.). Ten ewidentny błąd pracownika operatora pocztowego nie wpływa na skuteczność doręczenia. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji. Również wtedy, gdy adresat odbierze przesyłkę już po 14 dniach, w dalszym ciągu będzie miała zastosowanie wynikająca z tego przepisu fikcja prawna wcześniejszego doręczenia. W tym zakresie jej skutki nie przestają wywoływać skutków prawnych wcześniejszego doręczenia przesyłki. Innymi słowy, późniejsze odebranie na żądanie strony pisma, a więc po upływie terminu, o którym mowa w art. 73 § 3 p.p.s.a., na skutek bezprawnego jego przetrzymywania przez operatora pocztowego, nie niweczy skutków doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. Dlatego też, fakt odebrania pisma z urzędu pocztowego przez skarżącą po upływie terminu wskazanego w art. 73 § 1 p.p.s.a., potwierdzony stosownym stemplem pocztowym, nie ma wpływu na skutek określony w art. 73 § 4 p.p.s.a. Brak fikcji prawnej doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. może być natomiast wykazane, gdy adresat pisma wskaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością i nie mógł w ogóle odebrać przesyłki pocztowej. (por. postanowienia NSA z 15 lutego 2016 r., II FSK 1762/15; z 11 grudnia 2019 r., II FZ 790/19; z 26 stycznia 2021 r., III FZ 56/21; z 20 lipca 2021 r., III FZ 478/21; z 10 sierpnia 2021 r., III FZ 537/21; z 16 listopada 2021 r., II GZ 380/21; z 7 grudnia 2021 r., II FZ 136/21; z 16 grudnia 2022 r., III FZ 539/22; z 3 lutego 2023 r., III FZ 701/22; z 7 września 2023 r., III FZ 388/23). W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca – przesyłka została odebrana przez skarżącego, aczkolwiek już po terminie doręczenia. W związku z powyższym, początek biegu siedmiodniowego terminu do wykonania przez skarżącego wezwania do wskazania numeru PESEL, przypadał na 27 października 2023 r., nie zaś na 30 października 2023 r. W konsekwencji termin upływał z dniem 3 listopada 2023 r. Tymczasem skarżący czynności objętej wezwaniem dokonał dopiero w dniu 6 listopada 2023 r., a więc z uchybieniem terminu. W tej sytuacji nie można uznać, że skarżący skutecznie uzupełnił brak formalny skargi. Zgodnie bowiem z art. 85 p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Nieuzupełnienie braku formalnego skargi w wyznaczonym terminie czyni koniecznym odrzucenie skargi, stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Biorąc pod uwagę fakt, że skarżący nie jest reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego, trzeba zwrócić uwagę, że w przypadku uchybienia przez stronę terminu do dokonania czynności procesowej, strona może wystąpić z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu na zasadach określonych w art. 86-87 p.p.s.a. We wniosku takim należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Warunkiem skuteczności takiego wniosku jest ponadto złożenie go w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, tj. od momentu, w którym skarżący uzyskał wiedzę, że przesyłka została mu błędnie wydana przez operatora pocztowego po upływie terminu doręczenia. Z tych względów orzeczono, jak w sentencji postanowienia.