II SA/Lu 978/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 marca 2012 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy odstąpienia od żądania zwrotu odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze I. oddala skargę; II. przyznaje [...] A. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295, 20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia ...Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania Z. W. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej . z dnia ...o odmowie odstąpienia od żądania zwrotu odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze za miesiące maj – grudzień 2010r. w łącznej kwocie 561, 60 zł. W uzasadnieniu wyjaśniono, że decyzją z dnia .. stycznia 2010r. przyznano Z. W. specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi na okres od 4 stycznia do 31 grudnia 2010r. określając odpłatność w wysokości 1, 5 % kosztu 1 godziny usługi tj. 0, 18 zł – płatne do 15 dnia następnego miesiąca. Następnie decyzją z dnia ... stycznia 2010r. przyznano wnioskodawcy świadczenie na dożywianie w wysokości 200 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2010r., które było wypłacane od stycznia 2010r. W związku zatem ze zmianą sytuacji dochodowej Z. W., decyzją z dnia ... kwietnia 2010r. zmieniono odpłatność za przyznane usługi i ustalono ją od 4 stycznia 2010r. na poziomie 5 % kosztu usługi za 1 godzinę czyli 0,60 zł – decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia ...czerwca 2010r. W dniu 29 kwietnia 2011r. Z. W. wniósł o odstąpienie od zwrotu naliczonej za miesiące maj – grudzień 2010r. odpłatności, która wynosiła – w maju – 72 zł, w czerwcu – 75,60 zł, w lipcu – 79,20 zł, w sierpniu – 79,20 zł, we wrześniu – 79,20 zł, w październiku – 75, 60 zł, w listopadzie – 72 zł i w grudniu – 28, 80 zł. W związku z wnioskiem, w dniu 17 maja 2011r. pracownicy socjalni udali się do mieszkania wnioskodawcy w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednak wnioskodawca nie zgodził się na udział w wywiadzie, dlatego ze spotkania sporządzono notatkę służbową – wywiadu nie udało się przeprowadzić również w dniu 19 maja 2011r., gdyż – jak wyjaśniono w kolejnej notatce służbowej – "nie zastano wnioskodawcy bądź nie otworzył drzwi". Następnie pismami z dnia 30 maja 2011r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dokumentów w sprawie m.in. do wskazania wydatków, jakie ponosi oraz poinformowano go o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 29 czerwca 2011r. W wykonaniu wezwania wnioskodawca przedłożył organowi w dniu 3 czerwca 2011r. jedynie decyzję o rencie, jednak nie przedstawił dowodów potwierdzających wydatki. Organ ustalił, że Z. W. utrzymuje się z renty w wysokości 634,64 zł, z której potrącana jest przez komornika co miesiąc kwota 182,04 zł na spłatę zaciągniętych kredytów, a więc faktycznie zostaje mu kwota 452,60 zł. Organ wskazał, że w związku z tym decyzją z dnia .... marca 2011r. wnioskodawca otrzymał pomoc na dożywianie w kwocie 200 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2011r.- zdaniem organu, w tej sytuacji dochód wnioskodawcy wynosi 834,64 zł, a faktycznie otrzymywany – 652,60 zł. Z. W. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, choć mieszka w murowanym domu, którego część zajmuje jego żona T. W. Mieszkanie ogrzewane jest węglem i drewnem. Wnioskodawca jest osobą niepełnoprawną – posiada orzeczenie z dnia 11 czerwca 2002r. zaliczające go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w związku z chorobą psychiczną. Mając na uwadze powyższe, kolejną decyzją z dnia ... stycznia 2011r. przyznano mu specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi na okres od dnia 3 stycznia 2011r. do 31 grudnia 2011r. w wymiarze 6 godzin dziennie w dni powszednie z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych. W tej sytuacji, zdaniem organu, uiszczenie przez skarżącego opłat za usługi za okres od maja do grudnia 2010r. w wysokości ok. 80 zł miesięcznie jest możliwe i nie zniweczy skutków udzielonej wnioskodawcy pomocy. Decyzję organu I instancji utrzymał w mocy organ odwoławczy podzielając stanowisko i ustalenia tego organu podkreślając, że dochód został wyliczony prawidłowo z uwzględnieniem świadczenia na dożywianie jakie wnioskodawca otrzymuje co miesiąc w wysokości po 200 zł, a także zasiłek celowy specjalny na zakup opału w kwocie 150 zł przyznany decyzją z dnia ... lipca 2011r., przekazany do wypłaty w październiku 2011r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł Z. W. domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji. Skarżący ogólnie zakwestionował kwalifikacje pracowników Ośrodka i zarzucił, że są oni "wrogo" do niego nastawieni, a podczas wywiadu środowiskowego "przekręcono podane i oczywiste fakty"; również notatka służbowa z dnia 17 maja 2011r. jest "kłamliwa". Wskazał, że do 31 grudnia 2010r. wykonywano faktycznie usługi zwykłe, a nie specjalistyczne. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają obowiązujących przepisów. Bezspornie skarżącemu przyznano specjalistyczne usługi opiekuńcze na podstawie ostatecznej decyzji z dnia .. stycznia 2010r. Decyzja ta określała miesięczną odpłatność za te usługi w wysokości 1,5 % kosztu usługi za godzinę - odpłatność ta została następnie podwyższona do 5 % decyzją z dnia ... kwietnia 2010r., utrzymaną w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze . ostateczną decyzją z dnia .. czerwca 2010r. – skarżący zobowiązany jest zatem uiszczać opłaty w wysokości i terminie określonych w tej decyzji dopóki decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym. Możliwość odstąpienia od obowiązku zwrotu ustalonych opłat za przyznane świadczenia przewiduje natomiast art. 104 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2009r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej ustawą. Zgodnie z tym przepisem, w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie (...) stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek (...) osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu (...) odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. W świetle powołanego przepisu, odstąpienie od zwrotu odpłatności za przyznaną pomoc ma charakter wyjątkowy, może nastąpić wyłącznie w uzasadnionych szczególną sytuacją materialną, rodzinną czy zdrowotną zobowiązanego, kiedy uiszczenie opłat powodowałoby nadmierne obciążenie lub zniweczenie udzielonej pomocy. Należy podkreślić, że decyzja wydana na podstawie art. 104 ust. 4 ustawy ma charakter uznaniowy, co oznacza przyznanie organowi administracji pewnego stopnia swobody przy jej podejmowaniu. Decyzja taka nie podlega jednak kontroli sądowej z punktu widzenia owej celowości. (por. I. Bogucka, Państwo prawne a problem uznania administracyjnego, Państwo i Prawo 1992, z. 10, s.32 i nast.), lecz sprowadza się do oceny czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. (wyrok NSA z dnia 8 maja 2002r. (SA/Sz 2548/00, niepubl.) Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji i polega na sprawdzeniu czy należycie przeprowadzono postępowanie dowodowe oraz ustalono stan faktyczny, do czego zobowiązane są organy obu instancji na podstawie art. 7, 77 § 1, 80 i 136 kpa. W niniejszej sprawie nie można zarzucić zarówno organowi I instancji, jak i organowi odwoławczemu naruszenia obowiązujących przepisów. Wydanie decyzji zostało poprzedzone czynnościami wyjaśniającymi zmierzającymi do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a rozstrzygnięcie zostało należycie uzasadnione. Organy nie zakwestionowały trudnej sytuacji życiowej skarżącego, spowodowanej w szczególności przez chorobę, ale wskazały, że skarżący posiada stałe źródło dochodu i systematycznie otrzymuje pomoc z Ośrodka, dlatego jego sytuacja nie należy do wyjątkowych. Miesięczna kwota, jaką dysponuje skarżący to 652,60 zł (renta wraz ze świadczeniem na dożywianie) jest więc wyższa niż ustawowe kryterium dochodowe, a jednocześnie skarżący - pomimo wezwania przez organu - nie wykazał znacznych, szczególnych wydatków, co – zdaniem organu – wskazuje, że uiszczenie opłat za przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze, wynoszących w okresie od maja do grudnia 2010r. ok. 80 zł miesięcznie nie będzie stanowić nadmiernej uciążliwości dla skarżącego ani nie zniweczy skutków udzielonej mu pomocy tym bardziej, że skarżący otrzymuje okresowo dodatkową pomoc w postaci zasiłków celowych (m.in. zasiłek calowy na opał przyznany decyzją z dnia 5 lipca 2011r.). Wobec powyższego – zdaniem Sądu - organowi nie można zarzucić przy wydaniu zaskarżonej decyzji przekroczenia granic przysługującego mu uznania administracyjnego. Z tych względów, w sprawie niniejszej brak jest uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi, dlatego na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.) Sąd orzekł, jak w sentencji; o wynagrodzeniu ustanowionego z urzędu adwokata orzeczono natomiast na podstawie art. 250 ppsa w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002r., Nr 163, poz.1348 ze zm.).