II SA/Lu 926/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Witold Falczyński po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego - w zakresie wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej złożonej od zapadłego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 października 2014 r., skarżący A. M. wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych wskazując, że nie jest w stanie ich ponieść z uwagi na trudne warunki materialne. Uzasadniając ten wniosek skarżący podniósł, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz trzema synami. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, lecz nie osiąga z tego tytułu żadnych dochodów. Spłaca zadłużenie wobec banków, firm leasingowych i komornika. W zakresie majątku wskazał jedynie wiaty gospodarcze, oświadczając jednocześnie, że nie posiada domu i mieszka w budynku gospodarczym. Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") wezwano go do złożenia wyjaśnień dotyczących swojej sytuacji materialnej, w tym m.in. do złożenia: wyciągów i wykazów z rachunków bankowych jego oraz pozostałych domowników, zaświadczenia o wysokości i źródłach dochodów osiągniętych w 2013 r. i 2014 r., zaświadczenia informującego o wielkości posiadanych przez skarżącego oraz pozostałych domowników nieruchomości gruntowych, wykazu posiadanych środków trwałych, deklaracji VAT z ostatnich sześciu miesięcy, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych pojazdów mechanicznych, oświadczenia w przedmiocie miejsca zamieszkania i własności wskazanych nieruchomości oraz kopii stosownych dokumentów wykazujących jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz utrzymania synów. Przedmiotowe wezwanie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi wnioskodawcy w dniu 24 lutego 2015 r., jednakże do dnia dzisiejszego pozostało bez odpowiedzi. W dniu 3 marca 2015 r. skarżący uiścił natomiast wymagany wpis od skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżący, może zostać przyznane w razie wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika zatem, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe wykazanie, iż poniesienie pełnych kosztów postępowania nastąpi z uszczerbkiem koniecznego utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny. W razie jednak, gdyby oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składane wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.), nie zawierało danych wystarczających do oceny, bądź też jego treść nasuwała wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, sąd - zgodnie z art. 255 p.p.s.a. - zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania sądu wystosowanego w trybie art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że sąd nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. To bowiem strona ma przekonać rozpatrującego wniosek, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Samo oświadczenia strony skarżącej zawarte w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy z uwagi na jego lakoniczność nie stanowi zaś w okolicznościach niniejszej sprawy wystarczającej podstawy do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Podkreślić należy, że prawo pomocy jest formą dofinansowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie. Oczywistym wobec tego jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy konieczna jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Strona jest zaś obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący nie wyjaśnił w pełni sytuacji finansowej i majątkowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożył żądanych dokumentów oraz oświadczeń w tym w szczególności dotyczących wysokości dochodu jego oraz domowników. Nie przedstawił również żadnych dokumentów dotyczących posiadanego majątku oraz wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem, jak również wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. Podsumowując stwierdzić zatem należy, że zawartych we wniosku oświadczeń skarżącego nie sposób uznać za wystarczające, albowiem ich ogólnikowość nie pozwala na weryfikację ich wiarygodności. Brak zaś odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej i materialnej strony oznacza, że skarżący nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, publ. ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.