II SA/Lu 979/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA M. Kierek, Sędziowie NSA J. Dudek, J. Stelmasiak (spr.), Protokolant B.Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi D. M., H. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]czerwca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]czerwca 2002r. (znak: [...]) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity w Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r. w związku z art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity w Dz. U. Nr 106, poz. 1126 z 2000 r. z późn. zm.) - po ponownym rozpatrzeniu odwołania R.W. od decyzji Prezydenta Miasta z [...] sierpnia 1996 r., (znak: [...]) nakazującej M. i R. W. rozbiórkę murów piętra oraz filarów i podciągów wykonanych od strony zachodniej w parterze budynku przy ul. [...] - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji, prowadzone na podstawie art. 48 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414). W uzasadnieniu stwierdził, że organ I instancji wydał nakaz przedmiotowej rozbiórki na podstawie art. 48 cyt. ustawy – Prawo budowlane, ponieważ podczas oględzin w dniu 5 lipca 1996r. na posesji przy ul.[...] , stwierdzono prowadzenie robót budowlanych przy rozbudowie istniejącego budynku bez wymaganego pozwolenia na budowę. Nie było to jednak zgodne ze stanem faktycznym, ponieważ inwestorzy rozpoczynając roboty budowlane na przedmiotowej działce posiadali decyzję ostateczną Prezydenta Miasta z [...]kwietnia 1996 r.,(znak: [...]) o pozwoleniu na budowę, którą w trybie odwoławczym uchylił Wojewoda dopiero [...]czerwca 1996 r. Ponadto, orzekł organ lI instancji decyzja organu II instancji z [...]czerwca1996 r. ( znak: [...]) uchylająca pozwolenie na budowę została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Wojewoda rozpatrzył bowiem pismo H.M. z [...]maja 1996 r. jako odwołanie od ostatecznej już decyzji organu I instancji, zamiast przekazać to pismo Prezydentowi Miasta, traktując go jako wniosek o wznowienie postępowania wniesiony przez stronę, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). W dalszej kolejności w trybach odwoławczym, wznowieniowym i nadzoru toczyły się w latach 1996-1998 równolegle i równocześnie dwa postępowania administracyjne, tj. postępowanie o wydanie pozwolenia na budowę oraz o nakazie rozbiórki obiektu, zaś Wojewoda podejmował rozstrzygnięcia przy braku ostatecznego zakończenia jednego z tych postępowań. Stwierdził to Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, który po rozpatrzeniu skargi pana H.M. na decyzję ostateczną Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...]września 1998 r. i [...]listopada 1998 r. o wspólnym znaku: [...] uchylił obie zaskarżone decyzje oraz trzy pozostałe decyzje organu naczelnego, tj. z [...] maja 1998 r. ([...]) z [...] października 1998 r. i [...]października 1998 r. o wspólnym znaku ([...]) - wyrokiem z 24 stycznia 2001 r.(sygn. akt IV SA 2150/98). Jednocześnie , dodał organ odwoławczy, sąd uchylił decyzje Wojewody z [...] lutego 1998 r., z [...]listopada 1996 r. oraz z [...]września 1996 r., pozostawiając jednak w obiegu prawnym decyzję Wojewody z [...]czerwca 1996 r.(znak: j. w) . Zdaniem NSA orzeczenie objęte wyrokiem z 24 stycznia 2001 r. wywiera ten skutek, że sprawa niejako "wraca" do etapu odwołań od orzeczeń organu I instancji, zaś rzeczą właściwych obecnie organów będzie podjęcie odrębnych rozstrzygnięć , w każdej ze wszczętych spraw. Dlatego też właściwy od 1 stycznia 1999 r. organ nadzoru budowlanego tj. Inspektor Nadzoru Budowlanego obowiązany był ponownie rozpatrzyć odwołanie R.W. od decyzji Prezydenta Miasta z [...] 1996 r., znak: [...]) nakazującej rozbiórkę murów piętra oraz filarów i podciągów wykonanych od strony zachodniej w parterze budynku przy ul. [...].Następnie, po analizie materiału dowodowego sprawy stwierdził, że skarżona przez R.W. decyzja Prezydenta Miasta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ w zaistniałej w sprawie sytuacji prawnej brak było podstaw, które uzasadniałyby, nakazanie rozbiórki na podstawie art. 48 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. W świetle art. 48 właściwy organ nakazuje bowiem rozbiórkę tylko gdy inwestor wybudował albo buduje obiekt budowlany lub jego część bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź te pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. W tej sprawie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało jednak, że M. i R.W. rozpoczęli nadbudowę omawianego budynku osiadając ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę z [...]kwietnia 1996 r., (znak: [...]) wydaną przez Prezydenta Miasta na podstawie porozumienia zawartego [...] stycznia 1995 r. pomiędzy Kierownikiem Urzędu Rejonowego a Zarządem Miasta, ogłoszonego w Dz. Urz. Woj. Nr [...], poz. [...] stycznia 1995 r. Uchylenie przez Wojewodę decyzji z [...] kwietnia 1996 r. o pozwoleniu na budowę nie oznacza , że M. i R.W. dopuścili się samowoli budowlanej podlegającej rygorowi przymusowej rozbiórki na mocy art. 48 Prawa budowlanego. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego inwestor który prowadzi roboty budowlane lub wybudował obiekt budowlany na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która to decyzja została następnie uchylona lub unieważniona, nie może być traktowany jako osoba dopuszczająca się samowoli budowlanej, a także jako osoba, która prowadzi roboty budowlane bez pozwolenia na budowę - (wyrok NSA z 18 czerwca 1998 r. sygn. akt IV SA 1399/96). W świetle poczynionych ustaleń organ odwoławczy stwierdził, że decyzja z [...] sierpnia 1996 r., (znak: [...]) pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią art. 48 Prawa budowlanego, co wypełnia przesłankę nieważności decyzji określoną w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i powoduje konieczność wycofania wadliwej decyzji z obiegu prawnego. W skardze do Sądu H.M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W treści skargi wniósł następujące podstawowe zarzuty . Po pierwsze, jego zdaniem zaskarżona decyzja naruszyła art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane "poprzez przyjęcie, iż w sytuacji uchylenia przez Wojewodę decyzji z dnia [...] kwietnia 1996r o pozwoleniu na budowę, brak było podstaw uzasadniających nakazanie rozbiórki ,na podstawie wyżej cytowanego artykułu" Po drugie nastąpiło według skarżącego naruszenie art.6 kpa poprzez wydanie decyzji oparciu o wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 1998r. sygn. akt IV SA 1399/96). Po trzecie, naruszono art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez przyjęcie, że decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...]sierpnia 1996r. (znak : [...]) została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Po czwarte, zachodzi także w tej sprawie obraza art. 138 § 1 pkt. 2 kpa poprzez wydanie decyzji kasacyjnej przy braku podstaw do jej wydania i uchylenie się od obowiązku rozpatrzenia sprawy co do jej istoty, podkreślił skarżący. Ponadto drugi skarżący tj. D.M. w skardze do sądu wystąpił także o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W treści skargi podniósł te same cztery podstawowe zarzuty co pierwszy skarżący tj. H.M. W odpowiedzi na obie skargi organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Kognicja Sądu obejmuje kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w świetle art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153, poz. 1269). W tej sprawie zasadny jest jeden z zarzutów ze skargi dotyczący naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zakresie braku przesłanek do umorzenia postępowania lecz obowiązku rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Nie znajduje bowiem uzasadnienia w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego wydanie decyzji o umorzeniu postępowania kończącej formalnie postępowanie w sprawie, w której strona jest zainteresowana uzyskaniem decyzji merytorycznej po dokładnym ustaleniu okoliczności faktycznych (zob. wyrok NSA z 12 października 1987r. IV SA 334/87 "GAP" 1988, Nr 21, s.43 ," P i Ż" 1987r. Nr 50, poz. 43). Brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 kpa, lecz oznacza jedynie bezzasadność jej żądania. Postępowanie administracyjne powinno więc być prowadzone, a dopiero jego wynik pozwala na ocenę wniosku strony (zob. wyroki NSA: z 10.01.1989r., SA/Wr 957/88 - ONSA 1989, Nr 1, poz. 22; z 16.01.1992r. I SA 1289/91 - ONSA 1992, Nr 1, poz. 17; z 7.06.1994r. I SA 815/93 - ONSA 1995, Nr 2, poz. 82). W sprawie niniejszej skarżący zgłosili wniosek o nakazanie inwestorom tj. M.i R.M. rozbiórki części obiektu budowlanego i dotychczas go nie cofnęli. Stąd obowiązkiem właściwego organu rozpatrującego sprawę było merytoryczne rozstrzygniecie tego wniosku. Z uwagi na brak rozstrzygnięcia sprawy co do istoty przez zaskarżoną decyzję przedwczesne byłoby ustosunkowywanie się do innych merytorycznych zarzutów skargi. Wskazane wyżej naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy.