II SA/Lu 937/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Asesor WSA Wojciech Kręcisz (sprawozdawca),, Protokolant Referent Agnieszka Kocot, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości odpłatności za przyznaną pomoc w formie jednego gorącego posiłku oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. znak: [...] wydaną na podstawie przepisów art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zmianami) w związku z art. 48 ust. 1 i 4, art. 96 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2000 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64 poz. 593 ze zmianami) oraz uchwały Nr [...] Rady Miasta z dnia [...] r. w sprawie zasad zwrotu wydatków za świadczenie pomocy społecznej realizowane w formie posiłków po rozpatrzeniu odwołania R. O. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Kierownika Filii Nr 4 Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości odpłatności za przyznaną pomoc w formie jednego gorącego posiłku dziennie w okresie od 1 lipca 2005 r. do 31 grudnia 2005 r., zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji skład orzekający SKO wskazał, iż przedmiotową decyzją organ I instancji przyznał R. O. pomoc w postaci jednego gorącego posiłku dziennie w okresie od 1 lipca 2005 r. do 31 grudnia 2005 r. ustalając odpłatność za korzystanie z posiłku w wysokości 100% wartości miesięcznej posiłku, odstępując jednocześnie częściowo od żądania zwrotu 50% należności z tytułu wydatków na udzielone świadczenie. Od decyzji tej odwołała się R. O. Wnosiła ona o przyznanie jej bezpłatnych obiadów, podnosząc, iż znajduje się w trudnej sytuacji. Rozpatrując odwołanie skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze , w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazało, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż R. O. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód wynosi 671,17 zł i jest wyższy od kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, uprawniającego do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Jak przy tym wskazano, zasady zwrotu wydatków za świadczenia pomocy społecznej realizowane w formie posiłków w 2005 r. określone zostały uchwałą Nr [...] Rady Miasta z dnia [...] r. Zgodnie z nią, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej w stosunku do kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, tj. 316 zł, jest wyższy, jak 200%, to odpłatność za przyznane świadczenie wynosi 100%. Dochód R. O. w stosunku do kryterium dochodowego wynosi 212,39% i w związku z tym, w tej sytuacji odpłatność za przyznane posiłki powinna być ustalona w pełnej wysokości, tj. 100% wartości świadczenia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, iż organ I instancji znając sytuację wnioskodawczyni odstąpił od zwrotu części wydatków za ponoszone świadczenia i zmniejszył odpłatność za przyznane posiłki do 50% kosztu udzielonego świadczenia. Niezależnie od tego wskazano, iż z uwagi na trudną sytuację, w jakiej znajduje się R. O., organ I instancji udziela jej pomocy w formie specjalnych zasiłków celowych, z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu lekarstw. Podniesiono również, iż organ I instancji posiada ograniczone środki finansowe i zmuszony jest do takiego ich podziału, który zabezpieczyłby podstawowe potrzeby wszystkich zwracających się o udzielenie pomocy, w szczególności zaś tym, którzy nie posiadają żadnego źródła dochodu. Od tej decyzji R. O. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Jak należy sądzić z jej treści, jak również treści pism złożonych do akt sprawy, skarżąca wyrażała niezadowolenie z powodu treści wydanej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i w jej uzasadnieniu kwestionowało zasadność skargi i wnosiło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. W przekonaniu Sądu, kontrola zaskarżonej decyzji, przeprowadzona zgodnie z zasadami wyrażonymi na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie daje żadnych podstaw ku temu, iżby uznać, iż wydana ona zostały z naruszeniem przepisów obowiązującego prawa. Brak jest tym samym podstaw, aby wyeliminować ją z obrotu prawnego. Ocena zaskarżonej decyzji, formułowanych w stosunku do niej zarzutów, musi uwzględniać treść przepisu art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w świetle, którego Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przywołany przepis ma podstawowe znaczenie dla określenia zakresu kognicji Sądu. W jego świetle, prawem a także obowiązkiem Sądu jest dokonanie oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji niezależnie od tego, czy dany konkretny zarzut został w skardze sformułowany. Oznacza to, iż Sąd nie jest związany i skrępowany sposobem sformułowania skargi, przywołanymi w niej argumentami, podnoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Jest natomiast związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona. Tym samym granice rozpoznania skargi są z jednej strony wyznaczane przez kryterium legalności działań administracji publicznej, z drugiej zaś przez całokształt tylko prawnych aspektów i tylko tego stosunku administracyjno prawnego, który został objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Tym samym, właściwych czynników determinujących – w płaszczyźnie prawnej – zakres kognicji Sądu upatrywać należy w przesłance zaskarżania aktów i czynności organów administracyjnych. Jest nią kryterium zgodności z prawem spełniające w tej płaszczyźnie funkcje granic, w jakich następuje rozpoznanie skargi. W świetle powyższego orzekając w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawa nie narusza. Według Sądu, zaskarżona decyzja wydana została w sposób czyniący zadość przepisom ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy kodeks postępowania administracyjnego. W sprawie niniejszej, poza sporem jest, iż: 1) decyzją wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Kierownika Filii Nr 4 Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...] r. Nr [...] przyznano R. O. pomoc w postaci jednego gorącego posiłku dziennie w okresie od 1 lipca 2005 r. do 31 grudnia 2005 r. ustalając odpłatność za korzystanie z posiłku w wysokości 100% wartości miesięcznej posiłku; 2) jednocześnie odstąpiono częściowo od żądania zwrotu 50% należności z tytułu wydatków na udzielone świadczenie z argumentacją, iż sytuację, w jakiej znajduje się R. O. uznać należy za szczególnie uzasadniony przypadek, a to w związku z tym, iż ponosi ona duże wydatki na leki, w związku z czym żądanie zwrotu całości wydatków na udzielone świadczenie niweczyłoby skutki udzielonej pomocy, co uzasadniało odstąpienie od zwrotu części wydatków i zmniejszenie odpłatności za posiłki; 3) miesięczny dochód wnioskodawczyni wynosi 671,17 zł i jest wyższy od kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, uprawniającego do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, tj. kwoty 461 zł.; 4) zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Miasta z dnia [...]r. w sprawie zasad zwrotu wydatków za świadczenia pomocy społecznej realizowane w formie posiłków (Dziennik Urzędowy Województwa Lubelskiego Nr 36, poz. 950), jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej w stosunku do kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, tj. 316 zł, jest wyższy, jak 200%, to odpłatność za przyznane świadczenie wynosi 100%, co oznacza, iż skoro dochód R. O. w stosunku do kryterium dochodowego wynosi 212,39% to odpłatność za przyznane posiłki powinna być ustalona w pełnej wysokości, tj. 100% wartości świadczenia. W przekonaniu Sądu, w świetle wyżej przedstawionych okoliczności, gdy skonfrontować je z przepisami obowiązującego prawa nie sposób zasadnie wywodzić, iżby zaskarżona decyzja, jak również decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z ich naruszeniem. W tym kontekście, podkreślić należy, iż ustalenia faktyczne poczynione w toku postępowania administracyjnego, ponad wszelką wątpliwość potwierdzały słuszność ustalenia, co do zasady, odpłatności za korzystanie z posiłków w wysokości 100% wartości miesięcznej usługi. Znajdowało to swoje odzwierciedlenie w treści uchwały Nr [...] Rady Miasta z dnia [...] r. w sprawie zasad zwrotu wydatków za świadczenia pomocy społecznej realizowane w formie posiłków w 2005 r. W tej mierze podkreślić również należy, iż uchwała ta podjęta została na podstawie i w granicach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, której przepis art. 96 ust. 4 stanowi, iż rada gminy określa, w drodze uchwały, zasady zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej realizowanych w zakresie zadań własnych. Wobec powyższego, nie sposób zasadnie kwestionować rozstrzygnięcia, które podjęte na podstawie wyżej przywołanych przepisów, co do zasady, ustalało odpłatność za przyznane usługi w pełnej wysokości. Zgodnie z § 1 przywołane uchwały Rady Miasta w roku 2005 wydatki na świadczenia w formie posiłków dla osób, których dochód przekracza 150% kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej podlegają zwrotowi zgodnie z zasadami określonymi w tabeli. Jej analiza, w zakresie w jakim określa kategorię dochodu w stosunku do kryterium dochodowego wyrażonego procentowo, nie pozostawia żadnych wątpliwości, iż w przypadku wnioskodawczyni, co do zasady, odpłatność za korzystanie z posiłków, powinna być określona na poziomie 100% wartości świadczenia. Podnieść jednak należy, iż w toku toczącego się postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej I i II instancji, wydając rozstrzygnięcie w sprawie, ponad wszelką wątpliwość uwzględniły wszystkie istotne jej okoliczności i elementy. Jak wynika z treści osnów i uzasadnień wydanych decyzji, w sprawie prowadzonej z wniosku R. O., podstawą ich wydania był również przepis art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Stanowi on, iż w przypadkach szczególnych, zwłaszcza, jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie w całości lub części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej może odstąpić od żądania takiego zwrotu. Zasadnie więc w związku z tym należy założyć, iż kierując się dyrektywą określoną tym przepisem, jak również uwzględniając zasady pomocy społecznej określone w przepisach art. 2 ust. 1, art. 3 ustawy o pomocy społecznej, organy administracji publicznej odstąpiły częściowo od żądania zwrotu 50% należności z tytułu wydatków na udzielone świadczenie. Uzasadniając swoje stanowisko w tym względzie, organy administracji publicznej odwołały się do znanej im trudnej sytuacji materialnej wnioskodawczyni, traktując ją jako szczególnie uzasadniony przypadek, a to chociażby w związku z tym, iż ponosi ona duże wydatki na leki. Dlatego też, uznając, iż żądanie zwrotu całości wydatków na udzielone świadczenie niweczyłoby skutki udzielonej pomocy, za celowe i słuszne uznano odstąpienie od zwrotu części wydatków i zmniejszenie odpłatności za posiłki. Według Sądu, jest to argumentacja przekonująca i racjonalna. Jednocześnie, nie sposób zasadnie formułować tezy o przekroczeniu przez organy administracji publicznej granic swobodnego uznania, w zakresie w jakim ich rozstrzygnięcie wyraziło się w odstąpieniu od zwrotu części, a nie całości wydatków. Również bowiem i w tym zakresie, argumentacja organów administracji publicznej I i II instancji zasługuje na akceptację. Dokonując wyboru konsekwencji prawnych w realiach konkretnego, ustalonego stanu faktycznego – odstąpienie od zwrotu części albo całości wydatków na udzielone świadczenie – organy administracji publicznej, w przekonujący i racjonalny sposób swój wybór uzasadniły. Niezależnie bowiem od argumentu o trudnej sytuacji materialnej wnioskodawczyni, uzasadniając odstąpienie od żądania zwrotu części wydatków, podniesiono, iż: wnioskodawczyni posiada jednak źródło utrzymania; udzielana jest jej pomoc w formie specjalnych zasiłków celowych, z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu leków; organ I instancji posiadając ograniczone środki finansowe, zobowiązany jest w związku z tym do takiej ich dystrybucji, która zabezpieczyłaby podstawowe potrzeby wszystkich zwracających się o udzielenie pomocy, w szczególności zaś tym, którzy nie posiadają żadnego źródła dochodu. Wobec tego rodzaju argumentacji odwołującej się do zasad ogólnych udzielania pomocy, w przekonaniu Sądu, zasadnie należy stwierdzić, iż ani zaskarżona decyzja, ani decyzja ją poprzedzająca, nie są decyzjami dowolnymi. W świetle powyższego, skarga R. O., jako niezasadna podlegała oddaleniu. Nie znajdując również podstaw, które w rozumieniu przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c, pkt 2 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniałyby uczynienie zadość żądaniu skarżącej i wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. p.