II SA/Lu 972/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor,, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...] znak : [...] przyznającej M. J. pomoc finansowa w postaci zasiłku okresowego. Wspomnianą decyzją przyznano M. J. pomoc finansową w postaci zasiłku okresowego w wysokości 189, 60 zł na okres od dnia 1 do dnia 30 września 2005 r. W odwołaniu od decyzji świadczeniobiorczyni kwestionowała wysokość zasiłku, dowodząc, że został on ustalony z uchybieniem art.38 ust.2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Zwróciła uwagę, że ograniczenie jakie zastosowano w jej sprawie , a mające podstawę w przepisie art.147 ustawy, nie może mieć miejsca. Organ odwoławczy uznał, że wysokość zasiłku została ustalona zgodnie z przepisem art.38 ust.2 pkt.2 ustawy o pomocy społecznej , a więc w kwocie nie przekraczającej różnicy pomiędzy kryterium dochodowym rodziny, a dochodem rodziny, z uwzględnieniem ograniczenia, o którym mowa w art.147 ust.2 pkt.2 ustawy. Przepis ten stanowi, że w roku 2005 minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi w przypadku rodziny 20 % różnicy pomiędzy kryterium dochodowym, a dochodem tej rodziny. Przepis art.147 ustawy zamieszczony w rozdziale – Przepisy przejściowe i końcowe jest, według Kolegium, przepisem szczególnym w stosunku do przepisów zamieszczonych w innych rozdziałach ustawy i jako taki ma pierwszeństwo stosowania w zakresie i w sytuacjach w nim opisanych, Z jego sformułowania wynika jasno, że w roku 2005 wysokość zasiłku okresowego – w przypadku rodziny – nie może być mniejsza niż 20 % podstawy wymiaru. Prawdą jest , że w oparciu o art.38 ust.6 ustawy Rada Gminy może podwyższyć minimalne kwoty zasiłku okresowego i sfinansować podwyżkę ze środków gminy, ale jest to uprawnienie, a nie obowiązek. Ponieważ takiej uchwały nie podjęto , wysokość zasiłku jest ustalona prawidłowo. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , M. J. zarzucając decyzji Kolegium brak odniesienia do wszystkich powołanych w odwołaniu podstaw prawnych mających wpływ na rozstrzygnięcie , manipulacje przepisami prawa oraz ograniczenie oceny sprawy do wybiórczo wybranych przepisów obowiązujących w Polsce ,a w zasadzie do pojedynczych artykułów ustawy o pomocy społecznej , wnosiła o zmianę decyzji jak również poprzedzającej ją decyzji MOPR. Skarżąca tłumaczyła, że w sprawie nie został zrealizowany art.38 ustawy z dnia o pomocy społecznej. Zgodnie bowiem z art.147 ust.5 tej ustawy, który wyraźnie mówi , że w 2005 r. gminy otrzymują dotację celową z budżetu państwa na pokrycie wydatków na zasiłki okresowe w części określonej w ust.2 oraz art.16 i 17 ust. 4 , to do Gminy należy przyznawanie i wypłacanie zasiłków okresowych. Są to zadania wlane Gminy o charakterze obowiązkowym. Gmina w jej sprawie ograniczyła się jedynie do wypłaty w wysokości pokrywanej przez budżet państwa. Tymczasem nawet Konstytucja RP, utrzymuje skarżąca, w art.16 ust.2 podkreśla odpowiedzialność gminy w tym zakresie , podkreślając w art.166 ust.1 zasadność jej roszczeń , w tym zakresie zlekceważonych przez Gminę i ograniczonych do pomocy państwa. Skarżąca perswadowała, że w jej osobistej sytuacji (choroba, niepełnosprawność) powinna otrzymać pomoc w zakresie umożliwiającym powrót do takiego stanu zdrowia , aby mogła samodzielnie się utrzymać , co gwarantuje art.67 i 71 ust.1 , a szczególności art.69 Konstytucji RP. W jej ocenie MOPR nie wypełnia tych zapisów. Mimo, że jest zorientowany w sytuacji, udzielana przez niego pomoc umożliwia jedynie konieczne i ograniczone wydatki. W przekonaniu skarżącej MOPR poprzez wydawane decyzje poniża niektórych petentów, w tym jej rodzinę. Podała, że była świadkiem przyznania zasiłku okresowego w wysokości, która nie miała nic wspólnego z ograniczeniem określonym w art.147 ustawy, zastosowanym w jej wypadku. Wskazała także na przykład uzyskanie przez inną osobę zasiłku celowego w wyższej wysokości niż jej przyznany, mimo posiadanego przez skarżącą mniejszego dochodu. W jej mniemaniu oznacza to rażące naruszenie przez MOPR zasad sprawiedliwości społecznej . W skardze podkreśla się, że Polska podlega Konwencji Praw Człowieka Rady Europy, która jednoznacznie opowiada się za społeczeństwem sprawiedliwym , gdzie ustanowione prawa służą przede wszystkim do ochrony najsłabszych (chorych), nie posiadających środków, aby samodzielnie przetrwać oraz daje gwarancję godnego i sprawiedliwego traktowania. MOPR jako organ administracji państwowej działający z upoważnienia Prezydenta jest obowiązany do przestrzegania wszelkich ustaw obowiązujących w państwie i odpowiada za to, zgodnie z art. 16 ust. 2 Konstytucji. Z przedstawionych powodów zaskarżona decyzja, wskazuje skarżąca, narusza zarówno przepisy prawa, zasady sprawiedliwości społecznej oraz godność jej i jej dzieci. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Argumentacji skarżącej nie można podzielić. Nie ma racji skarżąca dowodząc, że decyzje Kolegium i Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie zostały wydane w wyniku manipulacji przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz.593 ze zmianami ), co miało przejawiać się wybiórczym stosowaniem jej przepisów. Błędne jest tez przekonanie wyrażone w skardze, że w sprawie części przepisów ustawy w ogóle nie zastosowano. Zarzut ten jest całkowicie gołosłowny, a w przypadku rzekomego pominięci treści art.16 i 17 ust.4 ustawy oparty także na nieporozumieniu. Organy orzekające w sprawie nigdy bowiem nie kwestionowały , że przyznawanie zasiłków okresowych jest zadaniem własnym Gminy, i to zadaniem obowiązkowym. W motywach rozstrzygnięć nie ma też wątków pozwalających nabrać przekonania, że skarżąca została zlekceważona lub zastosowano w stosunku do niej nieznany kpa tryb postępowania. Nie ma też podstaw, aby sądzić, że w sprawie dokonano błędnej interpretacji przepisów , do czego przekonuje skarżąca. Stosownie do art. 38 ust.2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy ustala się – w przypadku rodziny – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a dochodem tej rodziny. Z kolei kwota tak ustalonego zasiłku nie może być niższa, niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny , a dochodem tej rodziny ( art. 38 ust.3 pkt.2 ). Minimalna kwota zasiłku określona tym przepisem ulega dalszej modyfikacji na podstawie przepisów przejściowych ustawy. Art.147 ust.2 pkt.2 stanowi , że w 2005 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi 20 % pomiędzy kryterium dochodowym rodziny , a jej dochodem. Wykazanie minimalnej wysokości zasiłku okresowego w konkretnym 2005 r. wiązało także organy zobowiązane do jego ustalenia. Niczego w tej ocenie nie zmienia powoływana w skardze treść art. 147 ust.5 ustawy zgodnie z którym w 2005 r. gminy otrzymują dotacje celową z budżetu państwa na pokrycie wydatków na zasiłki okresowe w części określonej w ust.3. Dokonana przez skarżącą interpretacja tego zapisu jest błędna. Oznacza on bowiem tylko tyle, że Skarb państwa pokrywa wydatki na zasiłki okresowe ustalane w minimalnej wysokości , o jakiej stanowi art.147 ust.2 pkt.2 ustawy. Część zasiłku ustalana w wysokości przekraczającej kwotę minimalną jest pokrywana ze środków gminy, dla której ustalanie i wyplata zasiłku okresowego jest zadaniem własnym , obowiązkowym. W żadnym razie nie ulega zmianie minimalna kwota zasiłku. Gmina może jednak na mocy art. 38 ust.6 ustawy , w drodze uchwały podwyższyć minimalne kwoty zasiłku okresowego, o których mowa w ust.2 i 3. Kolegium podkreśliło, że uchwala w tym zakresie nie została podjęta. Oparcia dla takiego rozumienia regulacji zawartej w art.147 ust.2 pkt.2 należy upatrywać w treści pkt 7 art. 147. Stanowi on, że od 2008 r. gminy otrzymują dotację celową na pokrycie wydatków na zasiłki okresowe w części określonej w art. 38 ust. 3. Jeśli zważyć, że art.147 w ogóle nie podaje minimalnej kwoty zasiłku okresowego w roku 2008, to sadzić należy, że dopiero od tego roku będzie miał zastosowanie przepis art. 38 ust.3 pkt 2 , zgodnie z którym minimalna kwota zasiłku okresowego wynosi 50 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny , a dochodem rodziny. Kwota ta również będzie pokrywana w całości z dotacji z budżetu państwa. Podkreślić należy, iż polemika skargi dotyczy oprócz zaskarżonej decyzji, także innych okoliczności , które można określić jako związane z funkcjonowaniem Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. Zagadnienia te , jako nie mieszczące się w zakresie kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne określonej w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami ) nie mogą stać się przedmiotem rozpoznania przez sąd , czego domaga się skarżąca. Nie można również akceptować jej przekonania o niewystarczającym wymiarze udzielanych świadczeń. Ustawa o pomocy społecznej w żadnym razie nie ma na celu zaspokajanie wszystkich potrzeb osób i rodzin . Byłoby to działanie przede wszystkim nierealne, ale też i nieracjonalne. Stąd też ustawa stanowi, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia jedynie niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 usyt.1). Sama zaś pomoc jest uzależniona nie tylko od potrzeb , ale również od możliwości pomocy społecznej (art.3 ust.4). Udzielenie pomocy w kwocie odpowiadającej minimalnemu zasiłkowi nie może zostać uznana za naruszenie tych zasad. Warto tutaj podkreślić, że skarżąca i jej rodzina korzystają z pomocy społecznej już od wielu lat. Wielokrotnie byli wspomagani różnego rodzaju formami pomocy , głównie zasiłkami pieniężnymi. Rodzina jest odpowiednio monitorowana, i w zależności od sytuacji podejmowane są określone czynności MOPR-u. To że wymagania skarżącej pozostają w sprzeczności z rozmiarem przyznawanej jej pomocy, nie może , wbrew stanowisku skargi , rzutować na ocenę działalności samego organu Zarzuty skargi podlegają odrzuceniu także w tym zakresie w jakim akcentują naruszenie wypływających z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasad sprawiedliwości społecznej (art.2) równości wobec prawa (art.32 ust.1) oraz wolności ( art. 37 ust. 1 ). Według ustalonego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego zasada równości wobec prawa nakazuje porównywalne traktowanie wszystkich adresatów określonej normy prawnej , znajdujących się w takiej samej lub w podobnej sytuacji prawnie relewantnej. Z zasady równości wobec prawa wynika zatem zakaz równego czy jednakowego traktowania wszystkich adresatów normy prawnej , co oznacza zakaz zarówno dyskryminowania , jak i zakaz faworyzowania takich osób. Ustalenie , czy zasada równości wobec prawa została w konkretnym przypadku naruszona, wymaga ustalenia kręgu adresatów , do których odnosi się dana norma prawna oraz wskazanie elementów określających ich sytuację prawną, które są prawnie istotne. Zasada równości wobec prawa wymaga jednocześnie zasadności kryterium , na podstawie którego dokonano zróżnicowania sytuacji określonych podmiotów ( wyrok TK z dnia 24 lutego 1999 r. SK.4/98 OTK ZU 2/99, poz.24, wyrok TK z dnia 17 stycznia 2001 r. K.5/00 OTK ZU 1/01 , poz.2 , orzeczenie TK z dnia 28 listopada 1995 r. k.17/95 OTK 1995 K.II str.182 ). Ustalenie takie musi być dokonane w oparciu o cel i ogólna treść przepisów, w których zawarte są kontrolowane normy prawne. Skarżąca nie wykazała, aby wskazane wyżej przesłanki , które miałyby przemawiać za jej wersją , miały w sprawie miejsce. W szczególności o naruszeniu powyższych reguł nie może świadczyć inny wymiar i zakres przyznanej różnym podmiotom pomocy , skoro sama ustawa o pomocy społecznej stanowi, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy ( art.3 ust.3 ), a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej ( ust.4 ). Od organu zatem zależy ocena konkretnego życiowego zdarzenia i zastosowanie odpowiedniej dla potrzebujących formy pomocy. Przepis powyższy pozostaje w oczywistej korelacji z celami pomocy społecznej , jakie są określone w art. 2 ustawy o pomocy społecznej. Sytuacja ubiegających się o świadczenia badana jest także w takim zakresie, a ewentualne decyzje poddane kontroli. Zachowanie przez organy zasady równości pozwala sądzić, że niesłusznie zarzucono organom naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej. Te konstytucyjne normy stanowią bowiem swoje logiczne uzupełnienie i często pokrywają się ze sobą. Także mniemanie skarżącej o złamaniu konstytucyjnej zasady wolności i korzystaniu z przysługujących praw ( art.37 ust.1 Konstytucji RP ) jest z oczywistych względów chybione. Akta sprawy w żadnym razie takiego zarzutu nie potwierdzają., a decydującego znaczenia nie może tu mieć czysto subiektywne poczucie skarżącej, skoro nie podała ona żadnego konkretnego, wskazanego w Konstytucji prawa lub wolności, które miałoby zostać naruszone. Z tych względów na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami ) skargę należało oddalić.