II SAB/Lu 126/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M. W. na bezczynność Powiatowego Lekarza Weterynarii w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Powiatowy Lekarz Weterynarii w K. dopuścił się bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia 20 września 2021 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Powiatowego Lekarza Weterynarii w K. do załatwienia wniosku wskazanego w pkt I; IV. w pozostałym zakresie oddala skargę; V. zasądza od Powiatowego Lekarza Weterynarii w K. na rzecz M. W. kwotę 117 (sto siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 20 września 2021r., za pośrednictwem poczty elektronicznej M. W. (dalej jako: skarżąca) wystąpiła do Powiatowego Lekarza Weterynarii w K. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wynagrodzenia na stanowisku radcy prawnego. W związku z brakiem odpowiedzi na wniosek, w dniu 9 października 2021 r. skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika profesjonalnego, wniosła skargę do sądu administracyjnego na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do udzielenia informacji w żądanym zakresie i formie w terminie 14 dni, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, przyznanie od organu na jej rzecz kwoty 50 zł, które zostanie przekazana na cel społeczny na rzecz Stowarzyszenia B. [...] z siedzibą w B. oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że według wskazań stanu skrzynki odbiorczej poczty elektronicznej Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w K. oraz elementów usuniętych z tej skrzynki, wniosek skarżącej przesłany na wskazany adres w dniu 20 września 2021 r., nie został doręczony, a więc nie został również odebrany przez serwer poczty elektronicznej Inspektoratu. Organ stwierdził, że gdyby e-mail skarżącej wpłynął do skrzynki poczty elektronicznej urzędu, zostałby zamieszczony na tym koncie automatycznie, jako wiadomość automatycznie odebrana, niezależnie od wiedzy i woli posiadacza konta. Na potwierdzenie, że e-mail nie został usunięty przez posiadacza z jego konta pocztowego po odebraniu zawierającej go wiadomości, organ załączył zrzuty z ekranu elementów usuniętych ze skrzynki odbiorczej. W ocenie organu, skoro nie otrzymał wniosku o udzielenie informacji publicznej, nie mógł udzielić tej informacji zgodnie z wnioskiem w terminie 14 dni od jej otrzymania. W dalszych wywodach organ stwierdził, że powziął wiadomość o wniosku skarżącej o udzielenie informacji publicznej dopiero w dniu 4 listopada 2021 r., kiedy na platformie e-PUAP odebrał z opóźnieniem skargę na bezczynność w tej sprawie z 9 października 2021 r., przesłaną wraz z załącznikami do organu. W tym samym dniu udzielił skarżącej żądanej informacji publicznej, przesyłając ją w formie załącznika do wiadomości e-mail. Organ stwierdził, że po dokonaniu koniecznych ustaleń i analiz informatycznych, opóźnienie w odebraniu skargi na bezczynność wraz z załącznikami wynikało z tego, że skarga w formie dokumentu elektronicznego została wprawdzie przesłana na adres urzędu na platformie e-PUAP, lecz nie na jej adres domyślny, lecz na adres pod nazwą SkładESP, który nie pokazuje zawartości automatycznie jak adres domyślny, lecz otwiera się go osobno i rzadko, ponieważ prawie wszystkie wiadomości co do zasady są nadawane i odbierane na adres domyślny platformy e-PUAP. Najprawdopodobniej skarga w formie elektronicznej została przesłana na adres Skład_ESP i dlatego została odebrana i odczytana ze znacznym opóźnieniem. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga zasługuje w części na uwzględnienie, gdyż Powiatowy Lekarz Weterynarii w K. dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącej z 20 września 2021 r. Należy na wstępie przypomnieć, że bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej będzie miała miejsce w sytuacji, w której podmiot ten w ustawowo określonym terminie nie podejmie w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji żadnej z czynności określonych w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej, tj. nie udostępni informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej; Dz. U. z 2020 r., poz. 2176, ze zm.; dalej jako: u.d.i.p.), nie wyda decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), nie powiadomi pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskaże, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Okoliczność, że Powiatowy Lekarz Weterynarii w K. był zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej na żądanie skarżącej zasadniczo jest niesporna. Powiatowy Lekarz Weterynarii jest organem władzy publicznej, a żądane informacje odnosiły się do ponoszonych przez urząd obsługujący organ wydatków na wynagrodzenie radcy prawnego, stanowiły zatem informacje o majątku publicznym art. 4 ust. 1 pkt 1 i art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. a u.d.i.p.). Wypada jedynie odnotować, że wniosek był dość nieprecyzyjny (sformułowany w postać pytania: "Ile zarabia u was najmniej radca prawny"). Tak sformułowany wniosek mógł być różnie rozumiany – nie wiadomo, czy skarżącej chodziło o zatrudnienie radcy prawnego na etacie (jeśli tak to w jakim wymiarze), czy w innej formie (umowy cywilnoprawnej), czy informacja ma odnosić się do wszystkich składników wynagrodzenia, czy tylko podstawowych, jakiego okresu czasu dotyczy informacja, itd. Wątpliwości te nie wpływają jednak na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż organ udzielił odpowiedzi na wniosek, aczkolwiek dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność. W świetle powyższych rozważań Powiatowy Lekarz Weterynarii w K. miał obowiązek udzielenia odpowiedzi na wniosek skarżącej z 20 września 2021 r., w terminie ustawowym, tj. bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Jest to podstawowy termin rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, jego przedłużenie stanowi zatem wyjątek, który nie może być interpretowany rozszerzająco i stosowany wyłącznie w rzeczywiście uzasadnionych przypadkach. W rozpoznawanej sprawie bezsprzecznie organ nie udzielił odpowiedzi na wniosek w termie ustawowym. Uczynił to dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność, przy czym i w tym przypadku doszło do opóźnienia, gdyż skarga została wniesiona w dniu 9 października 2021 r. (poprzez platformę e-PUAP), a odpowiedzi udzielono 4 listopada 2021 r. W ocenie Sądu przed skutecznym zarzutem bezczynności nie bronią organu argumenty podniesione w odpowiedzi na skargę, dotyczące kwestii braku wpływu pisma na oficjalny adres poczty elektronicznej urzędu obsługującego organ. W świetle ugruntowanego stanowiska wyrażanego w orzecznictwie sądów administracyjnych, w pełni dopuszczalne jest przesłanie żądania udostępnienia informacji publicznej również pocztą elektroniczną (e-mail), i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (zob. np. wyrok NSA z 16 marca 2009 r., I OSK 1277/08). Przyjmuje się przy tym, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (zob. postanowienia NSA z 10 września 2015 r., I OSK 1968/15 i z 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15). Uznaje się ponadto, że skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (zob. postanowienie NSA z 5 listopada 2015 r.; wyrok NSA z 16 lutego 2016 r., I OSK 2186/14). Ryzyko nieodebrania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę (postanowienie NSA z 18 listopada 2015 r. (I OSK 2897/15). Z przytoczonego orzecznictwa wynika w istocie domniemanie, że jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to znaczy, że dotarła ona do adresata. Tak daleko odformalizowany tryb składania wniosków o udostępnienie informacji publicznej oznacza, że wykazanie skuteczności wniesienia żądania w tym przedmiocie do organu administracji publicznej za pośrednictwem poczty elektronicznej, wymaga jedynie potwierdzenia wysłania wniosku, przy czym z potwierdzenia tego musi wynikać, że wniosek został wysłany na właściwy, tj. oficjalny adres poczty elektronicznej organu. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że wniosek w postaci listu elektronicznego został wysłany na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej urzędu obsługującego organ ([email protected]). W świetle wyżej przedstawionego stanowiska orzecznictwa, było to wystarczające do powstania po stronie organu obowiązku udzielenia odpowiedzi na wniosek w terminie ustawowym. Udzielenie odpowiedzi na wniosek po miesiącu od daty wpływu wniosku skutkuje koniecznością stwierdzenia, że Powiatowy Lekarz Weterynarii w K. dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącej z 20 września 2021 r. Uwzględniając skargę na bezczynność, Sąd, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego. Zwłoka organu w prawidłowym załatwieniu sprawy nie wynikała z lekceważenia obowiązków nałożonych na organ przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej i dążenia do ograniczenia prawa do strony do dostępu do informacji. Świadczy o tym udzielenie odpowiedzi na wniosek, choć z pewnym opóźnieniem w stosunku do terminu ustawowego. Rozpatrując skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania sąd bierze zasadniczo pod uwagę stan sprawy istniejący w dacie wniesienia skargi do sądu, jednakże w zakresie ewentualnego zobowiązania organu do załatwienia sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), sąd musi uwzględniać stan istniejący w dacie wyrokowania. Bezprzedmiotowe stało się zobowiązywanie organu do rozpatrzenia wniosku skarżącej z 20 września 2021 r., biorąc pod uwagę wskazywany już wyżej fakt, że po wniesieniu skargi do sądu, pismem z 4 listopada 2021 r. organ udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącej. W tej sytuacji Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącej. W pozostałym zakresie, obejmującym żądanie przyznania od organu na rzecz skarżącej kwoty 50 zł, Sąd oddalił skargę. W ocenie Sądu zarówno grzywna wymierzana organowi, jak i suma pieniężna przyznawana od organu na rzecz skarżącego na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., stanowią dodatkowe środki napiętnowania bezczynności (przewlekłego prowadzenia postępowania), która miała charakter rażący. Wobec niestwierdzenia, że w rozpoznawanej sprawie bezczynność organu miała charakter rażący, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienie żądania skargi w tym zakresie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 206 p.p.s.a., przyznając skarżącej zwrot kosztów w kwocie 117 zł, obejmującej uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 złotych oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Sąd zdecydował o odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w zakresie obejmującym wynagrodzenie pełnomocnika profesjonalnego, w oparciu o art. 206 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie zachodzą okoliczności wskazujące na uzasadniony przypadek odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów. Sądowi wiadomo z urzędu, że skarżąca inicjuje w nader dużej liczbie postępowania sądowoadministracyjne w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej, w podobnych stanach faktycznych i prawnych (por. wyroki WSA w Białymstoku z z 14 października 2021 r., II SAB/Bk 108/21, z 30 listopada 2021 r., II SAB/Bk 159/21 i z 14 grudnia 2021 r., II SAB/Bk 167/21; wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 20 października 2021 r., II SAB/Go 156/21 i II SAB/Go 144/21, z 22 grudnia 2021 r., II SAB/Go 220/21; wyrok WSA w Kielcach z 8 grudnia 2021 r., II SAB/Ke 145/21; wyrok WSA w Krakowie z 26 sierpnia 2021 r., II SAB/Kr 123/21; wyrok WSA w Lublinie z 16 grudnia 2021 r., II SAB/Lu 113/21; wyroki WSA w Łodzi z 12 października 2021 r., II SAB/Łd 160/21; z 16 listopada 2021 r., II SAB/Łd 147/21; z 25 listopada 2021 r., II SAB/Łd 214/21; wyroki WSA w Opolu z 2 grudnia 2021 r., II SAB/Op 98/21, z 21 grudnia 2021 r., II SAB/Op 99/21; wyroki WSA w Poznaniu z 1 grudnia 2021 r., IV SAB/Po 196/21; z 15 grudnia 2021 r., IV SAB/Po 208/21; wyrok WSA w Rzeszowie z 8 grudnia 2021 r., II SAB/Rz 155/21; wyroki WSA w Szczecinie z 4 listopada 2021r., II SAB/Sz 118/21; z 2 grudnia 2021 r., II SAB/Sz 137/21; wyrok WSA w Warszawie z 14 listopada 2021 r., II SAB/Wa 604/21; wyrok WSA we Wrocławiu z 16 grudnia 2021 r., IV SAB/Wr 294/21). Wniesione skargi zawierały niemal identyczną argumentację, bazowały na jednej formie dostosowywanej w niewielkim zakresie do konkretnych przypadków. Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela wyrażane w orzecznictwie poglądy, że uzasadnionym przypadkiem w rozumieniu art. 206 P.p.s.a., mogą być nie tylko okoliczności odnoszące się do są niewielkiego wkładu pracy pełnomocnika wobec treści skargi i jej seryjności, ale także takie okoliczności jak niezwłoczne usunięcie stanu bezczynności przez organ, inicjowanie podobnych postępowań sądowych przez stronę, istnienie wątpliwości co do rzeczywistych intencji strony skarżącej, tj. czy rzeczywistą intencją skargi jest doprowadzenie do usunięcia bezczynności organu (por. postanowienia NSA z 25 stycznia 2019 r., I GZ 502/18; z 4 września 2019 r., I GZ 261/19; z 13 września 2016 r., I OZ 930/16; wyrok NSA z 14 lutego 2017 r., I OSK 2642/16; wyrok WSA w Kielcach z 26 marca 2020 r., II SAB/Ke 7/20; wyrok WSA w Olsztynie z 27 lutego 2020 r., II SAB/Ol 3/20; wyroki WSA w Szczecinie z 4 listopada 2021 r., II SAB/Sz 118/21). W ocenie Sądu łącznie rozpatrywane okoliczności w postaci: seryjności skarg i wynikającego z niej niewielkiego nakładu pracy pełnomocnika reprezentującego skarżącą, niezwłoczne usunięcie stanu bezczynności przez organ oraz istnienie zasadnych wątpliwości co do rzeczywistych intencji skarżącej, wyczerpują ustawową przesłankę uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 206 p.p.s.a., dającego podstawę do odstąpienia od zasądzenia na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa procesowego. Wypada przy tym odnotować, że podobne stanowisko w sprawach tej samej skarżącej i tego samego pełnomocnika zajmowały również inne sądy (por. wyroki WSA w Szczecinie z 4 listopada 2021 r., II SAB/Sz 118/21; z 2 grudnia 2021 r., II SAB/Sz 137/21; wyrok WSA w Rzeszowie z 8 grudnia 2021 r., II SAB/Rz 155/21; wyrok WSA w Białymstoku z 14 grudnia 2021 r., II SAB/Bk 167/21), jak również, że konieczność zastosowania w tych sprawach art. 206 p.p.s.a. została zaakceptowana przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2021 r., III OZ 1277/21).