II SA/Lu 984/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia NSA Witold Falczyński (spr.), Jerzy Drwal asesor WSA, Protokolant stażysta Tomasz Wójcik, po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi Komendanta Wojewódzkiego Policji na postanowienie Wojewody z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie ustanowienia trwałego zarządu oddala skargę Postanowieniem z dnia lutego 2003 r. Starosta działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesił postępowanie w sprawie ustanowienia trwałego zarządu Komendy Wojewódzkiej Policji w stosunku do udziału w zabudowanej nieruchomości Skarbu Państwa położonej w K., obejmującej działki oznaczone numerami: 424 i 425 o łącznej powierzchni 0,12 ha. Zawieszenie postępowania nastąpiło z uwagi na toczące się postępowanie w sprawie komunalizacji pozostałego udziału w przedmiotowej nieruchomości na rzecz Gminy. Na wyżej wymienione postanowienie Wojewódzki Komendant Policji złożył zażalenie uważając, że brak jest podstaw do zawieszenia postępowania, ponieważ postępowanie w sprawie ustanowienia trwałego zarządu: 1/ jest pierwotne w stosunku do postępowania komunalizacyjnego, 2/ jest niezależne od postępowania komunalizacyjnego, gdyż odnosi się tylko do udziału w spornej nieruchomości, zajmowanej na potrzeby Komisariatu Policji. Dyrektor Wydziału Rozwoju Regionalnego Urzędu Wojewódzkiego działając z upoważnienia Wojewody postanowienie z dnia [...]maja 2003 r. utrzymał w mocy powyższe postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu swojego postanowienia organ II instancji wskazał, że już po zawieszeniu postępowania przez Starostę została wydana w sprawie komunalizacyjnej decyzja organu I instancji, tj. Wojewody Decyzją tą z dnia [...] marca 2003 r. znak: [...] stwierdzono, że z dniem 27 maja 1990 r. część spornej nieruchomości zajmowana na potrzeby Gminy stała się z mocy prawa jej własnością. Wniosek o uregulowanie stanu prawnego powyższej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa – Komendy Wojewódzkiej Policji i ustalenie opłaty z tytułu zarządu został złożony przez KWP w dniu 22 grudnia 1995 r. W rozpatrywanej sprawie bez znaczenia jest fakt, że stosowną decyzję o charakterze deklaratoryjnym, wydano już po złożeniu wniosku KWP. Wobec tego, że nabycie w/w mienia przez Gminę nastąpiło z dniem 27 maja 1990 r. należy uznać, że postępowanie w sprawie komunalizacji jest postępowaniem pierwotnym w stosunku do postępowania w sprawie ustanowienia trwałego zarządu. Z uwagi na fakt, że od w/w decyzji zostało wniesione odwołanie, do czasu jego rozpatrzenia zasadnym jest zawieszenie postępowania dot. ustanowienia trwałego zarządu. Odnośnie zarzutu drugiego zażalenia stwierdzono, że stosownie do art. 43 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm./ właściwy organ wydaje decyzję o oddaniu w trwały zarząd państwowej jednostce organizacyjnej nieruchomości, które stanowią własność Skarbu Państwa. W rozpatrywanej sprawie nie wyjaśniono w sposób bezsporny, komu przysługuje tytuł własności do przedmiotowej nieruchomości /z odpisu księgi wieczystej KW Nr [...] wynika, że właścicielem w/w działek jest Skarb Państwa, co jest sprzeczne z zapisami w rejestrze gruntów, w którym jako właściciel figuruje Gmina /. Nie rozstrzygnięto ostatecznie o wielkości udziałów przypadających odpowiednio Gminie i Skarbowi Państwa w nieruchomości. Z uwagi na to, że wielkość udziałów zostanie ustalone w postępowaniu komunalizacyjnym, jego wynik ma zasadnicze znaczenie dla rozpatrywanej sprawy. Należy więc uznać, że postępowanie w sprawie trwałego zarządu jest zależne od wyniku postępowania komunalizacyjnego. Komendant Wojewódzki Policji wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie Wojewody domagając się jego uchylenia, jak również uchylenia utrzymanego nim w mocy postanowienia Starosty z dnia [...] lutego 2003 r. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił przyjęcie błędnych ustaleń, które wpłynęły na jego treść, naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa oraz podanie błędnej podstawy rozstrzygnięcia, tj. art. 138 § 1 pkt 2 kpa zamiast art. 138 § 1 pkt 1 kpa. W obszernym uzasadnieniu skargi opisano szczegółowo przebieg postępowania w sprawie i podtrzymano argumentację zaprezentowaną w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, odnoszącą się m.in. do zarzutu naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Ponadto wskazano, że jedną z kluczowych przesłanek zagadnienia wstępnego stanowi związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. Taki związek pomiędzy toczącymi się równolegle postępowaniami w sprawie nieruchomości położonej w Kamionce, według strony skarżącej, nie występuje. Zakwestionowano stanowisko Wojewody iż bez znaczenia jest fakt, że decyzję komunalizacyjną, o charakterze deklaratoryjnym, wydano już po złożeniu wniosku KWP, gdyż nabycie w/w mienia przez Gminę nastąpiło z dniem 27 maja 1990 r. i wobec tego należy uznać, że postępowanie w sprawie komunalizacji jest postępowaniem pierwotnym w stosunku do decyzji komunalizacyjnej. W odniesieniu do kwestii tytułu własności do przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa i wątpliwości powziętych przez organ II instancji w kontekście wpisu tego tytułu na rzecz Gminy w ewidencji gruntów, podkreślono zasadę wiarygodności ksiąg wieczystych i wskazano, że wpis w księdze wieczystej stanowi podstawę uwidocznienia w ewidencji gruntów praw osób i jednostek organizacyjnych do gruntów, budynków i lokali. Natomiast księga wieczysta bazuje na ewidencji gruntów jedynie w zakresie oznaczenia nieruchomości w dziale I księgi wieczystej. W tym kontekście, w ocenie Komendy Wojewódzkiej Policji nie istnieją przeszkody do uregulowania prawa trwałego zarządu na jej rzecz w stosunku do nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa proporcjonalnie do sfinansowanej przez jej poprzednika prawnego /Komendę Wojewódzką MO/ powierzchni. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Postępowanie w niniejszej sprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie zostało zakończone przed dniem 1 stycznia 2004 r., wobec czego podlegała ona rozpoznaniu na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm./ mienie ogólnonarodowe /państwowe/ należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się z dniem wejścia w życie tej ustawy /tj. 27 maja 1990 r./ z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Stosownie do art. 18 ust. 1 cyt. ustawy, wojewoda wydaje decyzje w sprawie stwierdzenia nabycia mienia z mocy prawa. Z akt sprawy wynika, że na wniosek Zarządu Gminy wszczęte zostało postępowanie o stwierdzenie nabycia przez tę gminę udziału we współwłasności nieruchomości składającej się z działek Nr 424 i 425. Na nieruchomości tej zlokalizowany jest budynek administracyjny, w którym mają siedzibę Urząd Gminy i Komisariat Policji. Wbrew wywodom skargi wynik postępowania komunalizacyjnego ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy o ustanowienie trwałego zarządu Komendy Wojewódzkiej Policji w stosunku do przedmiotowej nieruchomości. Ustanowienie takiego zarządu na rzecz państwowej jednostki organizacyjnej jest bowiem możliwe tylko w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa /art. 43 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami – Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm./. Gdyby zatem okazało się, że właścicielem bądź współwłaścicielem nieruchomości od 27 maja 1990 r. jest Gmina, to niedopuszczalne byłoby ustanowienie na niej trwałego zarządu. Wypada w tym miejscu zwrócić uwagę na pogląd prawny wypowiedziany w uzasadnieniu wydanego w niniejszej sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie z dnia 22 listopada 2001 r. Sygn. akt II SA/Lu 925/00, którym uchylona została poprzednia decyzja Wojewody ustanawiająca trwały zarząd Komendy Wojewódzkiej Policji w stosunku do nie wydzielonego geodezyjnie udziału 23015/101943 części we współwłasności przedmiotowej nieruchomości. Otóż Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "jeśli Skarbowi Państwa przysługuje jedynie udział do przedmiotowej nieruchomości, niedopuszczalne byłoby ustanowienie na niej trwałego zarządu". Sąd uznał także za konieczne jednoznaczne wyjaśnienie stanu prawnego nieruchomości. Zgodnie z dyspozycją art. 99 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Stanowisko strony skarżącej, iż wobec wcześniejszego wszczęcia postępowania o ustanowienie trwałego zarządu, niedopuszczalne jest jego zawieszenie do czasu zakończenia wszczętego później postępowania komunalizacyjnego, nie znajduje uzasadnienia prawnego. Podobnie argumentacja skarżącego, iż postępowanie w sprawie ustanowienia trwałego zarządu dotyczy udziału w nieruchomości, który nie podlega postępowaniu komunalizacyjnemu, jest chybiona chociażby w świetle przytoczonej oceny prawnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, wiążącej w sprawie. Ponadto powyższe stwierdzenie jest nieprawdziwe, skoro skarżący jednocześnie przyznaje, iż istnieje spór dotyczący wielkości udziału, jaki powinien zostać przekazany w trwały zarząd. Powołana w skardze zasada wiarygodności ksiąg wieczystych stanowi domniemanie ustanowione w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece /Dz.U. Nr 19, poz. 147 ze zm./, które jest domniemaniem wzruszalnym. Może być więc ono obalone przez przeprowadzenie dowodu przeciwnego, w tym także w postępowaniu komunalizacyjnym. Skarga zasadnie podnosi błędne podanie w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia art. 138 § 1 pkt 2 kpa, zamiast art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Wobec utrzymania w mocy orzeczenia organu I instancji powinien być oczywiście powołany ten drugi przepis /w związku z art. 144 kpa/. Powyższe uchybienie formalne pozostaje jednak bez wpływu na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia i może być sprostowane przez organ administracji w trybie art. 113 § 1 kpa. Ubocznie wypada też zauważyć, że rozstrzygnięcie niniejszej skargi nie ma praktycznego znaczenia dla dalszego postępowania w sprawie. Jak bowiem wynika z wyjaśnień złożonych na rozprawie przez pełnomocnika strony skarżącej, postępowanie w sprawie komunalizacyjnej zostało już zakończone decyzja ostateczną. Jeśli tak, to nie ma obecnie przeszkód do podjęcia na podstawie art. 97 § 2 kpa postępowania administracyjnego w sprawie o ustanowienie trwałego zarządu i wydania decyzji rozstrzygającej te sprawę co do istoty. Z przedstawionych wyżej względów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a w szczególności art. 97 § 1 pkt 4 kpa, wobec czego skarga na nie jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu z mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.