II SA/Lu 97/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Protokolant Referent stażysta Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 lipca 2008 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje [...] L. B. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 299 (dwieście dziewięćdziesiąt dziewięć) zł. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52, 80 (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zł. należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 8, art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz.593 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania T. W. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] przyznającą jej specjalny zasiłek celowy w wysokości 100 zł na dofinansowanie opłat za energię elektryczną. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że T. W. wnosiła o przyznanie świadczenia na opłacenie należności za energię elektryczną za okres od lipca do września 2007r. w kwocie 230 zł. W toku postępowania przeprowadzono aktualizacyjny wywiad środowiskowy, ustalając, że T. W. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, zajmując kuchnię w budynku, w którym mieszka również jej mąż Z. W. (z którym pozostaje w separacji) i syn M. Wnioskodawczyni ogrzewa kuchnię odrębnym piecem węglowym, a posiłki sporządza w pomieszczeniu gospodarczym; pokoje męża i syna ogrzewane są centralnie; mieszkanie jest skanalizowane. T. W. utrzymuje się z emerytury w wysokości 524,69 zł oraz ze świadczeń z pomocy społecznej, które w całym 2007r. wyniosły łącznie 2780 zł (średnio ok. 300 zł miesięcznie): w okresie od 1 lutego do 31 lipca 2007r. otrzymała kwotę 360 zł na zakup żywności (po 60 zł miesięcznie), następnie kwotę 1180 zł tytułem zasiłków specjalnych na inne cele oraz tytułem pomocy na remont dachu kwotę 1250 zł; we wrześniu otrzymała jednorazowo pomoc finansową, którą przeznaczyła na opłatę energii elektrycznej w kwocie 131,52 zł; organ przyznał jej również zasiłek na zakup żywności na okres od 1 września do 31 grudnia 2007r. w wysokości 100 zł miesięcznie; T. W. jeden z przyznanych specjalnych zasiłków celowych zwróciła, mimo iż zalega z opłatami za energię. Organy ustaliły ponadto, że wnioskodawczyni choruje na astmę oskrzelową i wymaga leczenia, którego koszty wynoszą ok. 80 zł miesięcznie; na środki higieniczne przeznacza 20 zł. W odwołaniu T. W. podnosiła, że przyznane jej świadczenie na opłatę energii elektrycznej w kwocie 100 zł jest za niskie; do odwołania dołączyła zaświadczenia lekarskie z dnia 7 listopada 2006r. i z dnia 18 października 2007r., dowód wpłaty raty kredytu w wysokości 135,20 zł, oświadczenie z dnia 19 czerwca 2007r., pismo do Wojewody z dnia 2 października 2007r., wniosek z dnia 8 października 2007r. o wydanie kserokopii protokołu oględzin stanu dachu i odpowiedzi Kierownika OPS z dnia 8 listopada 2007r. Podnosiła również, że otrzymywana pomoc nie starcza jej na zaspokojenie wszystkich potrzeb bytowych, ponieważ ani mąż, ani syn nie partycypują w opłacaniu rachunków za energię elektryczną, a mąż płaci jedynie za wodę i ścieki. Organ II instancji odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdził, że nie są one uzasadnione. Podzielił stanowisko organu I instancji, iż T. W. jest osobą samodzielną, a pomocy innej osoby wymaga jedynie przy paleniu w piecach (ze względu na astmę oskrzelową, co potwierdza zaświadczenie lekarskie z dnia 18 października 2007r.) Kolegium rozpoznając sprawę stwierdziło, że nie ma podstaw do przyznania T. W. zasiłku celowego na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ jej dochód w kwocie 524,69 zł (a od września powiększony o 100 zł zasiłku celowego na żywność) przekracza kryterium dochodowe wynoszące 477 zł. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że kwota 100 zł specjalnego zasiłku celowego na opłatę rachunków za energię elektryczną jest uzasadniona. Kolegium stwierdziło, że T. W. systematycznie uzyskuje pomoc z Ośrodka; podkreśliło, że należność za energię, którą wskazuje ona we wniosku, obejmuje również okres, w którym otrzymywała pomoc, przekraczając kryterium dochodowe, a więc miała możliwość dokonywania opłat. Kolegium wskazało również, że Ośrodek Pomocy Społecznej ma ograniczone możliwości finansowe ze względu na konieczność udzielania potrzebnego wsparcia innym osobom. Skargę do sądu administracyjnego wniosła T. W., zarzucając, że decyzje organów administracyjnych obu instancji naruszają obowiązujące przepisy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej uregulowane zostały w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz.539 ze zm.) W świetle przepisów art. 2 i 3 tej ustawy celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a także umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Skarżąca wnosiła o przyznanie jej zasiłku celowego na podstawie art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz.593 z późn. zm.), który stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu może być przyznany zasiłek celowy. Przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest przede wszystkim od wysokości dochodów, które nie mogą być wyższe niż ustalone w ustawie kryterium dochodowe (art. 8 ust.1) – jego przekroczenie uniemożliwia bowiem bezwzględnie przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej. W takiej sytuacji organ może jedynie rozważyć udzielenie wnioskodawcy pomocy w formie zasiłku na podstawie art. 41 cyt. ustawy. Zgodnie z tym przepisem w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi albo zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczową, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Przyznanie pomocy na podstawie art. 41 ma jednak charakter uznaniowy, co oznacza, iż nawet gdy organ stwierdzi, że sytuacja wnioskodawcy przekraczającego kryterium dochodowe jest trudna, a zachodzą inne niezależne od osoby wnioskodawcy okoliczności, to nie ma on obowiązku przyznać świadczenia. Okolicznościami uzasadniającymi odmowę mogą być w szczególności ograniczone środki finansowe ośrodka pomocy społecznej, duża liczba osób ubiegających się o pomoc, a także dotychczas udzielona wnioskodawcy pomoc. Wojewódzki Sąd Administracyjny badając niniejszą sprawę stwierdza, że organ administracyjny prawidłowo ustalił, że skarżąca przekroczyła kryterium dochodowe, dlatego nie należy jej się zasiłek celowy określony w art. 39. Zdaniem Sądu, w tej sytuacji organ zasadnie zastosował art. 41 ustawy o pomocy społecznej i na tej podstawie przyznał skarżącej świadczenie w kwocie 100 zł; uwzględniając wniosek skarżącej częściowo, organ należycie uzasadnił swoje stanowisko, wskazując zarówno na brak możliwości finansowych Ośrodka, dużą liczbę osób ubiegających się o pomoc, jak i na fakt, że skarżąca i jej rodzina systematycznie korzystają z pomocy. Sąd nie dopatrzył się sprzeczności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego ani z przepisami postępowania administracyjnego. W toku postępowania zebrano materiał dowodowy pozwalający na ustalenie sytuacji materialnej skarżącej i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Nieuwzględnienie w całości żądania skarżącej nie pozostaje w sprzeczności z prawem, skoro skarżąca systematycznie otrzymuje wsparcie, a jednocześnie Ośrodek ma ograniczone możliwości finansowe. Podkreślić przy tym należy, że pomoc społeczna nie może być traktowana jako stałe źródło dochodu służące do zaspokajania choćby najbardziej uzasadnionych potrzeb. Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) oddalił skargę.