II SA/Lu 933/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek - Zalewska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 stycznia 2012r. sprawy ze skargi K. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie zmiany decyzji w części dotyczącej wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 134 w związku z art. 125 § 1 i 3 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. stwierdziło niedopuszczalność odwołania K. M. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy R. P. z dnia [...] marca 2011 r., Nr [...], zmieniającej decyzję z dnia [...] października 2010 r., Nr [...] w części dotyczącej wysokości świadczenia z funduszu alimentacyjnego i przyznającej to świadczenie na rzecz R. M. w miesięcznej w wysokości 230 zł w okresie od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r. Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. organ pierwszej instancji zmienił własną decyzję z dnia [...] października 2010 r. przyznającą córce K. M. - R. M. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) na okres świadczeniowy trwający od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r. Decyzję zmienił w ten sposób, że podwyższył świadczenie na rzecz uprawnionej ze 150 zł do 230 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że aktualizacja wysokości świadczenia jest skutkiem zmiany wysokości należnych alimentów. Jako adresata decyzji organ wskazał R. M., tj. osobę uprawnioną do alimentów i doręczył tę decyzję jej matce w siedzibie organu pierwszej instancji w dniu 21 czerwca 2011 r. Odwołanie od powyższej decyzji złożył K. M., podnosząc, że organ pierwszej instancji nie miał podstaw do zmiany wysokości przyznanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zarzucił, że decyzja zapadła na podstawie nieprawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w R. P., gdyż sprawa o podwyższenie alimentów toczy się w drugiej instancji w Sądzie Okręgowym w L. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało powyższe odwołanie K. M. za niedopuszczalne. Organ podniósł, iż w sytuacji, gdy w sprawie w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości wynika, że wnoszący odwołanie nie ma interesu prawnego, organ odwoławczy stwierdza niedopuszczalność odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. W ocenie Kolegium, decyzja, od której odwołanie wniósł K. M., nie dotyczy jego obowiązków oraz uprawnień jako ojca uprawnionej R. M. i zarazem dłużnika alimentacyjnego w rozumieniu art. 2 pkt 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ odwoławczy powołał się na treść art. 9 w związku z art. 2 pkt 11 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, będącego materialnoprawną podstawą decyzji z dnia 3 marca 2011 r., w myśl którego świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Organ podkreślił, że osoba uprawniona może występować w tym postępowaniu sama lub – jeżeli jest małoletnia – przez przedstawiciela ustawowego. Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostały przyznane osobie uprawnionej, czyli córce skarżącego R. M. i tylko wskutek jej inicjatywy mogłoby zostać uruchomione postępowanie przed organem drugiej instancji w sprawie zakończonej decyzją przyznającą świadczenia z funduszu alimentacyjnego z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...]. Organ odwoławczy podkreślił, że żaden przepis ustawy nie przyznaje dłużnikowi alimentacyjnemu legitymacji do działania w tym postępowaniu w charakterze strony. Z powyższego, zdaniem organu, wynika, że w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] marca 2011 r. przyznającą R. M. wyższe świadczenie z funduszu alimentacyjnego K. M. nie ma przymiotu strony, nie jest więc podmiotem skutecznie legitymowanym do wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. K. M. zarzucił organom łamanie prawa. "Odwołał się od postanowień i decyzji", wskazując daty i sygnatury zarówno sprawy zakończonej przed Kolegium postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r., Nr [...] stwierdzającym niedopuszczalność odwołania, jak i sprawy, w której Kolegium pismem z dnia [...] lipca 2011 r., Nr [...] zawiadomiło o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] marca 2011 r. Podniósł, że w sprawie zakończonej wyrokiem Sadu Okręgowego w L. z dnia [...] lipca 2011 r. sygn. akt [...], jego córka, R. J. M. zrzekła się prawa do otrzymywania alimentów. W konsekwencji wszelkie decyzje i postanowienia są bezprawne. W związku z tym skarżący wniósł o poszanowanie jego praw. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. W ocenie organu, zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie Kolegium z dnia [...] lipca 2011 r., Nr [...] jest zgodne z prawem. Organ podniósł, iż odwołanie jest środkiem prawnym zaskarżenia decyzji nieostatecznej wydanej w pierwszej instancji. Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a., środek ten służy stronie postępowania administracyjnego, tj. podmiotowi, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyło postępowanie, w którym wydana została decyzja organu pierwszej instancji. Pojęcie strony postępowania należy, w ocenie Kolegium, interpretować, kierując się kryteriami określonymi w art. 28 k.p.a. Kolegium wskazało, iż w orzecznictwie i doktrynie ugruntowany jest pogląd, że prawna kategoria interesu prawnego, na której oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, należy do materii prawa materialnego, bo tylko takie normy stanowią podstawę do ustalenia uprawnień lub obowiązków. Poza tym muszą to być własne prawa lub obowiązki, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym (wyroki NSA z 12 stycznia 1999 r., Ill SA 4729/97, Lex nr 37176 oraz z 15 października 1998 r., Ill SA 955/97, Lex nr 34944). W ocenie organu odwoławczego, nie ma żadnych podstaw, aby w świetle powyższego za "własną" sprawę skarżącego uznać postępowanie w sprawie przyznania jego córce świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Niewątpliwie stroną tego postępowania jest osoba uprawniona. Wynika to z art. 15 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który stanowi, że ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego, zaś ustawa nakłada na wnioskodawcę obowiązki związane z wykazaniem uprawnienia do otrzymania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Osoba uprawniona, to osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna (art. 2 pkt 11 ustawy). Tymczasem skarżący jest osobą zobowiązaną do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko któremu egzekucja okazała się bezskuteczna, a zatem jest dłużnikiem alimentacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Kolegium podzieliło pogląd wyrażony w wyroku WSA w Krakowie z dnia 20 stycznia 2011 r., II SA/Kr 738/10, w którym Sąd wskazał, iż art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy nakazuje organowi właściwemu wierzyciela jedynie przekazać dłużnikowi alimentacyjnemu informację o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zdaniem Sądu, takie sformułowanie ustawy jednoznacznie wskazuje, że dłużnik alimentacyjny nie jest stroną postępowania w przedmiocie przyznania osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Gdyby bowiem ustawa przyznawała dłużnikowi alimentacyjnemu przymiot strony takiego postępowania, to art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy byłby zbędny, ponieważ stronie są doręczane wszystkie rozstrzygnięcia zapadające w sprawie. Nie byłoby zatem potrzeby przekazywania stronie odrębnej informacji o wydanym orzeczeniu. Kolegium wskazało, że w przypadku, gdy ze złożonego odwołania wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż wnoszący odwołanie nie ma w sprawie interesu prawnego, organ odwoławczy w formie postanowienia stwierdza niedopuszczalność odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. Do ustalenia interesu prawnego skarżącego w sprawie przyznania jego córce świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie było konieczne podjęcie jakichkolwiek czynności procesowych, czy dokonanie oceny materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Kontrola Sądu w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia, czy organ odwoławczy zasadnie odmówił uznania K. M. za stronę postępowania w sprawie podwyższenia świadczenia alimentacyjnego przyznanego jego córce R. M., zakończonego decyzją z dnia [...] marca 2011 r., wydaną w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.). Wobec braku definicji strony w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ocena legitymacji procesowej strony w postępowaniu w sprawie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego powinna być dokonana w oparciu o art. 28 k.p.a., zgodnie z którym, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W myśl art. 9 w związku z art. 2 pkt 11 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, osobą uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego jest córka skarżącego R. M. Osoba uprawniona jest to bowiem osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna (art. 2 pkt 11). Skarżący jest natomiast dłużnikiem alimentacyjnym, tj. osobą zobowiązaną na podstawie tytułu wykonawczego do świadczenia alimentacyjnego na rzecz R. M. jako osoby uprawnionej, przy czym prowadzona przeciwko niemu egzekucja okazała się bezskuteczna. Powyższe okoliczności są w niniejszej sprawie bezsporne. W ocenie Sądu przepisy powołanej wyżej ustawy nie przyznają dłużnikowi alimentacyjnemu przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym przyznania (podwyższenia) świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej. Wynika to jednoznacznie z treści art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela przekazuje dłużnikowi alimentacyjnemu oraz organowi właściwemu dłużnika informację o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Należy podzielić stanowisko Kolegium oraz zacytowanego w odpowiedzi na skargę wyroku WSA w Krakowie z dnia 20 stycznia 2011 r., II SA/Kr 738/10, iż dyspozycja powołanego wyżej przepisu wyklucza dłużnika alimentacyjnego z kręgu stron postępowania w sprawie przyznania bądź podwyższenia osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Gdyby ustawodawca uznawał istnienie interesu prawnego dłużnika w tym postępowaniu, nie zobowiązywałby organu właściwego wierzyciela do przekazywania dłużnikowi informacji o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Strona postępowania ma bowiem prawo do czynnego w nim udziału, a organ prowadzący postępowanie ma obowiązek doręczania stronie wszelkich wydanych w sprawie orzeczeń, zarówno tych wydanych w toku postępowania, jak i – przede wszystkim – kończących to postępowanie. Stąd, pozbawione logicznego uzasadnienia byłoby wprowadzanie w art. 27 ust. 7 pkt 1 powołanej ustawy obowiązku informowania dłużnika alimentacyjnego o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego w sytuacji, gdyby ten dłużnik był stroną postępowania w sprawie przyznania tego świadczenia osobie uprawnionej. Sam obowiązek alimentacyjny jest nakładany na dłużnika przez sąd w innym postępowaniu i podczas trwania postępowania o przyznanie bądź podwyższenie świadczeń ten obowiązek już istnieje, a rozstrzygnięcie wydane w postępowaniu administracyjnym nie nakłada na dłużnika dodatkowego obowiązku. Decyzja o przyznaniu (podwyższeniu) lub odmowie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego dotyczy interesu prawnego osoby uprawnionej, a nie dłużnika alimentacyjnego. Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).