II SA/Lu 953/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [..] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę. Decyzją z dnia [...]. Wójt Gminy G. odmówił przyznania B. S. specjalnego zasiłku opiekuńczego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 16a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...]złotych. Według załączonej do akt sprawy dokumentacji dochód wnioskodawczyni osiągnięty z renty rodzinnej i gospodarstwa rolnego oraz dochód jej mamy w roku kalendarzowym 2014 wyniósł łącznie [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Po rozpoznaniu odwołania strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze L. decyzję organu I instancji utrzymało w mocy. Kolegium potwierdziło zarówno prawidłowość sposobu wyliczenia dochodu, jak również jego wysokość. Zwróciło ponadto uwagę na brak podstaw do zastosowania art. 16a ust.3 ustawy, zgodnie z którym w przypadku, gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu, przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Skoro najniższy zasiłek rodzinny przysługujący w okresie na jaki jest ustalany wynosi [...] złotych, to przekroczenie kryterium o kwotę [...]złotych oznacza brak możliwości przyznania świadczenia. Kolegium zwróciło uwagę również na brak spójności pomiędzy odwołaniem, a ustaleniami organu I instancji. Odwołująca stwierdziła bowiem, że mieszka w odległości 50 km od matki, jednak odwiedza ją codziennie. Według ustaleń organu przyjeżdża do matki 3 razy w tygodniu, ponadto w tym samym domu zamieszkuje jej syn L. S.. W ocenie Kolegium z uwagi na znaczną odległość zamieszkania odwołującej codzienne dojazd do matki są mało wiarygodne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. S. potwierdziła przekroczenie kryterium dochodowego, zaznaczyła jednak, że jest on za niski na potrzeby związane z utrzymaniem, pielęgnacją, potrzebami socjalnymi i zdrowotnymi dwóch osób. Jej dochody w postaci renty rodzinnej po zmarłym mężu nie wystarczają na pokrycie wszystkich wydatków, w tym dojazdów do matki. Zaznaczyła, że brat ma chorobę P. i nie jest samodzielny. Z kolei jej matka wymaga całodobowej opieki, prowadzi jednak samodzielne gospodarstwo domowe. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 16 a ust.2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U z 2016r. poz. 1518 ze zmianami ) specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz.U. z 2015 r. poz. 1238) od dnia [...]. do [...]. kwota o której mowa w art. 5 ust.2 ustawy wynosi [...] złotych. Zgodnie z art. 3 pkt.16 ustawy rodzina oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2016 r. poz. 162 i 972); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Zgodnie z ustaleniami organu na dochód rodziny skarżącej w 2014r. składa się renta rodzinna po zmarłym mężu w kwocie [...]złotych, co po odliczeniu podatku w kwocie [...]złotych i [...] złotych daje kwotę [...]zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowego, podanego w oświadczeniu skarżącej z [...]. Należy podkreślić, że stosownie do art. 5 ust. 8 ustawy w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości [...] dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2016 r. poz. 617). Przepis ten zakładając swego rodzaju fikcję prawną nakazuje obligatoryjne przyjęcie ryczałtowego dochodu z gospodarstwa rolnego. Przeliczenia dokonuje się wówczas, gdy stronie służy jakikolwiek tytuł prawny do gospodarstwa, niezależnie od tego czy dochody są osiągane, czy obiektywnie można je osiągnąć. Oznacza to, że z punktu widzenia powołanego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody Wspomniany przepis nie przewiduje też jakichkolwiek wyjątków od przyjętej w nim zasady wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego. Stosownie do obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2014r. ( M.P z 2015r. poz. 861 ) wynosił on [...] złotych, co przy uwzględnieniu liczby hektarów przeliczeniowych dało kwotę [...]złotych. Z kolei na dochód rodziny wymagającej opieki złożyła się emerytura C. S. w kwicie [...] złotych co po odliczeniu podatku w wysokości [...] złotych i składki na ubezpieczenie społeczne w wysokości [...] zł wskazanych w piśmie Ministerstwa Finansów o weryfikacji danych o dochodach i zaświadczeniu Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...]. dało kwotę [...]zł. Łącznie jest to kwota [...]zł , czyli [...] zł miesięcznie i [...] zł na osobę. Jest to więc kwota znacznie przekraczająca kryterium dochodowe. Należy natomiast zwrócić uwagę, że nie jest jasne, dlaczego przy obliczaniu dochodu nie uwzględniono zamieszkującego z C. S. syna L. S.. Żaden z organów nie podał, dlaczego nie uwzględniono go jako członka rodziny osoby wymagającej opieki, zgodnie z definicją zawarta w art. 3 pkt.16 ustawy.. W wywiedzie rodzinnym podano jedynie, że prowadzi on oddzielane gospodarstwo domowe. Jednak dla ustalenia czy określona osoba wchodzi w skład rodziny w rozumieniu przytoczonych przepisów fakt wspólnego gospodarowania pozostaje bez znaczenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd w myśl którego ustawodawca określając pojęcie rodziny uwzględnia status prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2005 r., I OSK 150/05 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ). Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w ogóle nie przewidują możliwości badania faktycznych okoliczności dotyczących statusu rodziny dotyczących na przykład wspólnego gospodarowania. Nieuwzględnienie L. S. jako członka rodziny pozostaje jednak bez znaczenia dla oceny zasadności samego rozstrzygnięcia. Nawet bowiem przy jego uwzględnieniu dochód na członka rodziny wyniósłby [...] złotych, co również oznacza przekroczenie wspomnianego już kryterium dochodowego. Rację ma także Kolegium uznając brak podstaw do zastosowania art. 16 a ust.3 ustawy. Zgodnie z tym przepisem w przypadku, gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Najniższa kwota zasiłku w omawianym okresie wynosi zgodnie z powołanym już rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna, [...] złotych. Różnica pomiędzy kryterium dochodowym, a dochodem obu rodzin jest znacznie większa. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2016r. poz. 718 ze zmianami ) skargę należało oddalić.