II SA/Lu 936/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec po rozpoznaniu w dniu 20 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [..]. nr [..] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego w zakresie wniosku [..] A. S. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu p o s t a n a w i a oddalić wniosek. Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2008 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Aministracyjnego w Lublinie przyznał T. W. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka . W wykonaniu powyższego postanowienia, pismem z dnia 15 stycznia 2008 r., Okręgowa Rada Adwokacka zawiadomiła tut. Sąd, iż w sprawie niniejszej wyznaczyła [..] z urzędu w osobie A. S., któremu skarżąca udzieliła odpowiedniego pełnomocnictwa (k. 27). W dniu 30 kwietnia 2008 r. pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu z dnia 23 kwietnia 2008 r. oddalającego skargę T. W. na zaskarżoną decyzję, które to uzasadnienie wraz z odpisem wyroku zostało mu doręczone dnia 3 czerwca 2008 r. Następnie w dniu 26 września 2008 r. (data wpływu) pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku podwyższonego o kwotę poniesionych wydatków - przedkładając sporządzoną opinię prawną. Postanowieniem z dnia 2 października 2008 r. referendarz sądowy po rozpoznaniu powyższego wniosku, odmówił [..] A. S. przyznania wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej oraz zwrotu tytułem niezbędnych, udokumentowanych wydatków uiszczonej opłaty pocztowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wniosek o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej oraz o zwrot kosztów poniesionych niezbędnych wydatków podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż wyznaczony z urzędu [..] ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków na podstawie art. 250 p.p.s.a. Bezspornym jest, iż do czynności, o których mowa w tym przepisie, należy także sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Stosownie bowiem do przepisu § 18 ust. 1 pkt. 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1348 ze zm.) stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi obejmują także stawkę za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Za opinię prawną o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej należy uznać rozwinięte stanowisko adwokata, wyrażone na piśmie, zawierające ocenę prawną danego stanu faktycznego, sporządzone w oparciu o posiadaną wiedzę i doświadczenie. Przedmiotową opinię sporządza pełnomocnik strony w oparciu o otrzymany odpis uzasadnienia zapadłego rozstrzygnięcia, w którym sąd przedstawia stan faktyczny sprawy, stanowisko skarżącego, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W wypadku gdy ustanowiony pełnomocnik nie zgadza się z rozstrzygnięciem Sądu, po uzgodnieniu stanowiska z mocodawcą ma prawo do zaskarżenia orzeczenia poprzez złożenie skargi kasacyjnej. W innym wypadku powinien złożyć opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 30 dni i rozpoczyna bieg w dacie doręczenia legitymowanemu podmiotowi odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem (art. 177 § 1 p.p.s.a.). Wymieniony termin pozwala na zapoznanie się pełnomocnika z motywami rozstrzygnięcia sądu i na podjęcie decyzji co do dalszej drogi postępowania. Skarga kasacyjna złożona po terminie nie ma mocy prawnej i podlega odrzuceniu (art. 178 p.p.s.a.). W związku z powyższym należy uznać, iż również opinia prawna jako alternatywna skardze kasacyjnej, sporządzona z przekroczeniem tego terminu, nie ma mocy prawnej. Reprezentowanie strony polega na dokonywaniu czynności w sprawie tzn. w toku jej trwania, a nie po jej kilkumiesięcznym prawomocnym zakończeniu. Wskazać należy, że [..] obowiązany jest wykonywać czynności zawodowe zgodnie z obowiązującymi przepisami, według najlepszej woli i wiedzy, uczciwie, rzeczowo i z należytą starannością. Opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzona przez pełnomocnika prawie cztery miesiące od dnia otrzymania wyroku wraz z uzasadnieniem nie stanowi czynności prawnej za którą należy się wynagrodzenie, gdyż sprawa została już prawomocnie osądzona. W związku z czym wszelkie czynności w niej podejmowane nie mogą mieć mocy prawnej. Z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia strona nie potrzebuje już pomocy prawnej w prowadzeniu sprawy, gdyż sprawa nie wymaga już podejmowania czynności. W ocenie Sądu zarówno skarga kasacyjna jak i opinia o braku podstaw do jej wniesienia powinna zawierać wymogi przewidziane dla pism procesowych (formalne) oraz wymogi o charakterze merytorycznym (materialne). Jednym z wymogów formalnych jest właśnie termin na dokonanie czynności. Nie spełnienie tego wymogu powoduje, że dana czynność jest bezskuteczna. Abstrahując od powyższego, należy pamiętać, iż zarówno sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej jak i sporządzenie i doręczenie mocodawcy opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej ma na celu wyłącznie ochronę interesu prawnego mocodawcy (podstawowy cel instytucji prawa pomocy). W przypadku opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej poinformowanie mocodawcy w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej o braku podstaw do jej wniesienia ostrzega mocodawcę o bezzasadności wnoszenia środka zaskarżenia starając się w ten sposób chronić go przed ponoszeniem zbędnych kosztów postępowania oraz jeżeli mocodawca nie zgadza się z opinią nie zamyka mu drogi do wniesienia skargi kasacyjnej po uprzednim wypowiedzeniu pełnomocnictwa dotychczasowemu pełnomocnikowi i skorzystaniu z usług innego profesjonalnego pełnomocnika procesowego, którego na jego wniosek może wyznaczyć Okręgowa Rada Adwokacka w ramach przyznanego stronie przez sąd prawa pomocy. Z tych też względów należało uznać, iż sporządzenie opinii prawnej po tak długim upływie czasu od dnia otrzymania odpisu wyroku z uzasadnieniem i po uprawomocnienia się wyroku realnie uniemożliwiło skarżącej skorzystanie w ramach przyznanego jej prawa pomocy z usług innego adwokata, który podjąłby się sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, gdyż stanowisko dotyczące zasadności wniesienia skargi kasacyjnej dotychczasowego pełnomocnika skarżącej poznała ona po uprawomocnieniu się wydanego w sprawie wyroku. W kontekście powyższego Sąd nie może przyjąć, iż stanowisko przedstawione w opinii zostało uzgodnione przez adwokata z mocodawcą "zaraz po otrzymaniu wyroku z uzasadnieniem", a sporządzenie i doręczenie opinii odłożono na "wolną chwilę". Miarodajne dla Sądu są wyłącznie czynności, które pełnomocnik może udokumentować, że zostały w danym czasie podjęte. Ponadto jeśli tak rzeczywiście miałoby być, Sąd nie dopatrzył się przeszkód, które uniemożliwiłyby pełnomocnikowi wcześniejsze jej sporządzenie i przedłożenie. Sporządzenie opinii w przedmiotowej sprawie nie wymagało w ocenie Sądu znacznego nakładu pracy adwokata wymagającego dodatkowego czasu. Ponadto podzielić należy pogląd wyrażony w literaturze postępowania cywilnego (mający odniesienie również do procedury sądowoadministracyjnej), iż jeśli czynności podejmowane przez wyznaczonego pełnomocnika, nie mają charakteru "pomocy prawnej" z uwagi na ich sprzeczność z zasadami profesjonalizmu, brak jest podstaw do przyznania adwokatowi ze środków Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (por. postanowienie SN z 16 marca 2000 r., I PZ 86/99, Monitor Prawniczy 2000/11/681). Przesądzenie, iż sporządzenie i przedłożenie mocodawcy opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej po upływie ponad trzech miesięcy od dnia otrzymania wyroku wraz z uzasadnieniem i ponad dwa miesiące po uprawomocnieniu się wyroku nie miało charakteru pomocy prawnej udzielonej w sprawie skutkowało również nieuwzględnieniem wniosku adwokata o zwrot poniesionych niezbędnych wydatków związanych z przesłaniem skarżącej w dniu 26 września 2008 r. przedmiotowej opinii. Niezbędnym wydatkiem jest bowiem tylko taki wydatek, którego konieczność poniesienia związana jest z ochroną w toku postępowania sądowego interesu prawnego mocodawcy. Uiszczenie zaś opłaty pocztowej w opisanej powyżej sytuacji nie można uznać za wydatek, którego konieczność poniesienia związana była z ochroną w toku postępowania sądowego interesów prawnych mocodawcy, a tym samym za wydatek niezbędny. Podsumowując, podkreślić należy, iż Sąd rozstrzygając o kosztach wynagrodzenia pełnomocnika za udzieloną pomoc prawną (stanowiących wszakże jeden ze składników kosztów sądowych), musi mieć na względzie, czy owa pomoc prawna była celowa, udzielona słusznie i zasadnie, czy też jak w przedmiotowej sprawie owa pomoc prawna była zupełnie nieprzydatna i bezcelowa dla postępowania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz , orzekł jak w postanowieniu.