II SA/Lu 942/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Asesor WSA Jerzy Drwal, Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przejęcia nieruchomości na własność Skarbu Państwa oddala skargę. Decyzją z dnia [...] września 2006r., znak: [...] wydaną na podstawie art. 138§1pkt.1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze po ponownym rozpoznaniu sprawy na wniosek W.R. utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2006r., znak[...] o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1958r., znak: [...] w przedmiocie przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości o obszarze 5,40ha położonej w Ł. stanowiącą własność W.R. Przedmiotowa nieruchomość, nr 15 na planie i w rejestrze pomiarowym zachowanym pod literą A i B przy księdze dóbr Ł., księga wieczysta "kol. Ł. nr 17" rep. [...] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 9 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwa rolnego (Dz.U. RP Nr 17, poz.71), gdyż była opuszczona przez jej właściciela, a od 1954r., w tym również w dacie wydania decyzji tj. w dniu [...]sierpnia 1958r. znajdowała się we władaniu Państwowego Gospodarstwa Rolnego – Zespół K. Jak wynika z akt sprawy, W. R. w 1956r. przekazał nieruchomość Powiatowej Radzie Narodowej, która następnie przekazała ją PGR- Zespół w K. Decyzją z dnia [...]października 1958r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej utrzymało powyższą decyzję w mocy. Domagając się stwierdzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 1958r. W.R., żona W.R. podnosiła, że w sprawie nie miał zastosowania art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z reformą rolną oraz osadnictwa rolnego, ponieważ w dniu 5 kwietnia 1958r., tj. w dacie wejścia w życie tej ustawy przedmiotowa nieruchomość nie znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa, lecz we władaniu W. R., bowiem to on był jej posiadaczem samoistnym, natomiast Skarb Państwa był jedynie posiadaczem zależnym, więc nie można przyjąć, że nieruchomość znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa. W piśmie z dnia 7 lutego 1956r. W.R. wprost wskazywał jedynie na wolę oddania przedmiotowej nieruchomości w posiadanie zależne. Poza tym stale się nieruchomością interesował, a zatem nie ma podstaw do uznania, że opuścił nieruchomość. W.R. podniosła również w odwołaniu, że w sprawie miał zastosowanie art.9 ust.2 ustawy z dnia 12 marca 1958r., odsyłający do dekretu z dnia 9 lutego 1953r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych. Rozpoznając dwukrotnie (jako organ I i II instancji) wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1958r. orzekającej o przejęciu przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, ponieważ nie narusza ona przepisów prawa. Zdaniem Kolegium organ prawidłowo zastosował przepis art. 9ust.1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwa rolnego. Kolegium stanęło na stanowisko, że użyte w tym przepisie pojęcie "władanie" oznacza faktyczne dysponowanie nieruchomością, korzystanie z niej w zastępstwie właściciela. Skoro zatem przedmiotowy grunt pozostawał za zgodą W.R. w użytkowaniu Państwowego Gospodarstwa Rolnego – Zespół K., to były podstawy do zastosowania powołanego przepisu. Kolegium nie zgodziło się ponadto z zarzutem W.R., iż w sprawie powinien być uwzględniony art. 9ust.2 cyt. ustawy, wyłączający przejęcie na własność Skarbu Państwa gruntów wymienionych w art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz.U. Nr 39, poz.173), podlegających - zgodnie z tym przepisem - zwrotowi oraz gruntów objętych we władanie Państwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U.z 1952r., Nr 4, poz.31). Warunkiem zwrotu było uprzednie przejęcie gruntu na podstawie tego dekretu z dnia 9 lutego 1953r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz.U. Nr 39, poz.173), co – zdaniem Kolegium - nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Dekret przewidywał, że jeśli posiadacz gruntu nie mógł go całkowicie i należycie zagospodarować, to powinien był ten fakt zgłosić na piśmie prezydium gminnej rady narodowej przed terminem wiosennych prac polowych tj. najpóźniej 15 lutego, a przed terminem jesiennych prac polowych najpóźniej 1 sierpnia. Kolegium ustaliło, że W.R. złożył taki wniosek w dniu 7 lutego 1953r. i był on przedmiotem wielu decyzji, w konsekwencji których nie doszło jednak do przekazania przedmiotowego gruntu w użytkowanie na podstawie cyt. dekretu, a nieruchomość ta nie podlegała zwrotowi zgodnie z ustawą z dnia 13 lipca 1957r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych ani nie stanowiła gruntów objętych we władanie Państwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U.z 1952r., Nr 4, poz.31). Skargę do sądu administracyjnego wniosła działająca przez adwokata W.R., domagając się uchylenia decyzji Kolegium. W skardze podniosła te same argumenty, co w odwołaniu, tj. że przejęcie przedmiotowych gruntów na rzecz Skarbu Państwa jest bezprawne, ponieważ w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego w dniu 5 kwietnia 1958r. działka obecnie oznaczona nr KW [...] nie była we "władaniu" Skarbu Państwa. Skarżąca stoi na stanowisku, że pojęcie "władanie" odnosi się wyłącznie do posiadania samoistnego, a nie zależnego, a w takim właśnie znajdowała się przedmiotowa działka. Poza tym zdaniem skarżącej przedmiotowa działka w ogóle nie podlegała przejęciu z mocy art. 9ust.2 cyt. ustawy z dnia 12 marca 1958r., bowiem została ona oddana w użytkowanie Skarbowi Państwa (PGR – Zakład w K.) na wniosek W.R. z dnia 7 lutego 1956r., dlatego z mocy art. 2ust.1 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o uchyleniu tego dekretu obecnie podlega zwrotowi. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1§1i2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Skarżąca wnosiła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1958r., znak: [...] oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...]października 1958r., nr [...] o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w Ł., oznaczonej obecnie w księdze wieczystej nr KW [...] W świetle art. 156§1 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji tylko wówczas, gdy stwierdzi że: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną; 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. W sprawie niniejszej nie zachodzi żadna z wymienionych w powołanym przepisie okoliczności. W szczególności wskazane przez skarżącą decyzje nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Obowiązująca w dacie ich wydania ustawa z dnia 12 marca 1958r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.U. z 1958r., Nr 17, poz.71) przewidywała w art. 9ust.1, że nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejście w życie tej ustawy tj. do dnia 5 kwietnia 1958r. przejmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się one we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym (...). Jednocześnie ust. 2 tego przepisu wyłącza przejęcie w stosunku do gruntów wymienionych w art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz.U. Nr 39, poz.173) oraz gruntów objętych we władanie Państwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952r., Nr 4, poz.31). Jak wynika z akt sprawy, skarżąca (jej spadkodawca) nie spełnił warunków, określonych w art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. Przepis ten stanowi, że grunty, które zostały przekazane w użytkowanie na podstawie dekretu z dnia 9 lutego 1953r. zwraca się poprzedniemu posiadaczowi po upływie terminu, na jaki zostały oddane w użytkowanie (zagospodarowanie). Organ prawidłowo ustalił, że przedmiotowa działka nr KW [...]nie została przekazana w użytkowanie w sposób przewidziany w tym dekrecie. Dekret w art. 3 ust.1 stanowił, że posiadacz gruntu, który nie może go całkowicie i należycie zagospodarować zobowiązany jest zgłosić to na piśmie prezydium gminnej rady narodowej przed terminem wiosennych prac polowych najpóźniej 15 lutego, a przed terminem jesiennych prac polowych najpóźniej 1 sierpnia. W.R. dokonał takiego zgłoszenia w dniu 7 lutego 1956r., ale właściwe organy uznały - zgodnie z art. 9 - że zgłoszenie w tym trybie nie jest zasadne. W konsekwencji nie ma podstaw do przyjęcia, że przedmiotowa działka została przejęta przez Państwo w trybie dekretu z dnia 9 lutego 1953r., a w konsekwencji nie podlega wyłączeniu w myśl art. 9ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (...). Wbrew zarzutom skargi przedmiotowa działka znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa w dniu 5 kwietnia 1958r., tj. w dacie wejścia w życie w/w ustawy. Sąd podziela stanowisko organów administracyjnych, że pojęcie "władanie" w rozumieniu art. 9ust.1 ustawy obejmuje zarówno posiadanie samoistne, jak i zależne. Skoro zatem bezspornie w tym dniu przedmiotowa działka nr KW [...] była w użytkowaniu PGR – Zespół w K., to nie ma znaczenia, że było to użytkowanie tymczasowe. Z powyższych względów nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności zarówno decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1958r., jak i Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] października 1958r., a zatem skarga jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270).