II SA/Lu 928/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędziowie Asesor WSA Wiesława Achrymowicz, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent Joanna Janiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2005 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] Nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. sygn. akt SKO [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. S. – utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] r. znak: [...] odmawiającą przyznania zasiłku celowego na remont domu. W motywach podano, że A. S. zamieszkuje samotnie w budynku stanowiącym najprawdopodobniej własność siostrzenicy, jest trwale niezdolny do pracy, wymaga stałego stosowania leków i utrzymuje się z renty w wysokości 556,93 zł miesięcznie. Organ odwoławczy podzielił pogląd organu I instancji o braku podstaw do przyznania wnioskodawcy świadczenia z pomocy społecznej w sytuacji, gdy uzyskuje on dochód przekraczający ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 461 zł w przypadku osoby samotnie gospodarującej. Jednocześnie odnosząc się do złożonego przez A. S. odwołania organ II instancji przyznał, iż ustawa o pomocy społecznej w art. 41 przewiduje w szczególnie uzasadnionych przypadkach możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego osobom przekraczającym kryterium dochodowe – lecz ocena zasadności i możliwości przyznania tego świadczenia należy do organu I instancji. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zgromadzony materiał dowodowy wskazuje na zasadność odmowy przyznania świadczenia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożył A. S., który wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji jako krzywdzącej go. Zwrócił uwagę na swoją szczególnie trudną sytuację życiową wynikającą z inwalidztwa i konieczności stałych wydatków na leki, co spowodowało zaciąganie pożyczek u innych osób na pokrycie innych niezbędnych potrzeb. Skarżący uważa, że znajduje się w szczególnej sytuacji jako osoba samotna, a organy administracji nie wyjaśniły sprawy należycie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz zasad postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) określający możliwość i warunki przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. Jako przyczynę odmowy przyznania skarżącemu tego rodzaju pomocy wskazano jej przekroczenie przez niego tzw. kryterium dochodowego wynoszącego – dla osoby samotnie gospodarującej – kwotę 461 zł. Pojęcie "kryterium dochodowego" jako jednego z warunków decydujących o uprawnieniach do świadczeń z pomocy społecznej ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej – wprowadza w art. 8, który jednocześnie wskazuje w jakich sytuacjach pomoc społeczna może być przyznana osobom o dochodach przekraczających określone kryterium dochodowe. Jedna z takich sytuacji jest określona w art. 41 ustawy, stanowiącym, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy – bezzwrotny lub zwrotny. Organy obu instancji pominęły ustalenia czy w sprawie niniejszej nie zachodzi sytuacja uzasadniająca możliwość przyznania skarżącemu zasiłku celowego, o jakim mowa w art. 41 ustawy. Wprawdzie organ odwoławczy dostrzegł możliwość przyznania skarżącemu tego rodzaju świadczenia, ale przyjął, iż rozważania na ten temat należą do organu I instancji. Powyższy pogląd jest błędny. Organ odwoławczy rozpoznając odwołanie miał obowiązek rozpatrzyć zgłoszone żądanie od początku tzn. rozważyć i ocenić cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, ewentualnie uzupełniając go. W sprawie niniejszej kwestią wymagającą oceny bądź uzupełnienia materiału dowodowego była właśnie kwestia występowania przesłanek do przyznania wnioskodawcy pomocy społecznej w formie, o jakiej mówi art. 41 ustawy . Skoro organ odwoławczy zasadnie uznał, iż postępowanie w sprawie nie było prowadzone w tym kierunku przez organ I instancji – miał obowiązek uchylić zaskarżoną decyzję i sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia temuż organowi. Wydając decyzję o utrzymaniu mocy decyzji organu I instancji organ odwoławczy naruszył prawo materialne (art. 39 i 41 ustawy o pomocy społecznej) oraz procesowe (art. 7, 77, 80 kpa). Reasumując – należy stwierdzić, że decyzje obu instancji jako naruszające prawo materialne i procesowe wymagają uchylenia, bowiem nie przeprowadzono postępowania mającego na celu ustalenie czy sytuacja w jakiej znajduje się skarżący pozwala na przyznanie mu pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego o jakim mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Brak wniosku o przyznanie tego rodzaju świadczenia nie wyklucza jej rozważania, bowiem pomoc społeczna może być udzielana także z urzędu, o czym stanowi art. 102 ust. 2 ustawy. Z tych względów i na mocy art. 145 § 1 ust. 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). kg.