II SA/Lu 930/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego oddala skargę. Kierownik Oddziału ds. Świadczeń Rodzinnych w Ramach Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego działając z upoważnienia Marszałka Województwa L. decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] odmówił M. S. przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci D. W. oraz Z. S. w okresie od 1 listopada 2011 r. do 31 października 2012 r. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny nie przekracza kwoty 504 zł na jedną osobę w rodzinie. Organ I instancji uznał, że stronie nie przysługuje prawo do świadczeń rodzinnych z uwagi na doliczony dochód uzyskany przez obecnego męża strony - A. S. - na terenie [...] za miesiąc maj 2011 r. W związku z powyższym dochód na osobę w rodzinie strony po, doliczeniu tego dochodu wyniósł [...] zł i tym samym przekroczył kwotę kryterium tj. 504 zł uprawniającego do pobierania świadczeń rodzinnych. W odwołaniu strona reprezentowana przez pełnomocnika skupiła się przede wszystkim na kwestii nienależnie pobranych świadczeń nie bacząc przy tym na to, że organ I instancji w ogóle tą kwestią w zaskarżonej decyzji się nie zajmował. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2015 r. po rozpatrzeniu powyższego odwołania utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy: Wnioskiem z dnia 23 września 2011 r. M. S. wystąpiła do Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. o przyznanie świadczeń rodzinnych. W dniu 27 września 2011 r. została wydana decyzja, w której stronie przyznano: 1. zasiłek rodzinny na dziecko Z. S. w wysokości 91 zł miesięcznie na okres od 2011-11-01 do 2012-01-31 2. zasiłek rodzinny na dziecko Z. S. w wysokości 98 zł miesięcznie na okres od 2012-02-01 do 2012-10-31 3. zasiłek rodzinny na dziecko D. W. w wysokości 91 zł miesięcznie na okres od 2011-11-01 do 2012-01-31 4. zasiłek rodzinny na dziecko D. W. w wysokości 98 zł miesięcznie na okres od 2012-02-01 do 2012-10-31 5. dodatek do zasiłku rodzinnego na Z. z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2011/2012 w wysokości 100 zł jednorazowo 6. dodatek do zasiłku rodzinnego na D. W. z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2011/2012 w wysokości 100 zł jednorazowo. Decyzja ta nie została zaskarżona i stała się ostateczna. W dniu 6 kwietnia 2013 r. strona zawarła związek małżeński z A. S.. W dniu 18 listopada 2013 r. złożyła w Miejskim Centrum Pomocy Rodzinie w Z. oświadczenia odnoście dochodów swoich, dzieci i męża w okresie roku 2012 i kolejnych miesięcy. Z oświadczeń tych wynikało, iż A. S. pracował w [...] od 2011r. W dniu 13 stycznia 2014 r. ww. organ wydał postanowienie w przedmiocie stwierdzenia, że w sprawie strony mają zastosowanie przepisy wspólnotowe dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie od 1 kwietnia 2011 r. W dniu 19 marca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. stwierdziło z urzędu nieważność decyzji, w której stronie przyznano świadczenia rodzinne. W dniu 9 maja 2014 r. Miejskie Centrum Pomocy Rodzinie w Z. przekazało ksero dokumentacji strony Regionalnemu Ośrodkowi Polityki Społecznej w L. w celu rozpatrzenia koordynacji zabezpieczenia społecznego. W dniu 16 września 2014 r. Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w L. wezwał stronę do złożenia określonych oświadczeń w celu ustalenia okoliczności dotyczących koordynacji świadczeń. W odpowiedzi na to wezwanie strona oświadczyła, że dochody jej obecnego męża w okresie od kwietnia 2011 roku do kwietnia 2012 r. wyniosły netto [...] funtów szterlingów, stwierdziła, że pobrała alimenty na syna D. w wysokości po [...] zł miesięcznie - to jest w wysokości [...] zł za cały rok, nadto, że od 1 kwietnia 2011 i do chwili obecnej jest aktywna zawodowo. W dniu 16 lipca 2015 r. Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w L. wydał zaskarżoną decyzję, w której nie przyznał stronie świadczeń rodzinnych przyznane jej wcześniejszą decyzją Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. - za okres od 1 listopada 2012 r. do 31 października 2013 r. uzasadniając to uzyskaniem przez A. S. przychodu na terenie [...]. Organ powołując się na definicję rodziny zawartą w art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazał, że strona i A. S. z D. W. i Z. S. tworzą rodzinę. Skład tej rodziny ma kluczowe znaczenie dla ustalenia tego, czyje dochody należy zliczać jako dochód rodziny, na ile osób należy owe dochody podzielić, oraz czy w sprawie mają zastosowanie zasady dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia. Kolegium podzieliło w tej mierze ustalenia poczynione przez organ I instancji, że w skład rodziny wchodziły 4 osoby. Ponadto organ wyjaśnił, że wobec faktu pozostawania A. S. w [...] i podejmowania przezeń aktywności zawodowej zastosowanie mają przepisy o koordynacji świadczeń z zabezpieczenia społecznego i organem właściwym do rozpoznawania spraw z zakresu zabezpieczenia społecznego jest Marszałek Województwa. Zgodnie z dyspozycją art. 68 ust. 1 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 pierwszym krajem do ustalenia uprawnień do świadczeń rodzinnych jest ten kraj, na terenie którego wykonywana jest praca lub praca na własny rachunek oraz mają miejsce zamieszkania pozostali członkowie rodziny. W związku z faktem, że w okresie objętym zaskarżoną decyzją strona była osobą aktywną zawodowo na terenie Polski, zatem to Polska była pierwszym krajem do ustalenia uprawnień do zasiłku rodzinnego. Dalej organ podniósł, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł na jedną osobę w rodzinie. Powołując się następnie na art. 3 pkt 2 w zw. z art. 3 pkt 1 lit. c oraz art. 5 ust 4a i ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych organ ustalił, że rodzina strony uzyskała w roku 2010 dochód w wysokości [...] zł, zaś po doliczeniu dochodu uzyskanego przez A. S. na terenie [...] za miesiąc maj 2011 r., dochód na osobę w rodzinie strony wyniósł [...] zł przewyższając kwotę kryterium (504 zł) uprawniającego do pobierania świadczeń rodzinnych. Dodatkowo organ wyjaśnił, że zawarcie przez stronę małżeństwa z A. S. pozostaje bez znaczenia dla ustalenia składu rodziny strony w okresie objętym decyzją wobec faktu ojcostwa A. S. w stosunku do jednego z dzieci strony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego M. S. zaskarżonej decyzji zarzuciła, w szczególności: naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci: art. 3 pkt 1 lit. c w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez doliczenie dochodu męża skarżącej - A. S. do dochodu rodziny, w sytuacji gdy skarżąca nie była z nim w związku małżeńskim - prowadzili oni odrębne gospodarstwa domowe. Wskazała poza tym na naruszenie innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, że A. S. w dacie składania przez skarżącą wniosku o przyznanie świadczenia rodzinnego wchodził w skład jej rodziny oraz art. 27 ust. 2 ww. ustawy, poprzez nie zbadanie przez SKO, czy dziecko pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z obojgiem rodziców, czy dziecko jest wychowywane wspólnie przez oboje rodziców, tzn. czy ma ono charakter ciągły, bieżący i faktycznie wspólny, czy też jedno z rodziców sprawuje stałą opiekę, a kontakty dziecka z drugim rodzicem są sporadyczne. Oprócz przepisów prawa materialnego strona skarżąca zarzuciła organowi także naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji oraz art. 7 kpa, poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności niewyjaśnienia, czy dzieci wychowywane są wspólnie przez rodziców zamieszkujących wspólnie, czy pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z obojgiem rodziców, jaki charakter mają kontakty dzieci z drugim rodzicem przebywającym za granicą. Strona skarżąca ponadto wniosła o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka A. S. na okoliczność, iż on sam prowadził gospodarstwo domowe za granicą, zaś organ tej kwestii nie ustalił jednoznacznie i nie udowodnił, że małżonkowie prowadzili wspólne gospodarstwo domowe. Wskazała, że przyznanie świadczenia zależy od aktualnej sytuacji dochodowej rodziny, którą ustala się na dzień złożenia wniosku. Nieprawidłowo zatem organy ustaliły, że dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę w rodzinie według stanu rodziny na dzień złożenia wniosku wyniósł [...] zł (za miesiąc maj 2011 r.), bowiem we wskazanych, w zaskarżonej decyzji okresach skarżąca nie była w związku małżeńskim z A. S.. Prowadzili oni odrębne gospodarstwa domowe, zatem jego dochód nie powinien być wliczany do dochodu rodziny w zaskarżanym okresie. W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że gdyby podczas składania dokumentów potrzebnych do uzyskania świadczenia rodzinnego była prawidłowo poinformowana o okolicznościach skutkujących brakiem prawa do pobierania świadczenia rodzinnego z całą pewnością zawiadomiła by organ o zmianie w sytuacji dochodowej. W jej ocenie organ nie informując ją o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania naruszył art. 8 i art. 9 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) wynika, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej "P.p.s.a."). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a). Oceniając zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 października 2015 r. utrzymującą w mocy decyzję Marszałka Województwa L. z dnia 16 lipca 2015 r. o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci: D. W. i Z. S.., w zakresie omówionym na wstępie, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa. W konsekwencji więc zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu. Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowił m.in. art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm. - zwanej dalej "u.ś.r."). Zgodnie z ust. 1 powyższego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539 zł. Zauważyć należy, że legalną definicję dochodu zawiera art. 3 pkt 1 u.ś.r., natomiast dochód członka rodziny, to po myśli art. 3 pkt 2a u.ś.r. przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4 - 4b. Okresem zasiłkowym, jest zaś okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. W świetle powyższego zasadny jest zatem wniosek, że jednym z podstawowych warunków, od których ustawodawca uzależnił przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami jest spełnienie kryterium dochodowego. W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy dokonały prawidłowej wykładni powyższych przepisów ustawy i w sposób prawidłowy ustaliły dochód rodziny M. S.. Mając bowiem na względzie art. 3 pkt 16 u.ś.r. przyjęły, że wnioskodawczyni i A. S. są rodzicami Z. S., zaś strona matką - D. W.. W skład rodziny wchodziły wobec tego 4 osoby. Nie można zgodzić się z zarzutami wnioskodawczyni, iż organ błędnie przyjął, że w skład rodziny nie wchodził A. S., bowiem sama we wnioskach o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z dnia 6 września 2010r . (k. 9 akt admin.), z dnia 22 września 2011 r. (k. 17 akt admin.), z dnia 4 września 2012 r. (k. 31 akt admin.) wskazała go jako członka rodziny - narzeczonego. Nawet odnosząc się do zarzutów skarżącej odnośnie nie sprawowania faktycznej opieki przez ojca dziecka, to należy podnieść, że skoro rodzice dziecka niepozostający we wspólnym gospodarstwie domowym stanowią "rodzinę" w rozumieniu art. 3 pkt 16 u.ś.r., a "dochodem rodziny" w rozumieniu art. 3 pkt 2 tej ustawy są dochody członków rodziny, to znaczy, że ustalając dochód rodziny należy uwzględnić również dochód małżonka niezamieszkującego wspólnie z żoną i dziećmi i niepozostającego z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym. Następnie mając na uwadze te ustalenia i oświadczenia strony, organy wskazały, że w 2010 r. dochód rodziny wyniósł [...] zł, zaś po doliczeniu dochodu uzyskanego przez A. S. na terenie [...] za miesiąc maj 2011 r., dochód w rodzinie wnioskodawczyni wyniósł [...] zł. Dochód ten znacznie przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do pobierania świadczeń rodzinnych, o którym mowa w art. 5 ust. 1 u.ś.r. Wobec tego uznać należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i organy zasadnie odmówiły przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego. Poza tym Sąd uznał za słuszne stanowisko organów, że zawarcie związku małżeńskiego z A. S. pozostaje bez znaczenia dla ustalenia składu rodziny strony - w myśl art. 3 pkt 16 u.ś.r. - w okresie objętym zaskarżoną decyzją, z uwagi na to, że jest ojcem Z. S.. Dodatkowo - mając na uwadze wniosek skarżącej o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka - należy wskazać, że Sąd ma ograniczony zakres możliwości do przeprowadzenie postępowania dowodowego. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Nie jest zatem możliwe przeprowadzenie przed sądem dowodu z zeznań świadka, wobec czego wniosek ten nie został przez Sąd uwzględniony. Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.