II SA/Lu 93/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 maja 2017 r. sprawy ze skargi C. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz C. S. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...]. adresowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta Z. Zakład Gospodarki Lokalowej w Z., działając w imieniu W. M., wniósł o przeprowadzenie kontroli w mieszkaniu przy [...] w Z., stanowiącym własność C. S.. Powodem jej przeprowadzenia miały być samowolnie wykonane roboty budowalne polegające na rozbiórce odcinka przebiegającej przez mieszkanie instalacji kanalizacji sanitarnej, łączącej urządzenia sanitarne z mieszkania nr [...] będącego własnością E. B. ze zbiornikiem bezodpływowym na nieczystości płynne, do którego budynek jest podłączony. Podczas oględzin w dniu [...] r. stwierdzono, że w lokalu mieszkalnym C. S. zdemontowany został odcinek kanalizacji instalacji sanitarnej odprowadzającej ścieki z lokalu nr [...] przy ul. [...]. Właściciela lokalu nr [...] pozbawiono tym samym możliwości pełnego korzystania z lokalu. Miejsce po zdemontowanej instalacji zostało zatynkowane. W związku z powyższym zgodnie z art. 66 ust. 1a ustawy Prawo budowlane ustnie ogłoszono decyzję nakazującą C. S. przywrócenie odcinka instalacji kanalizacyjnej do stanu poprzedniego. Jednocześnie w protokole zawarto pouczenie o trybie i terminie wniesienia odwołania od ogłoszonej decyzji. Z protokołu wynika, że C. S. podpisał go, brał udział w oględzinach i był obecny przy ogłaszaniu decyzji. Mimo to, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. w dniu [...] r. ponownie wydał pisemną decyzję, o tej samej treści, zaopatrzoną w rygor natychmiastowej wykonalności, którą zobowiązał C. S. do przywrócenia odcinka instalacji kanalizacyjnej w swoim lokalu mieszkalnym do stanu poprzedniego. Zobowiązany decyzję wraz z uzasadnieniem i stosownym pouczeniem odebrał osobiście w dniu [...] r. W odwołaniu, które do organu administracji pierwszej instancji wpłynęło w dniu [...] r. C. S. zarzucił organowi, że wydając ją rażąco naruszył przepisy postępowania administracyjnego to jest art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 kpa oraz art. 80 kpa, co skutkowało błędnym ustaleniem, że zachodzą przesłanki do zastosowania art. 66 ust. 1, art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy Prawo budowlane poprzez przyjęcie, że zachodzą przesłanki do nakazania przywrócenia poprzedniego stanu instalacji sanitarnej w mieszkaniu położonym przy ul. P. [...] w Z.. Z tych powodów wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] r. Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Podkreślił, że ustne wydanie decyzji polega na ogłoszeniu jej rozstrzygnięcia, przy czym treść oraz istotne motywy rozstrzygnięcia powinny zostać utrwalone w aktach sprawy w formie protokołu, o którym mowa w art. 67 § 2 pkt 5 kpa. Z akt sprawy, a w szczególności z protokołu kontroli z dnia [...] r. wynika, że zaskarżona decyzja weszła do obrotu prawnego poprzez jej ogłoszenie stronom postępowania w dniu [...] r. Protokół z ogłoszenia decyzji został podpisany przez wszystkie strony postępowania, w tym przez C. S.. W protokole zawarte zostało pouczenie o sposobie i terminie zaskarżenia ogłoszonej decyzji. Zgodnie z art. 129 § 2 kpa w przypadku decyzji ogłoszonych ustnie za dzień doręczenia decyzji przyjmuje się dzień jej ogłoszenia. Zatem zaskarżona decyzja doręczona została C. S. w dniu [...] r. Tym samym przewidziany w art. 129 § 2 kpa termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] r. Odwołanie C. S. złożone zostało osobiście w siedzibie Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego Miasta Z. w dniu [...] r., a więc z uchybieniem ustawowo terminu do jego wniesienia. Odwołujący nie złożył prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Warunkiem skuteczności czynności procesowej, jaką jest między innymi wniesienie odwołania, jest zachowanie terminu jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, co przesądza o zasadności postanowienia. W dniu [...] r. C. S. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r. W uzasadnieniu podał, że termin do wniesienia odwołania biegnie od dnia ogłoszenia decyzji, a nie od dnia jej doręczenia. Wyjaśnił, że jest osobą starszą, nie obeznaną z procedurami prawnymi, niedowidzącą, o której to ułomności organ administracji wiedział. Podpisując protokół nie miał świadomości tego, że od tego dnia biegnie termin do wniesienia odwołania zwłaszcza, iż w terminie późniejszym doręczono mu decyzję wraz z pouczeniem o trybie i terminie jej zaskarżenia. W jego ocenie w zaistniałej w sprawie sytuacji powinien być pouczony w sposób zrozumiały, tak, aby nie powstawały żadne wątpliwości. Organ administracji ma bowiem obowiązek prowadzenie postępowania w sposób budzący u obywateli zaufanie do organów administracji publicznej. Postanowieniem z dnia [...] r. Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił C. S. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r. W jego ocenie C. S. nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpił bez jego winy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminowi przez zainteresowanego zaliczyć należy m.in. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. W odróżnieniu od nagłej choroby, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, długotrwała niedyspozycja nie wyklucza dokonania konkretnej czynności w postępowaniu administracyjnym. Z akt sprawy wynika, że w protokole z ogłoszenia ustnej decyzji z dnia [...] r. zawarte zostało pouczenie o sposobie i terminie jej zaskarżenia. Protokół ten został podpisany przez C. S.. W związku z powyższym należy stwierdzić, że wnioskodawca został prawidłowo pouczony o sposobie i terminie zaskarżenia decyzji. Odnosząc się do podnoszonych w wniosku argumentów dotyczących problemów zdrowotnych związanych z wadą wzroku, wskazał, że zgodnie z art. 32 kpa strona może ustanowić pełnomocnika do reprezentowania jej w postępowaniu administracyjnym, w tym do dokonywaniu określonych czynności przed organem administracyjnym. Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby wnioskodawca przedłożył orzeczenie o stopniu niepełnosprawności uniemożliwiającym dokonywanie czynności procesowych w postępowaniu administracyjnym. W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego C. S. zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie art. 7 i art. 77 §1 kpa poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy a w konsekwencji dokonanie błędnych ustaleń faktycznych poprzez przyjęcie, że brak jest przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r.; art. 6 kpa i art. 9 kpa poprzez przeprowadzenie postępowania z naruszeniem zasad praworządności oraz zasad udzielania informacji, gdyż zaniechał poinformowania skarżącego w taki sposób, który uchroniłby go od szkody spowodowanej nieznajomością prawa; art. 8 kpa i art. 24 §1 – 3 kpa z uwagi na zawarcie w uzasadnieniu ogólnych twierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonego postanowienia. Ponadto skarżący zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenie art. 129 §2 kpa poprzez przyjęcie, że brak jest przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, gdy w rzeczywistości skarżący odebrał decyzję po upływie dwóch tygodni od dnia jej ogłoszenia. Odwołanie zostało więc wniesione w prawem przypisanym terminie. Mając to na uwadze skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. W obszernym uzasadnieniu skargi podniesiono argumenty uzasadniające zarzuty. W odpowiedzi na skargę Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 58 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§1). Przy czym prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§2). Niedopuszczalne jest jednak przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu (§3). Z cytowanego przepisu wynikają cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą zostać spełnione kumulatywnie. Po pierwsze zainteresowany przywróceniem terminu musi złożyć prośbę o przywrócenie terminu, po drugie uchybienie terminowi musi nastąpić bez winy zainteresowanego, a brak winy musi on uprawdopodobnić, po trzecie prośba o przywrócenie terminu musi być złożona w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi oraz po czwarte zainteresowany musi dopełnić czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem prośby o przywrócenie terminu. Przede wszystkim jednak, aby można było rozważać przywrócenie terminu, musi mieć miejsce jego uchybienie. Tymczasem wyrokiem z dnia 30 maja 2017 r. wydanym w sprawie o sygnaturze akt II SA/Lu 35/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił postanowienie organu odwoławczego z dnia [...] r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania przyjmując, że w sprawie nie miało miejsce uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r. W tym stanie sprawa o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest bezprzedmiotowe. Stan taki ma miejsce wówczas, gdy wystąpi trwała i nieusuwalna przeszkoda w kontynuacji postępowania, a więc wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania administracyjnego. Przedmiotem tym jest sprawa administracyjna, toteż postępowanie to jest bezprzedmiotowe wówczas, gdy sprawa, która miała być załatwiona decyzją administracyjną nie miała tego charakteru przed datą wszczęcia postępowania lub utraciła ten charakter w jego toku. Sprawę administracyjną określają elementy podmiotowe i przedmiotowe. Brak któregokolwiek z nich uzasadnia pogląd o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Inaczej mówiąc, brak podstaw prawnych lub faktycznych, materialnych lub procesowych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy powoduje brak przedmiotu postępowania. Bezprzedmiotowość przedmiotowa ma więc miejsce wtedy, kiedy zbędne jest orzekanie odnośnie substratu sprawy administracyjnej, a więc wówczas, gdy przedmiot jej nie istnieje, albo gdy był już objęty ostatecznym rozstrzygnięciem. Przenosząc te rozważania na grunt sprawy niniejszej stwierdzić należy, że skoro skarżący nie uchybił terminowi do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] r. bezprzedmiotowe stało się prowadzenie postępowania administracyjnego dotyczącego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. Nie ma zatem przesłanek do rozważania, czy istnieją podstawy do przywrócenia terminu. Nie istnieje wszak przedmiot sprawy. Jeżeli więc w sprawie nie uchybiono terminowi do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r. to organ odwoławczy błędnie zastosował art. 58 §1 w zw. z art. 59 § 1 kpa wydając zaskarżone postanowienie. Z tego powodu na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) należało uchylić zaskarżone postanowienie. O kosztach, obejmujących zwrot uiszczonego wpisu od skargi, orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 §1 wspomnianej ustawy.