II SA/Lu 939/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi ze skargi R. M. reprezentowanego przez kuratora M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w zakresie wniosków M. S. i R. M. o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a 1. w zakresie wniosku M. S. odmówić przyznania prawa pomocy; 2. w zakresie wniosku R. M. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i jednocześnie przyznać R. M. prawo pomocy w zakresie częściowym ustanawiając dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w Lublinie; POSTANOWIENIE Pismem z dnia 24 września 2012 r. R. M. reprezentowany przez kuratora M. S. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Do skargi zarówno skarżący jak i jego kurator dołączyli wnioski o przyznanie im prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 7 listopada 2012 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił M. S. przyznania prawa pomocy wskazując, że prawo pomocy może być przyznane jedynie stronie postępowania. M. S. stroną taką nie jest, a w przedmiotowym postępowaniu występuje wyłącznie w roli kuratora ubezwłasnowolnionego częściowo R. M.. Jednocześnie referendarz wezwał kuratora strony skarżącej do uzupełnienia braków złożonego w jego imieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Następnie kurator skarżącego wniosła sprzeciw od ww. postanowienia negując wyrażone tam stanowisko oraz złożyła uzupełniony wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Z wniosku tego wynika, że skarżący wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wniosek uzasadnił tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z babką, ciotką oraz siostrą. Utrzymuje się z renty socjalnej w wys. 399,59 zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł. Nie ma żadnych oszczędności ani majątku. Dodał, iż na dochód gospodarstwa domowego składa się również renta rodzinna babki w kwocie 1.340,11 zł, emerytura ciotki w kwocie ok. 1.100,00 zł oraz renta socjalna siostry w kwocie 420 zł brutto. Dodał, że żadna z osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym (poza M. S. właścicielką lokalu w którym zamieszkują) nie posiada żadnego majątku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności z uwagi na złożenie dwóch wniosków o przyznanie prawa pomocy zarówno przez skarżącego jak i jego kuratora należało rozpatrzyć wniosek tego drugiego podmiotu, który wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wykonując powyższe podnieść zaś należy, że w myśl art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zgodnie zaś z treścią art. 32 p.p.s.a. w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Natomiast z art. 33 p.p.s.a. wynika, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony (§ 1 ). Zgodnie zaś treścią § 2 udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Z przywołanych przepisów wynika zatem, że nie jest możliwe przyznanie prawa pomocy kuratorowi skarżącego. Możliwość jego przyznania odnosi się tylko do strony postępowania. M. S. nie jest stroną lecz wyłącznie kuratorem strony skarżącej. Jako kurator, może natomiast wnioskować o przyznanie prawa pomocy dla R. M. - strony niniejszego postępowania, co też uczyniła i który to wniosek podlega obecnie rozpoznaniu. W ocenie Sądu wniosek ten zasługuje na częściowe uwzględnienie. Po pierwsze wskazać należy, iż skarżący R. M. jest w niniejszej sprawie zwolniony z obowiązku ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych. Wynika to wprost z art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., zgodnie z którym, strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Powyższe oznacza, iż skarżący w niniejszym postępowaniu toczącym się w sprawie umorzenia należności z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie ma obowiązku uiszczania żadnych kosztów sądowych. W konsekwencji uznania, że strona korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych postępowanie w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych należało umorzyć jako bezprzedmiotowe w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje jednak bez wpływu na drugie z żądań, a mianowicie ustanowienie adwokata. W myśl art. 262 p.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, to jest poprzez ustanowienie adwokata, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analizując kondycję majątkową skarżącego, w kontekście przywołanej wyżej regulacji Sąd uznał, iż jest on osobą, której wniosek zasługiwał w tym zakresie na uwzględnienie. Do konkluzji tej prowadzi przede wszystkim wysokość miesięcznych dochodów strony, liczba osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym oraz wysokość miesięcznych kosztów jego utrzymania. Już bowiem w drodze zwykłej obserwacji można wyprowadzić wniosek, że utrzymanie za kwotę około 3.000 zł miesięcznie czterech osób, nie pozwala na wygenerowanie środków w celu opłacenia zawodowego pełnomocnika. Mając na względzie powyższe Sąd, w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ustanowił dla strony adwokata.