II SA/Lu 978/01

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Haliny i Kazimierza małżonków G. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia 23 maja 2001 r. (...) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego - uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia 27 marca 2001 r. (...); Decyzją z dnia 23 maja 2001 r., (...), wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071/, /../ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L., po rozpatrzeniu odwołania Haliny i Kazimierza małżonków G. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia 27 marca 2001 r., (...), umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie wybudowanego przez Stanisława H. ogrodzenia na działce położonej w Sz. przy ul. N. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że według ustaleń organu pierwszej instancji Stanisław H. wykonał na granicy z działką Stanisława P. ogrodzenie z siatki stalowej na betonowym cokole. Ogrodzenie to nie zmieniło naturalnego ukształtowania terenu przy budynku gospodarczym Kazimierza G. Przedmiotowe ogrodzenie nie jest wykonane pomiędzy działkami inwestora Stanisława H. i odwołujących się Haliny i Kazimierza G., ale pomiędzy działką inwestora i działką Stanisława P., który nie wnosi żadnych uwag do takiej lokalizacji ogrodzenia. Zgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, budowa ogrodzeń pomiędzy działkami sąsiednimi nie wymaga pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia właściwemu organowi. Jedynie wskazania zawarte w art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego przy budowie międzysąsiedzkich ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m, dają podstawę do nałożenia na inwestora obowiązku uzyskania pozwolenia na wykonanie takiego ogrodzenia. Wyłączenie budowy ogrodzeń międzysąsiedzkich spod obowiązku uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi, wyklucza kontrolę nad warunkami technicznymi ogrodzeń międzysąsiedzkich, co pozostawia ich budowę poza sferą reglamentacji administracyjnej. Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji powinien odmówić wydania nakazu rozbiórki ogrodzenia między działkami, a nie umarzać postępowanie w sprawie. Przepis art. 105 par. 1 Kpa, na który powołano się w decyzji, pozwala na umorzenie postępowania wówczas, gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe, a w ww. sprawie nie ma bezprzedmiotowości, ponieważ odwołujący domagają się rozbiórki spornego ogrodzenia. Stwierdzone uchybienie, jako dotyczące jedynie wadliwego sformułowania decyzji, nie wymaga uchylenia tej decyzji wobec prawidłowych ustaleń co do braku podstaw do nakazania rozbiórki. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli Halina i Kazimierz G. W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucają, iż organ odwoławczy nie ustosunkował się do meritum sprawy, a mianowicie faktu samowolnego wykonania betonowego muru oporowego przez Stanisława H., tylko skupił się na ocenie legalności ogrodzenia. Skarżący podają, że mur oporowy został wybudowany w 1995 r. na granicy z działką Stanisława P. i z tego powodu złożyli wniosek do urzędu. Sprawa nie dotyczyła więc ogrodzenia tylko bezprawnego wykonania inwestycji budowlanej. Wykonany mur oporowy stawia opór ziemi nawiezionej w celu niwelacji terenu oraz zmienił naturalne ukształtowanie terenu w tym miejscu, nie powodując zmiany kierunku spływu wód opadowych. Stanisław P. na ww. murze, od granicy działek po swojej stronie, wykonał betonową nadbudowę stanowiącą cokół ogrodzenia, która powoduje zatrzymywanie spływu wód opadowych. Według skarżących działania sąsiadów przyczyniły się do zmiany stosunków wodnych, co powoduje niszczenie budynku skarżących. Przed wprowadzonymi zmianami w ukształtowaniu terenu istniało ogrodzenie z siatką stalową na niskim cokole, przez który wody opadowe swobodnie spływały. Wówczas budynek skarżących nie był podtapiany. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z., wydane zostały z naruszeniem prawa. Przede wszystkim należy podnieść, że postępowanie administracyjne wszczyna się w celu "załatwienia sprawy", przez, co należy rozumieć, iż organ administracji rozstrzyga sprawę co do przedmiotu objętego żądaniem strony. Jest bezsporne, że w toku długotrwałego postępowania administracyjnego skarżący w różny sposób formułowali swoje żądanie, jednakże w piśmie z dnia 23 sierpnia 2000 r. (...) jednoznacznie zgłosili żądanie wszczęcia postępowania w sprawie samowolnego wykonania muru oporowego przez Stanisława H. W tym stanie rzeczy postępowanie co do tego żądania zostało wszczęte z dniem doręczenia żądania organowi administracji /art. 61 par. 3 Kpa/ i od tej daty istniał prawny obowiązek jego rozstrzygnięcia. Jednakże organy obu instancji rozstrzygnęły sprawę w istocie w innym przedmiocie, niż wszczęte zostało postępowanie administracyjne, zaniechawszy rozstrzygnięcia sprawy objętej wnioskiem, jakkolwiek wynik postępowania dowodowego, a zwłaszcza przeprowadzonego dowodu z oględzin (...) dawał podstawę do stwierdzenia, że na działce Stanisława H. wzniesiona została budowla - "cokół betonowy na którym jest wykonane ogrodzenie z siatki," a ów cokół, określony także jako "fundament pod ogrodzenie" ma długość 3,90 m i wysokość 1,25 m. Oględziny przeprowadzone w dniu 14 września 2000 r. (...) potwierdziły wprost wybudowanie betonowego muru oporowego, na długości 3,90 m, o szerokości 20 cm i wysokości 125 cm. W tej sytuacji umorzenie postępowania z powołaniem się na to, iż jego przedmiotem była kwestia budowy ogrodzeń pomiędzy granicami działek sąsiednich, co nie odpowiadało rzeczywistemu żądaniu strony, stanowiło rażące naruszenie zarówno zasad ogólnych postępowania administracyjnego /art. 6-16 Kpa/, jak i art. 61 oraz art. 104 Kpa. Ponadto w skutek tego, zarówno organ odwoławczy jak i organ pierwszej instancji, z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa zaniechały w konsekwencji należytego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W szczególności, wbrew wymogowi przepisu art. 7 Kpa, organy administracji nie podjęły kroków niezbędnych do wyjaśnienia okoliczności wybudowania betonowego muru oporowego jak i tego, czy ów mur ma cechy konstrukcji oporowej w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./. Jest to okoliczność istotna, bowiem wskazane wyżej dowody z oględzin przemawiają za stwierdzeniem, że wzniesiony mur oporowy nie jest urządzeniem budowlanym związanym z obiektem budowlanym, a w szczególności typowym ogrodzeniem /art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego/. Nie można przecież przyjąć, że wzniesienie betonowego muru o wysokości 1,25 m było potrzebne tylko dla umocowania metalowych słupków ogrodzenia. Podkreślić należy, że zakwalifikowanie przedmiotowego muru oporowego do kategorii budowli rodzi obowiązek oceny, czy zachodzą przesłanki do zastosowania normy z art. 48 cyt. ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z tym przepisem właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Z tych względów oraz na podstawie przepisu art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia przepis art. 55 ust. 1 cyt. ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjny.