II SAB/Lu 105/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w dniu 10 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Niemce w przedmiocie usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych p o s t a n a w i a odrzucić skargę. W dniu 25 lipca 2025 r. T. W. (dalej także jako "skarżąca") wniosła za pośrednictwem Wójta Gminy Niemce (dalej także jako "Wójt" lub "organ") skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na bezczynność oraz przewlekłość postępowania ww. organu w sprawie wniosku skarżącej z dnia 9 czerwca 2025 r. (data wpływu do organu), w zakresie żądania przyznania usług opiekuńczych oraz specjalistycznych usług opiekuńczych. W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o oddalenie skargi lub jej odrzucenie. Organ wskazał, że w dniu 24 lipca 2025 r. wydał decyzję o odmowie przyznania skarżącej usług opiekuńczych oraz specjalistycznych usług opiekuńczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Na wstępie zaznaczyć należy sądy administracyjne, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a ww. przepisu. Stosownie natomiast do treści art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1 pkt 1-3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Pojęcia bezczynności i przewlekłości zdefiniowane zostały w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. Bezczynność zdefiniowana została jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy, zaś przewlekłość określono jako prowadzenie postępowania dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Bezczynność jest zatem stanem, w którym mimo upływu określonego prawem terminu, właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, ewentualnie terminu wskazanego na podstawie art. 36 § 1 k.p.a., rozstrzygniecie nie zostało wydane. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód. Uwzględniając powyższe definicje bezczynności i przewlekłości postępowania, a także wynikający z art. 149 p.p.s.a. cel skarg na te formy naruszenia prawa, Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 (opubl. ONSAiWSA 2020/6/79) przyjął, że "wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a." Rozwijając powyższą tezę NSA w uzasadnieniu uchwały stwierdził, że za niedopuszczalną należy każdorazowo uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi bowiem – jak wyjaśnił NSA – być w dacie wniesienia skargi aktualny, nie zaś historyczny. Odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Analogiczne stanowisko NSA zajął następnie w uchwale siedmiu sędziów z dnia 7 marca 2022 r., sygn. akt II OPS 1/21 (opubl. ONSAiWSA 2022/3/34), rozstrzygając w kwestii dopuszczalności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, złożonej już po jego zakończeniu. NSA przyjął bowiem, że "skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a." W świetle stanowiska przyjętego w powołanych wyżej uchwałach, którym Sąd orzekający w niniejszej sprawie jest związany z mocy art. 269 § 1 p.p.s.a., warunkiem dopuszczalności zarówno skargi na bezczynność organu, jak i skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, jest zatem złożenie skargi przed ostatecznym zakończeniem przez organ postępowania administracyjnego. W postanowieniu z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 1575/22 (OSP 2023/10/82) Naczelny Sad Administracyjny trafnie zwrócił uwagę, że uchwała z dnia 7 marca 2022 r., sygn. akt II OPS 1/21 nie rozstrzyga zagadnienia, czy dopuszczalna jest skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, która została wniesiona już po wydaniu decyzji przez organ, któremu zarzucono przewlekłe prowadzenie postępowania, nawet wówczas, gdy w chwili wniesienia skargi decyzja ta nie jest jeszcze ostateczna. Teza tej uchwały nie odnosi się bowiem do takiego układu procesowego. Niemniej jednak, dokonując samodzielnej oceny takiego zagadnienia, Naczelny Sad Administracyjny doszedł do wniosku, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego podlega odrzuceniu, jeżeli została wniesiona po wydaniu decyzji przez organ, któremu zarzucono przewlekłe prowadzenie postępowania, nawet wówczas, gdy decyzja ta nie jest jeszcze ostateczna (art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 2 oraz art. 104 § 1 k.p.a.). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela ten pogląd, jak i argumentację, która legła u jego podstaw, przedstawioną w uzasadnieniu ww. postanowienia. Powyższe stanowisko znajduje zastosowanie również w odniesieniu do skargi na bezczynność. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy przypomnieć należy, że skarga T. W. na bezczynność oraz przewlekłość postępowania Wójta Gminy Niemce w sprawie przyznania usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych (o które to świadczenia skarżąca wystąpiła wnioskiem z dnia 9 czerwca 2025 r.), została wniesiona w dniu 25 lipca 2025 r. Tymczasem ww. wniosek skarżącej – jak wynika z akt sprawy – został rozpatrzony przez Wójta decyzją z dnia 24 lipca 2025 r., odmawiającą przyznania ww. świadczeń. W tej sytuacji, aprobując pogląd wyrażony przez Naczelny Sad Administracyjny w powołanym wyżej postanowieniu z dnia 24 stycznia 2023 r., stwierdzić należy, że przedmiotowa skarga na bezczynność i przewlekłość postępowania podlega odrzuceniu, jako niedopuszczalna, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., albowiem została wniesiona już po wydaniu przez organ decyzji w postępowaniu, do którego skarga ta się odnosi, co oznacza, że w dacie wniesienia skargi zarzucony organowi stan naruszenia prawa nie mógł już istnieć. Z tych względów Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.