II SA/Lu 998/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant Referent stażysta Kinga Górka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie lub nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania S. K. od decyzji z dnia [...] sierpnia 2017 r., znak: [...] wydanej przez Wójta Gminy Ż. w przedmiocie odmowy nakazania M. A. właścicielce działki nr [...] w miejscowości O., przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce o nr [...] i [...] w miejscowości O., należących do S. K. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), zwanej dalej "kpa", art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2007r. - Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 469), zwanej dalej "Prawo wodne" - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił przebieg postępowania. Wyjaśnił, że w dniu [...] października 2016 r. skarżący złożył do Wójta Gminy Ż. wniosek o wszczęcie postępowania "w sprawie zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływających na grunty sąsiednie", polegające na podwyższeniu terenu działki nr [...] położonej w miejscowości O. blokującej odpływ wód opadowych z działek sąsiednich o nr [...] i [...], oraz zablokowanie drożności rowu przy drodze gminnej (działka nr [...]). W dniu [...] października 2016 r. przeprowadzono oględziny, na które skarżący nie stawił się mimo prawidłowego powiadomienia Z oględzin wynikało, że teren działki nr [...] został podwyższony poprzez nawiezienie ziemi do poziomu działek nr [...] i [...], w taki sposób, że przy granicy z działkami skarżącego pozostał pas działki o szerokości ok. 1,5 m, który nie został podwyższony. Stwierdzono także, że przeważający spływ wód opadowych ma kierunek w stronę rowu melioracyjnego biegnącego wzdłuż drogi powiatowej nr 2506L oraz w nieznacznym stopniu do rowu przy drodze gminnej (działka nr [...]). W czasie oględzin rów ten był drożny i spełniał swoją funkcję. Z dokumentacji zdjęciowej wynika także, że teren działki nr [...] przed wjazdem do garażu od strony drogi powiatowej jest nieco zaniżony i głównie w tym miejscu zbiera się woda opadowa. W dniu [...] grudnia 2016 r. Wójt Gminy Ż. wydał decyzję nakazującą M. A. wykonanie rowu odwadniającego na działce nr [...] przy granicy z działkami nr [...] i [...] ze spadkiem w kierunku rowu melioracyjnego biegnącego wzdłuż drogi powiatowej. Na skutek odwołania S. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło powyższą decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie konieczne jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego hydrologa. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji przeprowadził ponowne oględziny w dniu [...] kwietnia 2017 r. Wzięły w nich udział strony postępowania oraz biegły, który następnie sporządził opinię. Podzielając w całości opinię biegłego hydrologa organ I instancji ponownie wydał decyzję , tym razem odmawiającą nakazania M. A. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Od tej decyzji ponownie odwołanie wniósł S. K., zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie uchyliło decyzję organu I instancji, wskazując, że organ nie uwzględnił wskazanych w opinii zaleceń biegłego. Wykonując zalecenia organu odwoławczego Wójt Gminy Ż. ponownie przeanalizował materiał dowodowy, a w szczególności opinię biegłego i uznał, że w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 29 ust. 3 prawa wodnego, a co za tym idzie organ nie może nakazać właścicielom nieruchomości przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie, czy też wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Rozpoznając odwołanie S. K. od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze przeanalizowało materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji, a w szczególności opinię biegłego hydrologa mgr inż. [...] Z.. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że opinia została sporządzona w trybie art. 84 k.p.a. i zawiera wszystkie niezbędne elementy, aby przyznać jej walor dowodu w sprawie. Opinia ta jest profesjonalna i obiektywna. Wykonana została po szczegółowej analizie stanu faktycznego oraz niezbędnych badaniach w terenie. Zawiera jasne i precyzyjne stwierdzenia, konkluzje oraz propozycje rozwiązania problemu ze stanem wody na sąsiadujących ze sobą nieruchomościach. Biegły w oparciu o dostępne źródła i materiały przedstawił analizę stanu wody na gruncie w przedmiotowym obszarze, sformułował wnioski i zalecenia w zakresie rozwiązania zaistniałych problemów. W oparciu o dowody zgromadzone w aktach sprawy Kolegium uznało, że w sprawie niniejszej brak jest związku przyczynowo - skutkowego, na który wskazuje skarżący, pomiędzy zagospodarowaniem działki nr [...] a stanem wody na działkach nr [...] i [...]. Wobec tego brak jest podstaw do nakazania M. A. przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce sąsiedniej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie S. K. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając ich wydanie z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art. 29 ust. 1 i 3 Prawa wodnego poprzez bezzasadne przyznanie, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do zmiany stosunków hydrologicznych. Skarżący podniósł, że zmiany polegające na podwyższeniu gruntu należącego do M. A. spowodowały zmianę spływu wody deszczowej na jego nieruchomość, podczas gdy dotychczas woda ta spływała w kierunku drogi, bądź rozlewała się równomiernie po całej ulicy. Wskazał, że w ostatnich tygodniach na działkę sąsiednią przywieziono kilkanaście wywrotek ziemi i obecnie poziom tej działki jest co najmniej wyższy o około 50 cm niż dotychczas. Opinia biegłego w ocenie skarżącego jest stronnicza, a ponadto nieaktualna, ponieważ po jej sporządzeniu na działkę M. A. przywieziono 12 wywrotek ziemi. Ponadto opinia sporządzona została w warunkach długotrwałego braku opadów atmosferycznych i biegły nie miał możliwości naocznego przekonania się o skutkach podwyższenia poziomu działki nr [...]. Decyzje organów obu instancji oparte zostały wyłącznie na opinii biegłego, natomiast nie uwzględniono zdjęć, zeznań stron czy świadków. Opinia została potraktowana jako dowód nadrzędny, nie podlegający ocenie czy jakiejkolwiek weryfikacji odnośnie bezstronności czy rzetelności. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Organy orzekające w niniejszej sprawie słusznie uznały, że nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 29 Prawa wodnego. Zgodnie z tym przepisem właściciel gruntu, o ile przepisy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 1). Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 2). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (ust.3). Wydanie decyzji na podstawie powołanego przepisu jest możliwe tylko w razie jednoznacznego ustalenia, że spowodowana zmiana stanu wód na gruncie szkodliwie oddziałuje na grunty sąsiednie, a więc że powoduje szkodę, przy czym pomiędzy dokonaną zmianą a szkodą musi zachodzić adekwatny związek przyczynowo – skutkowy, co oznacza, że szkoda powinna być typowym, normalnym następstwem dokonanej na gruncie zmiany stanu wód. W sprawach dotyczących naruszenia stosunków wodnych na gruncie opinia biegłego jest podstawowym i koniecznym dowodem. W sprawie niniejszej została sporządzona przez biegłego rzeczoznawcę budowlanego w specjalności wodno – melioracyjnej mgr inż. [...] Z. specjalistyczna opinia, która – jak zasadnie oceniły organu obu instancji – jest szczegółowa, rzetelna i kompletna ,a przez to w pełni wiarygodna. Z opinii tej wynika jednoznacznie, że nieznaczne podwyższenie, wyplantowanie i obsianie trawą działki nr [...], wykonane w celu podwyższenia plonów, ułatwienia uprawy i zbioru plonów nie spowoduje zmiany naturalnego kierunku spływu wód, nie będzie powodować spływu wód z działki nr [...] na działkę nr [...] i odwrotnie, nie będzie też utrudniać spływu wód z działki nr [...] do rowu przy drodze powiatowej po wykonaniu zaleceń zawartych w opinii. Biegły stwierdził, że na działce skarżącego od strony drogi powiatowej, przed wjazdem do garażu w budynku mieszkalnym jest nieznaczne obniżenie terenu w stosunku do terenu otaczającego. W obniżeniu tym w czasie opadów zatrzymuje się woda spływająca z dachu budynku właściciela. W świetle powyższej opinii, prawidłowo stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że nie ma podstaw do wydania decyzji w trybie art. 29 Prawa wodnego. W sprawie nie zostały przedstawione przy tym inne wiarygodne dowody, które skutecznie podważyłyby ustalenia i wnioski biegłego mgr inż. [...] Z.. Reasumując, organ prawidłowo i wyczerpująco przeprowadził postępowanie wyjaśniające – przeprowadził dowód z opinii biegłego, mający podstawowe znaczenie w tego typu sprawach, dokonał jej oceny i zasadnie uznał za wiarygodny; przeprowadził oględziny z udziałem stron. O czynnościach postępowania zawiadamiał strony, zapewniając im udział w postępowaniu. W ocenie Sądu postępowanie administracyjne prowadzone było zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7 i art. 77 k.p.a. W sytuacji występującej w sprawie za prawidłowe więc należy uznać rozstrzygnięcia organów o braku podstaw do wydania decyzji w trybie art. 29 Prawa wodnego. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze stwierdzić należy, że nie zasługują one na uwzględnienie. Wbrew tym zarzutom, że organy nie sprawdziły faktycznej sytuacji panującej na gruncie skarżącego i gruncie sąsiednim, stwierdzić należy, że organy dwukrotnie przeprowadziły oględziny w tej sprawie. W jednych oględzinach skarżący uczestniczył, natomiast mimo prawidłowego powiadomienia o terminie tej czynności w dniu [...] października 2016 r. skarżący nie stawił się. Bezzasadny jest zarzut dotyczący utraty aktualności opinii biegłego w związku z nawiezieniem 12 wywrotek ziemi przez właścicielkę sąsiedniej działki już po sporządzeniu tej opinii. Opinia biegłego była bowiem aktualna w dacie wydawania decyzji przez organy obu instancji. Natomiast w każdym przypadku zmiany stosunków wodnych na gruncie, powodujących szkody na gruncie sąsiednim możliwe jest ponowne złożenie wniosku do właściwego organu administracji o zobowiązanie osoby dokonującej tych zmian do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Skarżący zarzucił także, że organy nie przeprowadziły dowodu z zeznań świadków. Tymczasem z akt administracyjnych nie wynika, by skarżący wnosił o przeprowadzenie takiego dowodu. Natomiast dokumentacja fotograficzna została wykonana przez organ I instancji podczas oględzin oraz biegłego i dołączona do opinii. Sam skarżący fotografii nie składał do akt. Odnośnie dowodu z przesłuchania stron należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 86 k.p.a., jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Do przesłuchania stron stosuje się przepisy dotyczące świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu. Z rozwiązań prawnych dotyczących przesłuchania stron wynika zatem, że jest to środek dowodowy posiłkowy, dopuszczalny w postępowaniu administracyjnym w ostateczności. Przepis art. 86 k.p.a. pozostawia ocenę potrzeby przeprowadzenia tego dowodu organowi, co wynika z użytych w nim słów "może przesłuchać stronę". Swoboda ta jest ograniczona treścią zasady prawdy obiektywnej, z której wypływa dla organu orzekającego obowiązek skorzystania z tego środka dowodowego, jeżeli nie będzie można ustalić stanu faktycznego z braku innych środków dowodowych. Taka sytuacja - jak już wyżej wskazano - nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie, bowiem w sprawie dotyczącej naruszenia stosunków wodnych zasadniczym dowodem jest opinia biegłego, posiadającego wiadomości z tej dziedziny. Skarga nie zasługuje zatem na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja, prawa nie narusza, dlatego Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz.1369) orzekł, jak w sentencji.