II SA/Lu 954/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi J. W. – K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi G. F. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] r., znak: [...], po rozpoznaniu odwołania J. W.-K. (dalej także: skarżąca) od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r., znak: [...], o odmowie przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego – utrzymało w mocy tę decyzję. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że organ pierwszej instancji odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia na dziecko: M. K., ur. [...] r., na okres od [...] r. do [...] r. Powodem odmowy było przekroczenie kryterium dowodowego, określonego w przepisach ustawy z dnia [...] r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r., poz. 195 ze zm.; dalej także: "ustawa"). W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zarzuciła wadliwe wyliczenie dochodu jej rodziny. Skarżąca podkreśliła, że jej umowa o pracę wygasła z końcem czerwca 2015 r. i od tego czasu pracowała na zlecenie, zaś podczas zbliżających się wakacji nie będzie uzyskiwać żadnego dochodu. Wyjaśniła, że od [...] r. mąż wyprowadził się z domu, pozostawiając rodzinę, w związku z czym brak jest podstaw, aby wyliczając dochód rodziny uwzględniać dochód męża. Skarżąca wskazała, że ze względu na dobro dziecka nie było prowadzone postępowanie rozwodowe. Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Kolegium podzieliło w całości stanowisko tego organu. Kolegium przywołało treść przepisów ustawy i wskazało, że z uwagi na pozostawanie przez skarżącą w związku małżeńskim organ pierwszej instancji prawidłowo ustalając dochody rodziny, uwzględnił także dochody uzyskiwane przez jej męża. Zdaniem Kolegium, bez znaczenia w sprawie jest fakt prowadzenia przez małżonków odrębnych gospodarstw domowych. Ustawodawca bowiem określając pojęcie rodziny uwzględnia jedynie status prawny rodziny, nie zaś stan faktyczny. Skargę na powyższą decyzję Kolegium wniosła J. W.-K., powtarzając w niej zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Skarżąca wskazała, że decyzja ta jest dla niej bardzo krzywdząca. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na dziecko z powodu przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 5 ust. 3 i 4 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł lub 1200,00 zł, jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne. W świetle art. 2 pkt 1 ustawy pod pojęciem dochodu rodziny należy rozumieć sumę dochodów członków rodziny, natomiast dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 ustawy. W razie utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (art. 7 ust. 1 ustawy). W myśl art. 48 ust. 2 ustawy, w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, to jest od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Zgodnie z art. 18 ust 1 ustawy, prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia 1 października do dnia 30 września roku następnego. Przy tym, stosownie do art. 2 pkt 19 ustawy, "utrata dochodu" w rozumieniu przepisów powołanej ustawy oznacza utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584 ze zm.), f) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, g) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych, h) utratą świadczenia rodzicielskiego, i) utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, j) utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.). Z akt sprawy wynika, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim z M. K.. Skarżąca wyjaśniła przy tym, że od [...] r. pozostaje w separacji faktycznej, a nie prawnej z mężem, albowiem od tej daty nie mieszka razem z mężem, który wyprowadził się, pozostawiając rodzinę. Jednakże z uwagi na dobro dziecka oraz brak wystarczających środków finansowych skarżąca nie podjęła działań zmierzających do rozwiązania małżeństwa. Poza sporem jest przy tym, że skarżąca ubiega się o świadczenie wychowawcze na jedno dziecko, stąd też przyznanie tego świadczenia uzależnione było od spełnienia kryterium dochodowego. Podkreślenia wymaga, że stosownie do przepisu art. 2 pkt 16 ustawy członkiem rodziny, w rozumieniu tej ustawy, którego dochód podlega uwzględnieniu w dochodzie rodziny jest małżonek strony wnioskującej o przyznanie świadczenia wychowawczego, niezależnie od tego, czy osoby te prowadzą wspólne bądź odrębne gospodarstwa domowe. W świetle definicji legalnej "rodziny", zawartej we wskazanym przepisie, pod pojęciem tym rozumie się w szczególności małżonków, nawet niezamieszkujących wspólnie. Zauważyć należy, że zawarta w art. 2 pkt 16 ustawy definicja nie zawiera zwrotów niedookreślonych i nie pozostawia miejsca na ich swobodną interpretację. Organy nie zostały uprawnione do badania czy w danym stanie faktycznym zastosowanie definicji legalnej rodziny jest korzystniejsze dla strony czy też należałoby odstąpić od tej definicji na korzyść innego rozumienia tego terminu. Wskazać należy, że przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w ogóle nie przewidują możliwości badania faktycznych okoliczności dotyczących statusu rodziny, przykładowo wspólnego gospodarowania. W przypadku osób pozostających w związku małżeńskim, niezależnie od pozostawania przez małżonków w faktycznej separacji, są oni traktowani jako członkowie rodziny, których dochody łącznie wlicza się do dochodu rodziny. Osoby pozostające w związku małżeńskim są traktowane bowiem jako członkowie rodziny do czasu prawomocnego orzeczenia przez sąd separacji lub rozwodu. To oznacza, jak prawidłowo stwierdziło Kolegium, że w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 2 pkt 1 w związku z art. 2 pkt 16 ustawy, dochodem rodziny, podlegającym uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego jest przeciętny miesięczny dochód rodziny skarżącej, a więc obejmujący również dochód małżonka skarżącej. Tym samym, na co trafnie wskazał organ odwoławczy, z obowiązku takiego ustalenia przez organy administracji dochodu rodziny skarżącej, nie zwalniają podnoszone przez skarżącą okoliczności dotyczące relacji pomiędzy małżonkami. W rozstrzyganej sprawie jest poza sporem, że skarżąca do dnia [...] r. była zatrudniona w Liceum Plastycznym im. B. M. w Z., zaś w kolejnych miesiącach świadczyła pracę na podstawie umowy zlecenia, jednakże obecnie nie podejmuje zatrudnienia i nie posiada żadnego źródła dochodu. Mając powyższe na względzie, ze względu na utratę zatrudnienia, organy przyjęły, że skarżąca nie osiąga żadnego dochodu. Natomiast, w oparciu o dane dotyczące dochodów opodatkowanych podatkiem dochodowym od osób fizycznych organ ustalił, iż w 2014 r. mąż skarżącej M. K. uzyskał dochód w wysokości [...] zł, który po pomniejszeniu o składki na ubezpieczenie społeczne [...] zł oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...]zł, wyniósł [...] zł. Miesięczny dochód rodziny wyniósł [...] zł, a w przeliczeniu na osobę [...] zł (k. 9-12 akt adm. I inst.). Niewątpliwie zatem miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza wskazane wyżej ustawowe kryterium dochodowe, wynoszące [...] zł. Wskazać również trzeba, że decyzja w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko nie jest wydawana w ramach uznania administracyjnego, lecz ma charakter decyzji związanej. To oznacza, że przekroczenie kryterium dochodowego obliguje organ do odmowy przyznania świadczenia, nie pozostawiając mu – w tym zakresie – żadnej swobody. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), skargę oddalił. O wynagrodzeniu adwokata z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono w oparciu art. 250 P.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "c" w związku z § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1801) w związku z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714).