II SA/Lu 931/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek - Zalewska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec, Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 stycznia 2012r. sprawy ze skargi K. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie zmiany decyzji w części dotyczącej wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Postanowieniem z dnia ... Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność odwołania wniesionego przez K. M. od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia ... zmieniającej własną decyzję z dnia .... w części dotyczącej wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego i przyznającej te świadczenia na rzecz J. i T. M. w wysokości po 210 zł miesięcznie, F. M. w wysokości po 240 zł miesięcznie i na rzecz A. M. po 290 zł miesięcznie – w okresie od 1 października 2010r. do 30 września 2011r. W uzasadnieniu wyjaśniono, że decyzja zmieniająca została skierowana do M. M. – ustawowej przedstawicielki uprawnionych i jej doręczona w dniu 21 czerwca 2011r. w związku ze zmianą wysokości przez właściwy sąd należnych alimentów. Odwołanie wniósł K. M., będący dłużnikiem alimentacyjnym – jego zdaniem - nie było podstaw do zmiany wysokości przyznanych świadczeń i wskazał, że wyrok Sądu Rejonowego jest jeszcze nieprawomocny. Badając formalnie odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze swierdziło, że jest ono niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych, gdyż K. M. nie posiada przymiotu strony w postępowaniu, w którym wydano zaskarżoną decyzję, nie jest więc uprawniony do wniesienia od niej odwołania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł K. M. domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia – skarżący nie sprecyzował jednak szczegółowo zarzutów, lecz wyraził ogólne niezadowolenie z rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w zakresie jego zgodności z przepisami prawa, do czego sąd administracyjny jest uprawniony na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stwierdzić należy, że postanowienie to prawa nie narusza. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to czy skarżącemu K. M. przysługiwał przymiot strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie zmiany decyzji przyznającej na rzecz jego dzieci – J., T., F. i A. M. świadczenia alimentacyjne z funduszu alimentacyjnego. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Treścią pojęcia "interesu prawnego", o którym mowa w powołanym przepisie, jest publiczne prawo podmiotowe, rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa jednostce konkretnych korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym, bo orzeka się o nich przez wydanie decyzji administracyjnej. Interes ten winien być indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2009, s. 181). Stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które uznało, iż skarżący nie legitymuje się interesem prawnym pozwalającym na uznanie go za stronę postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie jest prawidłowe. O istnieniu interesu prawnego decydują bowiem – jak wskazano - przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści lub nakładające takie obowiązki (wyroki NSA z dnia 26 listopada 1998 r., II SA 1390/98 oraz z dnia 5 października 1998 r., II SA 1104/98 – niepublikowane). Tymczasem z przepisów ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. Nr 192, poz. 1378) nie wynika, by skarżący, będący dłużnikiem alimentacyjnym, posiadał interes prawny pozwalający uznać go za stronę postępowaniu administracyjnego w sprawie o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, co dotyczy również postępowania o zmianę decyzji przyznającej takie świadczenie. Stroną w tej sprawie jest jedynie osoba uprawniona do alimentów orzeczonych wyrokiem sądu powszechnego lub ustalonych ugodą zawartą przed takim sądem. W tym postępowaniu po stronie zobowiązanego do alimentów nie powstają żadne nowe prawa ani obowiązki, a wobec tego decyzja przyznająca świadczenie alimentacyjne z funduszu alimentacyjnego nie wpływa na sytuację prawną zobowiązanego do alimentów. Źródłem obowiązku płacenia alimentów obciążającego skarżącego jest wyrok sądu powszechnego orzekający o tym obowiązku. Należy stwierdzić, że świadczenie alimentacyjne ma charakter świadczenia substytucyjnego, wypłacanego w zastępstwie zobowiązanego do alimentów (podobnie jak poprzednio zaliczka alimentacyjna - por. wyroki WSA w Szczecinie z dnia 27 listopada 2008 r., II SA/Sz 257/08 i z dnia 5 sierpnia 2010 r., II SA/Sz 343/10, a także wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2010 r., I SA/Wa 1742/10 – niepublikowane). Podstawy dla istnienia interesu prawnego skarżącego w niniejszej sprawie nie może również stanowić przepis art. 27 ust. 1 powołanej ustawy, w świetle którego dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Obowiązek, o jakim mowa w tym przepisie, wynika wprost z ustawy, choć faktycznie jest konsekwencją wypłaty świadczeń alimentacyjnych z funduszu alimentacyjnego. Możliwość wydania decyzji o przyznaniu takiego świadczenia jest bowiem konsekwencją niewykonania przez dłużnika alimentacyjnego (bezskuteczności egzekucji) obowiązku alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego. Z żadnego przepisu ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie wynika zaś, by dłużnik mógł być stroną postępowania administracyjnego o przyznanie bądź zmianę wysokości świadczeń alimentacyjnych – może mieć on jedynie interes faktyczny, by organ zaprzestał wypłaty świadczeń alimentacyjnych na rzecz jego dzieci, nie posiada on jednak interesu prawnego, który zgodnie z art. 28 k.p.a., decyduje o przymiocie strony w tym postępowaniu. Wobec zatem stwierdzenia, iż skarżący nie może być stroną w niniejszej sprawie, prawidłowo Kolegium stwierdziło niedopuszczalność wniesionego przez niego odwołania. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.