II SAB/Lu 112/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia WSA Jacek Czaja po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z skargi Stowarzyszenia "[...]" na bezczynność Starosty w przedmiocie zawarcia umowy o ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu oraz przeniesienie własności znajdujących się na nim budynków postanawia odrzucić skargę. W dniu [...] r. wpłynęła do Sądu skarga Stowarzyszenia "[...]" (dalej także: Stowarzyszenie) na bezczynność Starosty (dalej także: Starosta) w zakresie zawarcia umowy o ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu oraz przeniesienie własności znajdujących się na nim budynków. Stowarzyszenie podkreśliło, że zebrany w sprawie materiał dowodowy umożliwia zobowiązanie przez Sąd Starosty do "podjęcia czynności i zakończenia postępowania aktem notarialnym oraz właściwym wpisem w księdze wieczystej", w trybie przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 121 ze zm.). W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej odrzucenie, jako niedopuszczalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. W myśl art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: p.p.s.a.) sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23; dalej: "k.p.a.") oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.; dalej: "ordynacja podatkowa") oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądowa kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Z powołanych wyżej uregulowań wynika, że przedmiotem skargi mogą być wskazane akty lub czynności, a także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących tych aktów lub czynności. W rozstrzyganej sprawie jest poza sporem, że we wniosku z [...] r. strona skarżąca zwróciła się do Starosty o ustanowienie na jej rzecz użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, oznaczonej jako działka nr ewid. [...], o powierzchni [...] m2, położonej w [...], przy ulicy [...] oraz o przeniesienie własności znajdujących się na tej nieruchomości budynków. Zauważyć należy, że wniosek ten został złożony na podstawie przepisów art. 88a ust. 1 i 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. nr 30, poz. 127 ze zm.) oraz art. 2c ust. 1 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 79, poz. 464 ze zm.). Przepisy te utraciły moc 1 stycznia 1998 r., na skutek wejścia w życie ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W myśl art. 204 ust. 1, 2 i 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, osobom prawnym, które w dniu 5 grudnia 1990 r. były użytkownikami gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy, przysługuje roszczenie o ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu oraz o przeniesienie własności znajdujących się na nim budynków, innych urządzeń i lokali. Zawarcie umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste następuje bez przetargu. Roszczenia te wygasają, jeżeli wnioski w tej sprawie nie zostały złożone do 31 grudnia 1996 r. W świetle zaś art. 208 ust. 1-4 tej ustawy, osobom prawnym, które do 5 grudnia 1990 r. uzyskały ostateczne decyzje lokalizacyjne lub pozwolenia na budowę na nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy, oddaje się te nieruchomości w użytkowanie wieczyste w trybie bezprzetargowym, jeżeli wnioski o oddanie tych nieruchomości zostały złożone przed dniem utraty ważności tych decyzji, jednak nie później niż do 31 grudnia 2000 r. Osobom prawnym, które na gruntach stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy do 5 grudnia 1990 r. wybudowały budynki, przysługuje roszczenie o ustanowienie użytkowania wieczystego gruntów oraz o nieodpłatne przeniesienie własności znajdujących się na nich budynków. W sprawach tych zawarcie umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste oraz o przeniesienie własności budynków następuje bez przetargu oraz bez obowiązku wniesienia pierwszej opłaty. Roszczenia te wygasają, jeżeli wnioski w tej sprawie nie zostały złożone do 31 grudnia 1996 r. W orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie podkreśla się, że ustanowienie na rzecz podmiotów wskazanych w cytowanych przepisach użytkowania wieczystego gruntu i przeniesienie własności znajdujących się na tym gruncie budynków może nastąpić tylko w drodze umowy cywilnoprawnej, zawartej w formie aktu notarialnego. Zawarcie takiej umowy nie jest poprzedzone decyzją administracyjną i nie podlega kontroli sądu administracyjnego. W przypadku odmowy realizacji uprawnień przez Skarb Państwa lub gminę wskazane wyżej mogą natomiast wystąpić na drogę sądową ze stosownym powództwem, opartym na podstawie art. 64 kodeksu cywilnego w związku z art. 1047 kodeksu postępowania cywilnego (zob. wyrok NSA z 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 950/98; A. Prusaczyk, Komentarz do art. 204 i do art. 208, [w:] J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziejski, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2017, SIP Legalis). Z powyższego wynika zatem, że skarga na bezczynność Starosty w zakresie ustanowienia na rzecz Stowarzyszenia użytkowania wieczystego gruntu i przeniesienia własności znajdujących się na nim budynków, nie podlega kognicji Sądu i z tej przyczyny podlega odrzuceniu, na podstawie powołanego art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Z tych wszystkich względów Sąd orzekł, jak w postanowieniu.