II SA/Lu 983/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak,, Asesor WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Rafał Ostrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz R. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych , decyzją z dnia [...] r., powziętą w wyniku wyczerpania trybu odpowiadającego instancyjnemu, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] odmowie przyznania R. M. uprawnień kombatanckich z wywodzonego przezeń tytułu, w postaci pobytu w obozie przesiedleńczym w Z. w sierpniu 1943 r. oraz bezpośrednio później w L. przy ul K. we wrześniu 1943 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ administracji odmówił waloru wiarygodności zeznaniom powołanych w sprawie świadków, skoro z racji wieku nie mogli pamiętać poszczególnych osób. W okresie sierpnia 1943 r. byli dziećmi w wieku 6 i 10 lat. Sam zainteresowany miał wówczas zaledwie sześć miesięcy. Choćby z tego względu dzieci nie mogły zawrzeć znajomości. Podkreślał dużą liczebność obozu w Z., jako okoliczność wykluczającą wiarygodność twierdzeń o możliwości nawiązania bezpośredniego kontaktu przez dzieci. Zwracał uwagę na rozbieżne twierdzenia świadków i samego zainteresowanego odnośnie okresu pobytu w obozie w L . Zgromadzone dokumenty nie potwierdzają imiennie pobytu R. M. w obozie przesiedleńczym w Z . Nadto twierdzenie zainteresowanego o miejscu jego urodzenia w W. pozostaje w oczywistej sprzeczności z dokumentacją źródłową. W konkluzji organ rozstrzygający stanął na stanowisku o nieudowodnieniu przez zainteresowanego twierdzeń na okoliczność pobytu w obozie w Z., jako następstwa wysiedlenia wsi W., w rozumieniu represji objętej przesłanką z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Natomiast wskazywany obóz w L. przy ul. K. nie jest wymieniony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości, a zatem nie jest tym, o którym stanowi art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b – c powoływanej wyżej ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Na powyższe rozstrzygnięcie administracyjne skargę złożył, R. M., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji z zasądzeniem na jego rzecz kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W uzasadnieniu zgłoszonego żądania zarzucał organowi decyzyjnemu błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, poprzez niezasadną odmowę przymiotu wiarygodności zeznaniom świadków. Jego zdaniem dzieci w wieku 6 i 10 lat dobrze pamiętają mieszkańców tej samej wsi, sąsiadów. Miejsce urodzenia i miejsce spisania metryki chrztu nie są istotne dla sprawy, skoro zgadza się data urodzenia i imiona rodziców. W okresie okupacji ludność często zmieniała miejsce swego pobytu, kryjąc się przed łapankami, co nie zmienia faktu, że miejscem ich stałego zamieszkania było własne gospodarstwo rolne. W konkluzji konsekwentnie powoływał się na twierdzenie, iż wychowywał się w W., skąd miał zostać osadzony w obozie w Z . W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosił o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko wraz z leżącą u jego podstaw argumentacją faktyczną i prawną. Nadto wyraził pogląd, iż poczyniona ze strony organu rozstrzygającego ocena materiału dowodowego realizuje ustawowe wymogi, nie stanowiąc dowolnej. Jej rezultat prowadzi do stanowczego wniosku o nieudowodnieniu przez skarżącego okoliczności represji. Pełnomocnik Stowarzyszenia, o statusie uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego, przyłączył się do wniosku i zarzutów skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kognicji sądowoadministracyjnej poddana została kontrola działalności organów administracji publicznej w aspekcie legalności. Niniejszym badana decyzja tego wymogu nie realizuje, co rozstrzygające. Została podjęta przy naruszeniu przepisów o postępowaniu w administracji, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew stanowisku, ferowanemu przez organ rozstrzygający w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji, argumentacja leżąca u podstaw powziętego administracyjnego rozstrzygnięcia, przekracza granice swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Odmowa przyznania zeznaniom świadków waloru wiarygodności pozostaje w sprzeczności z zasadami doświadczenia życiowego, gdy opierać ją jedynie na ustalonym wieku świadków w nawiązaniu do wieku skarżącego czy liczebności obozu. Jednocześnie organ pomija okoliczność udokumentowanego pobytu każdego ze świadków w obozie hitlerowskim właśnie w sierpniu 1943 r. Świadkowie nie zostali też przesłuchani na okoliczność ich wiedzy odnośnie zamieszkiwania i prowadzenia gospodarstwa rolnego właśnie w W. przez rodziców skarżącego, a dalej skąd czerpią swą wiedzę dla twierdzenia o miejscu urodzenia skarżącego w W . Dopiero powyższe pozwoli na weryfikację wiarygodności ich zeznań. Wypełnienie tej luki w materiale dowodowym z osobowych źródeł bezsprzecznie jest konieczne dla wnikliwej i wszechstronnej oceny materiału dowodowego, a w konsekwencji może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast na obecnym etapie zakres złożonych zeznań nie dawał organowi administracyjnemu podstaw dla weryfikacji ich wiarygodności w sposób prawidłowy. Przedstawiona wadliwość w ocenie dowodów z osobowych źródeł nie podlega konwalidacji treścią dokumentów, także urzędowych, stwierdzających miejsce urodzenia skarżącego. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że unormowanie art. 76 § 3 k.p.a. dopuszcza możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko treści również urzędowych dokumentów. Tego istotnego aspektu oceny materiału dowodowego organ nie rozważa. W dalszej kolejności organ rozstrzygający u podstaw kontrolowanej decyzji pomija też omówienie znaczenia dowodowego pozytywnej rekomendacji udzielonej skarżącemu. Co do zasady rekomendacja, o której stanowi art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, bezsprzecznie jest jednym z dowodów w sprawie na okoliczność danego rodzaju działalności czy represji, podlegającym ocenie przez organ orzekający jak każdy inny dowód w sprawie. Tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 lipca 2000 r. w sprawie V SA 1786/99 LEX 49296. W konkluzji należy stwierdzić, że ocena materiału dowodowego w kontrolowanej sprawie nie została przeprowadzona w sposób wnikliwy i wyczerpujący dla wszechstronnego rozważenia, a w następstwie prawidłowego jurydycznie przesądzenia zasadności twierdzeń skarżącego, przywoływanych u podstaw zgłoszonego organowi administracji żądania. Powyższe wadliwości stanowią o dowolności tej oceny. Braki w zachowanej dokumentacji źródłowej na okoliczność imiennego stanu obozu w Z. w sposób szczególny nakładają na organ rozstrzygający oblig wnikliwego przesłuchania świadków na wszystkie istotne okoliczności sprawy, także te, które pozwolą na weryfikację wiarygodności twierdzeń każdego z nich. Wskazane wadliwości tyczące się niezupełności i dowolnej oceny materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym należy odnosić do twierdzeń skarżącego o pobycie w obozie przejściowym w Z . Natomiast w pełni podlega podzieleniu stanowisko organu administracji, że wywodzony przez skarżącego pobyt w obozie w L przy ul K co do zasady nie uzasadnia przyznania uprawnień kombatanckich, stąd pozostaje bez prawnego znaczenia. Obóz o takiej lokalizacji nie jest wymieniony w powoływanym rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości. Zatem nawet udowodniony pobyt tamże nie może stanowić o zrealizowaniu przesłanki represji w rozumieniu art. 4 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 1 pkt 2 rozważanej ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Stwierdzone uchybienia w postępowaniu administracyjnym stanowią w swych proceduralnych następstwach naruszenie art. 7 k.p.a. w związku z art. 8 k.p.a. i art. 12 § 1 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., realizując w konsekwencji przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przedstawiona ocena prawna, poczyniona na gruncie wymogów stanowionych dla prawidłowości przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ administracji, stanowi konsekwentną kontynuację utrwalonego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, by w tym miejscu przywołać wybrane wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lipca 2001 r. w sprawie I SA 1768/99 LEX 54171, z dnia 3 lutego 1999 r. w sprawie IV SA 1010/97 LEX 48684, z dnia 17 maja 1994 r. w sprawie SA/Lu 1921/93 LEX 26517. Z tych względów na mocy dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I sentencji, gdy obowiązek zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego od organu na rzecz skarżącego znajduje podstawę prawną w art. 200 tej ustawy. p.