II SA/Lu 985/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marzena Okoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2022 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Wnioskiem z [...] grudnia 2020 r. E. J. wystąpiła do Prezydenta Miasta B. P. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem W. J., legitymującym się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. P. z [...] lutego 2020 r., nr [...], stwierdzającym, że do [...] lutego 2024 r. W. J. jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powiatowy Zespół stwierdził, że niepełnosprawność datuje się od [...] listopada 2018 r., a znaczny stopień niepełnosprawności - od [...] stycznia 2019 r. Odmawiając, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, przyznania E. J. świadczenia pielęgnacyjnego decyzją z [...] kwietnia 2021 r., znak: [...], organ I instancji wskazał na cztery przyczyny, a mianowicie: 1) wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej: u.ś.r.), 2) nie obciąża jej obowiązek alimentacyjny wobec męża (pozostaje z mężem w związku małżeńskim), 3) mąż w dacie uznania za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym był osobą w wieku powyżej 25 lat, 4) wnioskodawczyni jest uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem. Po rozpoznaniu odwołania E. J., która zakwestionowała zasadność wszystkich powodów wskazanych w decyzji organu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało decyzję z [...] października 2021 r., znak: [...], mocą której uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przyznało wnioskodawczyni świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem W. J. od dnia [...] października 2021 r. do dnia [...] lutego 2024 r. Orzekając o dacie początkowej świadczenia, Kolegium wzięło pod uwagę informację zawartą w uzasadnieniu decyzji organu I instancji z [...] września 2021 r. o wypłaceniu ostatniego specjalnego zasiłku opiekuńczego za wrzesień 2021 r. Końcowa data prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest natomiast dostosowana do daty obowiązywania orzeczenia Powiatowego Zespołu z dnia [...] lutego 2020 r. W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że spośród przyczyn odmowy przyznania świadczenia tylko okoliczność legitymowania się prawem do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem ma znaczenie dla oceny sprawy. Kolegium szczegółowo uzasadniło swoje stanowisko co do bezzasadności wskazywania na przesłankę obowiązku alimentacyjnego w zakresie wskazanym w art. 17 ust. 1 a ustawy, przesłankę pozostawania w związku małżeńskim i przesłankę braku obowiązku alimentacyjnego między małżonkami, a także przesłankę wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Kolegium uznało, że przesłanki te, wskazane przez organ I instancji jako przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, albo nie mają znaczenia, albo wynikają z błędnej wykładni przepisów, albo też z nierozumienia istoty wyroku zakresowego Trybunału Konstytucyjnego. Według organu odwoławczego, postępowanie administracyjne potwierdziło istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy absencją zawodową skarżącej a zakresem koniecznej opieki nad niepełnosprawnym mężem, co wykluczyło jedyną przesłankę negatywną przyznania wnioskowanego świadczenia, którą było przysługujące skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W skardze na tę decyzję E. J. zarzuciła naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) naruszenie art. 24 ust. 2 u.ś.r. poprzez nieprzyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od [...] grudnia 2020 r. do [...] września 2021 r., 2) naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b/ tej ustawy poprzez błędną wykładnię tego przepisu przejawiającą się w uznaniu, że pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego jest negatywną przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i wyklucza możliwość zbiegu prawa do tych świadczeń oraz 3) naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b/ w związku z art. 27 ust. 5 tej ustawy poprzez nieprzyjęcie, że w jej sytuacji nastąpił zbieg prawa do obydwu świadczeń, wywołujący możliwość wyboru jednego z nich i wyciągnięcie błędnego wniosku, że nie jest możliwe przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w trakcie pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części obejmującej nieprzyznanie jej świadczenia za okres od [...] grudnia 2020 r. do [...] września 2021 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest zgodność z prawem odmowy przyznania skarżącej żądanego świadczenia za okres od [...] grudnia 2020 r. do [...] września 2021 r. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia tego sporu ma wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b/ u.ś.r., w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone m. in. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zarówno wykładnia językowa, jak i celowościowa tej normy nie pozostawia wątpliwości co do tego, że niedopuszczalne jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która ma ustalone ostateczną decyzją prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Cel obu tych świadczeń jest bowiem taki sam: zrekompensowanie strat finansowych osobie, która nie może podjąć albo kontynuować zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Jak trafnie stwierdziło Kolegium, w przypadku skarżącej zachodził w kwestionowanym okresie zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z prawem do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jej mąż W. J. wymagał i nadal wymaga stałej opieki, obejmującej pomoc w czynnościach higienicznych, samoobsługowych, kontrolowaniu ciśnienia krwi i poziomu cukru, dozowaniu i podawaniu lekarstw, opatrywaniu trudno gojących się ran na nogach spowodowanych miażdżycą, a także wykonywaniu codziennych czynności domowych - przygotowywaniu i podawaniu posiłków, robieniu zakupów oraz utrzymywaniu czystości w mieszkaniu. W. J. ma zaburzenia pamięci i orientacji będące następstwem niedotlenienia mózgu po dwukrotnym zatrzymaniu akcji serca i krążenia. Ma też wszczepiony kardiowerter, wskutek czego musi unikać zbliżania się do urządzeń elektrycznych, które mogłoby zaburzyć pracę tego urządzenia. W związku z tym, że ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego jest, jak wyżej wykazano, przesłanką negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, to w razie zbiegu prawa do tych świadczeń, osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego z nich. Zatem to wyłącznie strona, dokonując wyboru świadczenia pielęgnacyjnego, ma możliwość usunięcia negatywnej przesłanki przyznania tego świadczenia. W rozpoznawanej sprawie, mając na uwadze powyższe, Kolegium pismem z [...] sierpnia 2021 r. poinformowało skarżącą w trybie art. 79a § 1 k.p.a., że przysługujące jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego jest jedyną przeszkodą w przyznaniu jej świadczenia pielęgnacyjnego i że to do niej należy usuniecie tej przeszkody. Oświadczenie o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego skarżąca złożyła w dniu [...] września 2021 r. (k. 67), zaś decyzją z [...] września 2021 r., znak: [...] Prezydent Miasta B. P. uchylił, na podstawie art. 155 k.p.a., decyzję przyznającą E. J. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Od tej decyzji skarżąca nie wniosła odwołania. W związku z powyższym prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego nie przysługiwało skarżącej, począwszy od [...] października 2021 r., co obligowało organ do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od tej daty. Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.).