II SA/Lu 928/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi R. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2023 r., znak: [...] w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta D. z dnia 9 stycznia 2023 r. nr [...] Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia 25 lipca 2023 r. nr SKO.41/1226/L/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej jako organ lub Kolegium), po rozpatrzeniu odwołania R. N. (dalej jako: wnioskodawca lub skarżący), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta D. z dnia 9 stycznia 2023 r., znak: DŚR/1675/81827/2023, w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego. Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z dnia 24 listopada 2022 r. (data wpływu do OPS w D. 28.11.2022 r.) skarżący wystąpił o wypłatę dodatku węglowego. We wniosku wskazał, że zamieszkuje w D. przy ul. [...], prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w budynku jednorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania, którym jest kocioł na paliwo stałe. W aktach sprawy znajduje się deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożona przez R. N. i wypełniona przez pracownika Urzędu Gminy w dniu 25 listopada 2022 r., z której wynika, że skarżący zamieszkuje w budynku jednorodzinnym z zainstalowanych źródłem ciepła o funkcji centralnego ogrzewania (c.o.) w postaci – kotła na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) z ręcznym podawaniem paliwa/zasypowy. W przedmiotowej deklaracji wskazano również, jako rodzaj stosowanych w kotłach paliw stałych: węgiel i paliwa węglopochodne oraz drewno kawałkowe. Dodatkowo w deklaracji zaznaczono, jako źródła uzyskiwania ciepłej wody użytkowej (c.w.u.) kocioł gazowy/bojler gazowy/podgrzewacz gazowy przepływowy/kominek gazowy. Przed wydaniem decyzji organ I instancji odebrał od wnioskodawcy oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej w dniu 29 grudnia 2022 r., w który wskazał on, że ogrzewanie w domu jest z pieca centralnego ogrzewania opalanego węglem. Dodatkowo organ ustalił, że R. N. nie złożył deklaracji o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej przy ul. [...] w D.. Decyzją z dnia 9 stycznia 2023 r., Burmistrz Miasta D. odmówił przyznania wnioskodawcy dodatku węglowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw została złożona po 11 sierpnia 2022 r. oraz zawiera dwa różne źródła ciepła. Dodatkowo organ podkreślił, że wnioskodawca nie złożył deklaracji o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na adres przy ul. [...] w D.. Zdaniem organu w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1692 ze zm., dalej jako u.d.w.) W odwołaniu od powyższej decyzji z dnia 25 stycznia 2023 r., skarżący podkreślił, że żąda ponownej weryfikacji wniosku o dofinansowanie na węgiel, gdyż wydana decyzja jest niezgodna z obowiązującym prawem. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 25 lipca 2023 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko Burmistrza Miasta D.. Zdaniem Kolegium przewidziany przez art. 2 ust. 1 u.d.w. termin 11 sierpnia 2022 r. do złożenia deklaracji jest terminem prawa materialnego i nie ulega przedłużeniu. Dlatego też przedłożenie po tym terminie danych do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków należy uznać za spóźnione, co równoznaczne jest z tym, że odwołującemu nie przysługuje dodatek węglowy. Kolegium nie stwierdziło również innych naruszeń prawa przy wydaniu decyzji przez organ I instancji w tym zasady równego traktowania mieszkańców D.. W skardze do sądu administracyjnego R. N. podniósł, że zaskarża decyzję w całości, gdyż po raz kolejny zostało złamane prawo – przez pracowników Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżący podkreślił, że zupełnie pominięto złożone przez niego oświadczenie z dnia 19 grudnia 2022 r. pod rygorem odpowiedzialności karnej dotyczące dodatku węglowego. W uzasadnieniu przestawił stan sprawy oraz podkreślił, że jest dyskryminowany przez urzędników, którzy nie chcą przyznać mu dodatku węglowego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz żądając rozpatrzenia sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.), wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego skutkującym koniecznością jej uchylenia. Z uwagi na to, że uchybieniami dotknięta jest także decyzja organu I instancji, należało uchylić również i tę decyzję, działając w oparciu o art. 135 p.p.s.a. Przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy wniósł o rozpatrzenie sprawy w tym trybie, a skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 2 ust. 1 u.d.w., według którego, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 u.d.w.). W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem (art. 2 ust. 3a u.d.w.). W myśl art. 2 ust. 15a u.d.w., dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519 oraz z 2023 r. poz. 877); 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, 658 i 852), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2023 r. poz. 810), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 759), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1335); 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191 oraz z 2023 r. poz. 497). Zgodnie z art. 2 ust. 15b u.d.w., jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Podkreślić należy, iż wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c u.d.w.). W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d u.d.w.). W świetle przywołanych przepisów, nie może budzić wątpliwości, że informacje podane we wniosku o przyznanie dodatku węglowego podlegają weryfikacji przez organ gminy przed podjęciem decyzji w przedmiocie dodatku węglowego. Orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje jednak, że weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego powinna mieć charakter wszechstronny, a katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy, ma charakter otwarty. Postępowanie administracyjne winno zostać przeprowadzone zgodnie z ogólnymi zasadami, wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego (por. przykładowo wyrok WSA w Krakowie z 6 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 294/23; wyrok WSA w Łodzi z 15 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 949/22; wyrok WSA w Poznaniu z 16 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Po 866/22 – orzeczenia dostępne w CBOSA). Z powyższego wynika, że informacje, o których mowa w art. 2 ust. 15a u.d.w. mają charakter przykładowy, jednak wynikające z nich pewne nieścisłości nie mogą być od razu interpretowane na niekorzyść wnioskodawcy i stanowić podstawy do odmowy przyznania dodatku węglowego. W sytuacji, gdy informacje pozyskane z tych źródeł są niewystarczające do rozstrzygnięcia sprawy, wyjaśnienia wątpliwości w tym zakresie powinny zostać dokonane poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o czym stanowi art. 2 ust. 15b u.d.w. Wobec powyższych ustaleń uznać należy, że decyzja w sprawie wydana została przedwcześnie, bez zgromadzenia w sprawie wystarczającego, pełnego materiału dowodowego. Znajdujące się w aktach sprawy szczątkowe informacje sugerujące, że skarżący może nie zamieszkiwać pod wskazanym adresem (nie złożył deklaracji o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi) nie są wystarczające, aby rozstrzygnąć sprawę zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego. Co prawda przepisy u.d.w. przewidują uproszczoną procedurę rozpatrywania wniosków o dodatek węglowy, ale jak zostało to wyżej wskazane art. 3 ust. 3 u.d.w. odsyła do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach nieuregulowanych ustawą. Wskazuje się również w orzecznictwie, że kolejne nowelizacje ustawy o dodatku węglowym świadczą o tym, że zamiarem ustawodawcy było objęcie wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, czemu służyć ma odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 maja 2023 r. II SA/Gl 210/23, CBOSA). Cel tych przepisów polega niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe. W tym kierunku powinna zatem zmierzać wykładnia przepisów ustawy. Poza sporem pozostaje fakt, że skarżący złożył w terminie wniosek o przyznanie dodatku węglowego – w dniu 28 listopada 2022 r. Budynek zajmowany przez skarżącego został zgłoszony do CEEB po 11 sierpnia 2022 r., a głównym źródłem ogrzewania -centralne ogrzewanie (c.o.)- jest kocioł na paliwo stałe. Zdaniem Sądu złożenia deklaracji do CEEB po 11 sierpnia 2022 r. nie przesądza o niemożliwości przyznania wnioskowanego przez skarżącego świadczenia. Nie sposób przy tym pominąć, iż w świetle analizowanej ustawy dodatek węglowy może zostać przyznany także osobie, która nie złożyła wniosku o jego wypłatę, a spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, o czym stanowi art. 2 ust. 15f u.d.w., jak również osobie, w przypadku której główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1, zgodnie z zapisem art. 2 ust. 15g u.d.w. Skoro ustawodawca w pewnych okolicznościach dopuszcza przyznanie dodatku węglowego pomimo nie złożenia deklaracji do CEEB, to tym bardziej jest dopuszczalne rozpatrzenie wniosku o dodatek w wyniku złożenia deklaracji po terminie, czyli po 11 sierpnia 2022 r. Reasumując, odmowa przyznania dodatku węglowego na wniosek R. N. była w przedmiotowej sprawie co najmniej przedwczesna, gdyż organy orzekające w sprawie nie dokonały w zasadzie żadnych własnych ustaleń w zakresie spełniania przez wnioskodawcę przesłanek określonych w ustawie o dodatku węglowym. Sam fakt złożenia deklaracji CEEB po terminie ustawowym nie powoduje automatycznie konieczności wydania decyzji odmownej. Organy nie zweryfikowały przy tym, czy skarżący rzeczywiście zamieszkuje w budynku przy ul. [...] w D. oraz, czy ogrzewa swój budynek mieszkalny paliwami stałymi pozwalającymi na przyznanie wnioskowanego świadczenia. Dlatego też dopiero po przeprowadzeniu ponownego postępowania wyjaśniającego, zgodnie z powołanymi powyżej regułami, organ wyda nowe rozstrzygnięcie w sprawie. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., należało uchylić zaskarżoną decyzję. Z uwagi na okoliczność, że wskazanymi wadami dotknięta jest również decyzja organu I instancji na podstawie art. 135 p.p.s.a. konieczne było również uchylenie decyzji organu I instancji. Pomimo uwzględnienia skargi sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącej, z uwagi na objęcie przedmiotu sprawy ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych - art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę organy uwzględnią dokonaną przez Sąd ocenę prawną, którą stosownie do art. 153 p.p.s.a są związane.