II SAB/Lu 13/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant Asystent sędziego Bartłomiej Pastucha, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 maja 2016 r. sprawy ze skargi T. W. na przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie załatwienia skargi z dnia [...] r. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] r. nr [...] I. stwierdza, że postępowanie w sprawie prowadzone było w sposób przewlekły, przy czym nie miało to miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. przyznaje [...] J. B. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. T. W. wniosła w dniu [...] stycznia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na "bezczynność i przewlekłość Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie skargi z dnia [...] maja 2013 r. dotyczącej bezprawia w decyzji [...]". Skarżąca podniosła, że pomimo wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia [...] maja 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dotychczas nie wznowiło postępowania, czego domagała się skarżąca w skardze z dnia [...] maja 2013 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Organ administracji wyjaśnił, że skarga T. W. z dnia [...] maja 2013 r. (data wpływu [...] maja 2013 r.) zawierała żądanie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2012r., znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] września 2012 r., znak: [...] o odmowie przyznania skarżącej pomocy w formie usług opiekuńczych. Kolegium wskazało, że kwestionowana decyzja z dnia [...] listopada 2012 r. była przedmiotem kontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, który wyrokiem z dnia [...] czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Lu [...] oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] maja 2015 r., sygn. akt I OSK [...] oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Kolegium wyjaśniło, że skargę T. W. z dnia [...] maja 2013 r. załatwiło decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., znak: [...] umarzającą postępowanie wznowione postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r., a wyrokiem z dnia [...] września 2015 r., sygn. akt II SA/Lu [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na tę decyzję. Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia [...] stycznia 2016 r. wyłączył do odrębnego postępowania skargę w części dotyczącej przewlekłości organu i skarga ta została zarejestrowana pod sygn. II SAB/Lu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz.270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, kontrola działalności organów administracji sprawowana przez sądy w zakresie zgodności z prawem obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Skarga T. W. dotycząca przewlekłości prowadzenia postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasługuje na uwzględnienie. Organ podejmował bowiem czynności w sprawie, ale działał opieszale i pozornie. Z przewlekłością postępowania mamy bowiem do czynienia wówczas, gdy organ wprawdzie dokonuje czynności procesowych, ale w sposób nieefektywny bądź pozorny (por. J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. prof. R. Hauser, prof. M. Wierzbowski, Wydawnictwo C.H. Beck, W. 2011, s. 70). O przewlekłości postępowania można mówić wówczas, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice, przy uwzględnieniu terminowości i prawidłowości czynności podjętych przez organ. Z przewlekłością mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie trwało dłużej niż to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienie NSA z dnia [...] grudnia 2010 r., sygn. akt II GPP [...]). "Przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym (por. wyrok NSA z dnia [...] sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK [...]). Skarga na przewlekłość postępowania to odrębna od bezczynności organu instytucja procesowa, dlatego możliwe jest uwzględnienie skargi na przewlekłość postępowania, pomimo braku podstaw do stwierdzenia bezczynności (na skutek dokonania przez organ czynności procesowej) (por. postanowienia WSA w Szczecinie z dnia [...] lutego 2012 r., sygn. akt II SAB/Sz [...], a także z dnia [...] lutego 2012 r., sygn. akt II SAB/Sz [...]). Obecnie wynika to wprost z obowiązujących przepisów. W świetle bowiem art. 149 § 1 ppsa, w brzmieniu obowiązującym od dnia [...] sierpnia 2015 r. nadanym przepisem art. 1 ustawy z dnia [...] kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658) - sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Jak wynika z akt sprawy skarga T. W. z dnia [...] maja 2013 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. wpłynęła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu [...] maja 2013 r. W tym czasie decyzja z dnia [...] listopada 2012 r. była przedmiotem kontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (skarga na te decyzję wpłynęła do tego Sądu w dniu [...] grudnia 2012 r.). Kolegium mając to na uwadze postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. przedłużyło termin rozpatrzenia wniosku o wznowienie do czasu zakończenia postępowania przed Sądem. WSA w Lublinie wydał w dniu [...] czerwca 2013 r. wyrok, który następnie został zaskarżony do NSA, który w dniu [...] maja 2015 r. oddalił skargę kasacyjną przesądzając o prawidłowości wydania decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. Mimo toczącego się postępowania sądowego dotyczącego tej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. wznowiło postępowanie, następnie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. je umorzyło, a następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. uchyliło oba te postanowienia i ponownie umorzyło postępowanie w całości ze względu na toczące się postępowanie przed Sądem Administracyjnym. Wyrokiem z dnia [...] września 2015 r. WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu [...] oddalił skargę na tę decyzję uznając, że z uwagi na toczące się postępowanie sądowoadministracyjne niedopuszczalne było wznowienie postępowania, dlatego organ prawidłowo uchylił postanowienie o wznowieniu i we właściwej formie (decyzją, a nie postanowieniem) umorzył postępowanie w przedmiocie wniosku skarżącej T. W. z dnia [...] maja 2013 r. W świetle przedstawionych okoliczności stwierdzić należy, że organ podejmował wprawdzie czynności procesowe, ale było to działanie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym. Organ miał bowiem obowiązek odmówić wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 kpa bądź wznowić je i zawiesić z uwagi na toczące się postępowanie sądowoadministracyjne dotyczące tej samej decyzji (zob. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 4. wydanie, W. 2011, str. 210-211 oraz powołane tam orzecznictwo, a także wyrok NSA z dnia [...] października 2013r. (sygn. akt II FSK [...] wraz z glosą W. Sawczyna - LEX nr 1441258). Nieuzasadnione było więc w świetle powyższego wydanie w dniu [...] czerwca 2013 r. postanowienia przedłużającego na podstawie art. 36 kpa termin załatwienia sprawy do czasu zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego dotyczącego decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. Wniosek skarżącej z dnia [...] maja 2013 r. Kolegium załatwiło dopiero po 7 miesiącach umarzając postępowanie decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Wprawdzie jest to inne rozstrzygnięcie niż odmowa wznowienia na podstawie art. 149 § 3 kpa, ale w sytuacji występującej w sprawie nie może być to uznane za istotną wadę, bowiem potwierdza ono, że ze względu na równolegle toczące się postępowanie sądowoadministracyjne, nie było uzasadnione prowadzenie wznowionego postępowania dotyczącego tej samej decyzji, co wprost potwierdził WSA w Lublinie w wyroku z dnia [...] września 2015 r. oddalającym skargę na decyzję umarzającą to postępowanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przez okres ponad 7 miesięcy pozostawiło skarżącą w niepewności co do rozstrzygnięcia jej wniosku z dnia [...] maja 2013 r., co było nieusprawiedliwione w świetle obowiązujących przepisów. Organ miał bowiem obowiązek wydać orzeczenie w terminie określonym w art. 35 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (...) (art. 35 § 3 kpa). Wobec przekroczenia tych terminów uzasadnione jest stwierdzenie - na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ppsa - że Samorządowe Kolegium Odwoławcze prowadziło postępowanie w sposób przewlekły. Nie miało to jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa, skoro organ podejmował czynności, choć - jak wskazano - było to działanie nieskuteczne. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy Sąd orzekł na podstawie art. 250 ppsa oraz § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805).