II SA/Lu 965/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 maja 2015 r. sprawy ze skargi I. M. .D na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta [...] z dnia [...] znak: [...]. Wskazaną decyzją organ I instancji – na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne – nakazał I. D. jako właścicielowi działki nr [...], położonej w miejscowości Z., wykonanie na tej działce muldy chłonnej o wymiarach: długość 100 m, szerokość dna 0,6 m, nachylenie skarp 1:n = 1:1, głębokość 0,9 m. Postępowanie zostało wszczęte w związku z żądaniem E. K., właściciela działek nr [...] i [...], który podniósł, że na działce nr [...] została zasypana "dolina", przez co jego działki są zalewane wodami opadowymi. W toku postępowania dwukrotnie przeprowadzono oględziny nieruchomości (w dniach 12 sierpnia i 24 września 2013 r.), a także dopuszczono dowód z opinii biegłego z zakresu gospodarki wodnej, który sporządził pisemną opinię w październiku 2013 r., a także uzupełnił ją w dniu 7 kwietnia 2014 r. oraz przesłuchano strony postępowania. Decyzją z dnia [...] organ I instancji nakazał I. D. wykonanie muldy chłonnej, jednak organ odwoławczy decyzją z dnia [...] uchylił tę decyzję, wskazując m.in. na konieczność odniesienia się do decyzji z dnia [...] którą Naczelnik Gminy N. stwierdził, że na skutek podwyższenia korony drogi zostały naruszone stosunki wodne na działce nr [...] i zobowiązał się do wykonania przepustu pod drogą gminną oznaczoną jako działka nr [...]. Rozpatrując sprawę ponownie organ I instancji przeprowadził dowód z uzupełniającej opinii biegłego, a także przesłuchał świadków, a następnie wydał wskazaną na wstępie decyzję z dnia [...] nakazującą I. D. wykonanie muldy chłonnej w sposób określony w załączniku nr [...] do opinii biegłego. Podzielając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy ustalił, że I. D. nawiozła ok. 50 wywrotek ziemi na swoją działkę nr [...], przez co zmieniła stan wód na gruncie i spowodowała zalewanie działek sąsiednich. I. D. podnosiła natomiast w toku postępowania, że jej działka także jest zalewana na skutek podwyższenia terenu drogi. Wskazała, że organ został zobowiązany decyzją Naczelnika Gminy w N. z dnia [...] r. do wykonania przepustu pod tą drogą, jednak decyzja nie została wykonana, co powoduje zalewanie działek. B. w swojej pierwotnej opinii stwierdził, że zagłębienie terenowe o pow. 0,10 ha istniejące na działce nr [...] zostało zasypane nawiezioną ziemią, co powoduje swobodny spływ wód opadowych w kierunku drogi gminnej oraz działek oznaczonych w ewidencji gruntów nr [...], [...], powodując ich okresowe podtopienia. Dlatego konieczne jest wykonanie muldy chłonnej o pojemności 139,20 m3 na działce nr [...], która zabezpieczy działki sąsiednie przed okresowym podtapianiem wodami spływającymi ze zlewni tej działki. Uzupełniając opinię w dniu 7 kwietnia 2014 r. biegły potwierdził, że działka nr [...] znajduje się w zagłębieniu nie posiadającym naturalnego odpływu i stan taki istnieje od dziesiątków lat. Z decyzji z dnia [...] którą Naczelnik Gminy N. zobowiązał się do wykonania przepustu wynika, że miało to na celu przywrócenie stosunków wodnych istniejących przed podwyższeniem korony drogi, a nie odwodnienie gruntów sąsiednich. Poza tym decyzja ta została wydana bez przeprowadzenia niezbędnych pomiarów geodezyjnych i obliczeń hydrologiczno- hydraulicznych dotyczących wpływu podwyższenia korony drogi o ok. 50 cm na stosunki wodne. B. przeprowadził takie badania i wynika z nich, że roboty ziemne na drodze gruntowej nie miały wpływu na zabagnienie działki nr [...] i nie spowodowały zmiany naturalnego odpływu wód, zalewania pastwiska i podtapiania zabudowań. Obliczenia wskazują, że zagłębienie terenowe na wskazanej działce stanowiło mały zbiornik retencyjny magazynujący wodę w ilości 350 m3, to jest 95% kubatury deszczu, a jego zasypanie spowodowało zwiększony spływ wody w kierunku gruntowej drogi gminnej, zniszczenie korony drogi oraz przelanie się wody na działki sąsiednie i powstanie na nich szkód. B. ustalił ponadto, że w latach ubiegłych, to jest przed nawiezieniem ziemi na działkę nr [...] oraz po wydaniu decyzji z dnia [...] r., woda nie przelewała się przez drogę. W ocenie organu I instancji, opinia biegłego jest wiarygodna i wynika z niej jednoznacznie, że nawiezienie przez I. D. ziemi na jej działkę spowodowało zmianę stosunków wodnych na gruncie, powodując zalewanie działek sąsiednich, zaś wykonanie przepustu w drodze gminnej spowodowałoby podtopienie gruntów sąsiednich, gdyż aktualnie nie ma możliwości bezkolizyjnego odprowadzania wody od przepustu (wymagałoby to wykonania rowu odpływowego o długości ok. 900 metrów, częściowo w terenie zabudowanym i drugiego przepustu pod drogą powiatową Z.-W.), dlatego w celu zapobieżenia negatywnym skutkom naruszenia stosunków wodnych właścicielka działki nr [...] powinna wykonać muldę chłonną. Zarówno I. D., jak i właściciele sąsiednich działek potwierdzili, że działka nr [...] jest niżej położona i w okresie deszczowym zawsze gromadziła się na niej woda tworząc naturalny zbiornik. Zasypanie zbiornika spowodowało zalewanie działek sąsiednich, w tym budynków. Przedtem nie dochodziło do zalewania działek sąsiednich. Z tych względów organ I instancji nakazał wykonanie muldy chłonnej zgodnie z załącznikiem nr [...] do opinii biegłego, która będzie w stanie pomieścić 1/3 wody z działki nr [...] i zabezpieczy zarówno działki sąsiednie, jak i budynki I. D. przed zalewaniem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca I. D. wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu skargi podniosła, że od wybudowania drogi gminnej na działce nr [...], to jest od 1983 r., jej działka jest stale zalewana wodami opadowymi, dlatego wielokrotnie zwracała się do Wójta [...] o wykonanie przepustu pod tą drogą i zmuszona była zasypać swoją działkę. W jej przekonaniu, nie spowodowało to szkód na działkach sąsiednich, a samo potencjalne powstanie szkody nie może być przesłanką nałożenia obowiązku na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że kontrola decyzji administracyjnych polega na ocenie ich zgodności z prawem, zaś sąd w granicach tych kompetencji nie rozstrzyga samodzielnie spraw administracyjnych. Badając zatem skargę we wskazanych granicach stwierdzić należy, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Materialnoprawną podstawą wydania decyzji nakładającej na skarżącą obowiązek wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom, był przepis art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001. – Prawo wodne (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 469, zwanej dalej ustawą). Zgodnie z art. 29 ust. 1 tej ustawy, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 29 ust. 2 ustawy). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (art. 29 ust. 2 ustawy). W okolicznościach faktycznych tej sprawy, które organy ustaliły niewadliwie, bezsporne jest to, że skarżąca nawiozła na swoją nieruchomość (działkę nr [...]) duże ilości ziemi, powodując podwyższenie poziomu gruntu, który przed dokonaniem tych zmian, był w sposób naturalnie zagłębiony względem nieruchomości sąsiednich. Dlatego prawidłowo organy obu instancji ostatecznie stwierdziły, na podstawie wyczerpująco przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, a w szczególności na podstawie opinii biegłego, że działanie skarżącej spowodowało zalewanie działek sąsiednich i ich niszczenie. Fakty te uzasadniały wydanie decyzji na podstawie powołanego art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Wprawdzie – w ocenie skarżącej – jej działanie nie spowodowało szkody na działkach sąsiednich, gdyż przyczyną zalewania okolicy jest wybudowanie w latach 80-tych drogi gminnej i brak przepustu pod tą drogą, to jednak stanowisko to w świetle zgromadzonych dowodów, a w szczególności w świetle opinii biegłego – nie jest uzasadnione. B. przeprowadził pomiary geodezyjne i badania hydrologiczno- hydrauliczne, na podstawie których jednoznacznie ustalił, że roboty ziemne na drodze gminnej (działka nr [...]) przeprowadzone wiele lat temu nie miały wpływu na zabagnienie działki skarżącej i nie spowodowały zmiany naturalnego odpływu wód. Zagłębienie terenowe na działce skarżącej zawsze stanowiło mały zbiornik retencyjny magazynujący wodę opadową w ilości 350 m3, to jest 95% kubatury deszczu, a jego zasypanie spowodowało zwiększony spływ wody w kierunku gruntowej drogi gminnej, zniszczenie korony drogi oraz przelanie się wody przez drogę na działki sąsiednie i powstanie na nich szkód. Przed nawiezieniem przez skarżącą ziemi na jej działkę, a tym samym przed zmianą stosunków wodnych na tejże nieruchomości, woda w ogóle nie przelewała się przez drogę. Z opinii tej wynika jednoznacznie, że nawiezienie ziemi przez skarżącą spowodowało zmianę stosunków wodnych na gruncie, a w konsekwencji zalewanie działek sąsiednich i powstawanie szkód na tych działkach. B. odniósł się również do zagadnienia ewentualnego wykonania przepustu pod drogą (na działce nr [...]), czego domagała się skarżąca. B. stwierdził mianowicie, że nie stanowiłoby to dobrego rozwiązania, gdyż bez wykonania rowu odpływowego o długości ok. 900 m, częściowo w terenie zabudowanym i drugiego przepustu pod drogą powiatową Złojec-Wielącza, nie ma możliwości zapewnienia odpływu wody z tego przepustu. Należy przy tym podkreślić, że opinia biegłego jest jednym z najważniejszych dowodów w postępowaniu w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych na gruncie. Opinia ta jest szczegółowa, spójna i logiczna oraz zawiera uzasadnione okolicznościami faktycznymi sprawy wnioski. Wobec braku odmiennych dowodów, stanowić musiała podstawę rozstrzygnięcia. W konsekwencji organy obu instancji prawidłowo uznały, że opinia sporządzona w niniejszej sprawie przez inż. W. J. jest wiarygodna. Pierwotna opinia biegłego została uzupełniona w dniu 7 kwietnia 2014 r., kiedy to biegły odniósł się do zarzutów skarżącej podnoszonych w toku postępowania. Z tego względu organy zasadnie przychyliły się do wniosków biegłego, że skarżąca I. D. w istocie dokonała zmiany stosunków wodnych na swojej działce nr [...], co spowodowało zalewanie działek sąsiednich. Dlatego też zasadnie organy wydały decyzję na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, nakładając na skarżącą obowiązek wykonania muldy chłonnej (w sposób określony w załączniku nr [...] do opinii), która zabezpieczy przed zalewaniem nie tylko działki sąsiednie, ale również własne budynki skarżącej. Ubocznie podnieść można, że przepisy prawa nie pozbawiają skarżącej ochrony. Skoro według skarżącej, od ponad 30 lat ponosi ona szkody w związku z zalewaniem jej działki wodami opadowymi spływającymi z drogi gminnej, to w takich okolicznościach może ona dochodzić swoich roszczeń zarówno na drodze administracyjnej, jak i cywilnoprawnej. Z przytoczonych względów skarga jako nie posiadająca uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 1270 z późn. zm.), o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł w sentencji wyroku.