II SA/Lu 938/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi ze skargi R.M. reprezentowanego przez kuratora M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]Nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w zakresie wniosków M.S. i R. M. o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a 1. w zakresie wniosku M. S. odmówić przyznania prawa pomocy; 2. w zakresie wniosku R. M. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i jednocześnie przyznać R. M. prawo pomocy w zakresie częściowym ustanawiając dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w Lublinie; POSTANOWIENIE Pismem z dnia 24 września 2012 r. R. M. reprezentowany przez kuratora M. S. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Do skargi zarówno skarżący jak i jego kurator dołączyli wnioski o przyznanie im prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 7 listopada 2012 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił M. S. przyznania prawa pomocy wskazując, że prawo pomocy może być przyznane jedynie stronie postępowania. M. S. stroną taką nie jest, a w przedmiotowym postępowaniu występuje wyłącznie w roli kuratora ubezwłasnowolnionego częściowo R. M. Jednocześnie referendarz wezwał kuratora strony skarżącej do uzupełnienia braków złożonego w jego imieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Następnie kurator skarżącego wniosła sprzeciw od ww. postanowienia negując wyrażone tam stanowisko oraz złożyła uzupełniony wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Z wniosku tego wynika, że skarżący wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wniosek uzasadnił tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z babką, ciotką oraz siostrą. Utrzymuje się z renty socjalnej w wys. 399,59 zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł. Nie ma żadnych oszczędności ani majątku. Dodał, iż na dochód gospodarstwa domowego składa się również renta rodzinna babki w kwocie 1.340,11 zł, emerytura ciotki w kwocie ok. 1.100,00 zł oraz renta socjalna siostry w kwocie 420 zł brutto. Dodał, że żadna z osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym (poza M. S., która jest właścicielką lokalu w którym zamieszkują) nie posiada żadnego majątku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności z uwagi na złożenie dwóch wniosków o przyznanie prawa pomocy zarówno przez skarżącego jak i jego kuratora należało rozpatrzyć wniosek tego drugiego podmiotu, który wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wykonując powyższe podnieść zaś należy, że w myśl art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zgodnie zaś z treścią art. 32 p.p.s.a. w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Natomiast z art. 33 p.p.s.a. wynika, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony (§ 1 ). Zgodnie zaś treścią § 2 udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Z przywołanych przepisów wynika zatem, że nie jest możliwe przyznanie prawa pomocy kuratorowi strony skarżącej. Nie jest on bowiem stroną postępowania jak również nie posiada własnego interesu prawnego związanego z wynikiem niniejszego postępowania. Dlatego też M. S. nie może korzystać z prawa pomocy, a jedynie jako kurator, może wnioskować o przyznanie prawa pomocy dla R. M. - strony niniejszego postępowania, co też uczyniła i który to wniosek podlega obecnie rozpoznaniu. W ocenie Sądu wniosek ten zasługuje na częściowe uwzględnienie. Po pierwsze wskazać należy, iż skarżący R. M. jest w niniejszej sprawie zwolniony z obowiązku ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych. Wynika to wprost z art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., zgodnie z którym, strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Powyższe oznacza, iż skarżący w niniejszym postępowaniu toczącym się w sprawie umorzenia należności z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie ma obowiązku uiszczania żadnych kosztów sądowych. W konsekwencji uznania, że strona korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych postępowanie w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych należało umorzyć jako bezprzedmiotowe w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje jednak bez wpływu na drugie z żądań, a mianowicie ustanowienie adwokata. W myśl art. 262 p.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, to jest poprzez ustanowienie adwokata, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analizując kondycję majątkową skarżącego, w kontekście przywołanej wyżej regulacji Sąd uznał, iż jest on osobą, której wniosek zasługiwał w tym zakresie na uwzględnienie. Do konkluzji tej prowadzi przede wszystkim wysokość miesięcznych dochodów strony, liczba osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym oraz wysokość miesięcznych kosztów jego utrzymania. Już bowiem w drodze zwykłej obserwacji można wyprowadzić wniosek, że utrzymanie za kwotę około 3.000 zł miesięcznie czterech osób, nie pozwala na wygenerowanie środków w celu opłacenia zawodowego pełnomocnika. Mając na względzie powyższe Sąd, w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ustanowił dla strony adwokata.