II SAB/Lu 15/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi P. Z. na bezczynność Wójta Gminy Sosnówka w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Wójta Gminy Sosnówka do rozpoznania wniosków skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z 11 sierpnia 2022 r., w zakresie obejmującym punkt pierwszy wniosków czyli protokołów szacowania strat suszowych w 2019 r. oraz 2020 r. przez pracowników Urzędu Gminy Sosnówka, w terminie czternastu dni od dnia zwrotu akt sprawy po uprawomocnieniu się wyroku; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala skargę w pozostałym zakresie; IV. zasądza od Wójta Gminy Sosnówka na rzecz P. Z. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 24 stycznia 2023 r. P. Z. (dalej jako: skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Wójta Gminy Sosnówka (dalej jako: organ) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący zarzucił naruszenie: - art. 61 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do udostępnienia informacji publicznej przez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek z dnia 11 sierpnia 2022 r. - art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902; dalej jako: u.d.i.p.), w zakresie w jakim z przepisów tych wynika, że informacje nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniania na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 11 sierpnia 2022 r. Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 11 sierpnia 2022 r. oraz do zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w dniu 11 sierpnia 2022 r. złożył dwa wnioski o udzielenie informacji publicznej na adres mail Urzędu Gminy. Wnioski te różniły się przedmiotem zapytania. Skarżący podkreślił, że zażądał przekazania informacji na adres zamieszkania oraz poczty elektronicznej. Zdaniem skarżącego w dniu 18 sierpnia 2022 r. udostępniono mu informacje bez wskazania, na który wniosek jest to odpowiedź, ponadto uzyskane pismo jest lakoniczne. Skarżący podniósł, że nie uzyskał odpowiedzi na jeden ze złożonych wniosków w ustawowym terminie, dlatego też skarga jest zasadna i konieczna. W odpowiedzi na skargę, organ podniósł, że udzielił odpowiedzi na żądanie udostępnianie informacji publicznej z dnia 11 sierpnia 2022 r. Zdaniem organu z uwagi na tożsamą treść zapytań zawartych w obu wnioskach nie było konieczności udzielania informacji w odrębnych pismach. W związku z tym organ uznał, że wywiązał się ze swoich ustawowych obowiązków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga zasługuje w części na uwzględnienie, gdyż Wójt Gminy Sosnówka dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosków skarżącego z 11 sierpnia 2022 r. odnoście żądań zawartych w pierwszych punktach obu tych pism. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu wniosku. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Wyjaśnić należy, że przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Należy również podkreślić, że bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej będzie miała miejsce w sytuacji, w której podmiot ten w ustawowo określonym terminie nie podejmie w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji żadnej z czynności określonych w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej, tj. nie udostępni informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie wyda decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), nie powiadomi pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskaże, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). W rozpatrywanej w wyniku skargi P. Z. sprawie organ na dwa wnioski z dnia 11 sierpnia 2022 r. odpowiedział pismem z dnia 18 sierpnia 2022 r., w którym stwierdził, że żądana informacja – nr 1- nie stanowi informacji publicznej, gdyż nie dotyczy działalności gminy, a żądane dokumenty dotyczą osoby fizycznej. W zakresie odpowiedzi na pytania nr 2, 3, 4, 5 poinformowano skarżącego, że Urząd Gminy nie dysponuje takimi dokumentami, gdyż nie było prowadzone w tym przedmiocie żadne postępowanie. Należy zauważyć, że w przypadku prowadzenia postępowania wyłącznie na podstawie u.d.i.p., a więc sytuacji, gdy: podmiot udostępnia informację publiczną; podmiot nie posiada żądanej informacji; podmiot jest niewłaściwy do udostępnienia informacji; żądana informacja nie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy; istnieje odrębny tryb udostępnienia informacji; wniosek został skierowany do podmiotu, który nie jest obowiązany do udostępnienia informacji publicznej; załatwienie wniosku następuje za pomocą czynności materialno-technicznej (odpowiedź pismem). Czynności tego rodzaju wywołują określone skutki prawne poprzez fakty, a nie przez bezpośrednie tworzenie nowej normy porządku prawnego. Jednocześnie istotne jest, że chociaż udostępnienie informacji publicznej należy zakwalifikować do czynności faktycznych organów administracji publicznej, to czynności te podejmowane w sferze praw i wolności obywateli są ściśle regulowane przez przepisy prawa powszechnie obowiązującego i przy ich realizacji nie ma miejsca na swobodę działania administracji. Odnosząc te rozważania do realiów przedmiotowej sprawy należy podkreślić, że w przypadku, jeżeli organ administracji prawidłowo zakwalifikowałby żądanie strony zawarte w jego wnioskach z dnia 11 sierpnia 2022 r. – w punktach 1 – jako informacje nie mające charakteru informacji publicznej, to wówczas zakończenie sprawy w formie pisma (czynność materialno-techniczna) byłoby prawidłowe. Jednakże, zdaniem składu orzekającego, protokoły szacowania strat suszowych sporządzane przez pracowników Urzędu Gminy Sosnówka w roku 2019 oraz w 2020 mają charakter dokumentów urzędowych w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p., które mogą być udostępniane w trybie określonym w ustawie. Chociaż ustawa o dostępie do informacji publicznej nie zawiera definicji "dokumentu urzędowego" to każdy dokument sporządzony przez podmiot publiczny w ramach pełnienia funkcji z zakresu administracji powinien być zakwalifikowany jako dokument urzędowy. Czym innym jest natomiast ewentualne ograniczenie dostępu do informacji publicznej z uwagi na prywatność, na co wskazuje Wójt Gminy Sosnówka w piśmie z dnia 18 sierpnia 2022 r. Ochrona prywatności może prowadzić do ograniczenia konstytucyjnego prawa do dostępu do informacji publicznej, jednakże w przypadku, gdy organ przyznaje prymat ochronie prywatności nad prawem do informacji publicznej nie może sprawy zakończyć w formie czynności materialno-technicznej, a zobligowany jest do wydania decyzji administracyjnej stosownie do art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Dlatego też skarga P. Z. została częściowo uwzględniona, a Wójt Gminy Sosnówka został zobowiązany do rozpoznania wniosków skarżącego o udostępnienie informacji publicznej na wniosek z 11 sierpnia 2022 r. w zakresie obejmującym punkty pierwsze owych wniosków odnoszące się do protokołów szacowania strat suszowych w 2019 r. oraz 2020 r. w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku. W zależności od oceny dokonanej przez organ powinien on udostępnić żądaną informację publiczną (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) albo wydać decyzję administracyjną (art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p.). Orzeczenie Sądu w tym zakresie wydano na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. i art. 286 § 2 p.p.s.a. Zdaniem Sądu, jakkolwiek organ dopuścił się bezczynności, to jednak z pewnością nie miała ona charakteru rażącego. Organ odpowiedział bowiem na wniosek skarżącego w ciągu siedmiu dni od uzyskania wniosku o udostępnienie informacji publicznej i chociaż jego działanie było częściowo błędne to jednak nie można przypisać mu znamion rażącego, a więc oczywistego i poważnego, naruszenia przepisów prawa. Orzeczenie w tym zakresie wydano na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Oddalając skargę w pozostałym zakresie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd uznał, że zgodnie z twierdzeniami Wójta Gminy Sosnówka nie dysponuje on kopiami zgłoszeń do organów ścigania przestępstw popełnionych przez osoby wymienione w punktach 2-5 wniosków z dnia 11 sierpnia 2022 r. Skoro zaś organ nie posiada żądanych dokumentów to informacja o tym fakcie w formie pisma (czynności materialno-technicznej) stanowi prawidłowe zakończenie postępowania. Należy dodatkowo wskazać, że dokumenty w postaci zgłoszeń o popełnieniu przestępstwa stanowią część dokumentacji znajdującej się w posiadaniu organów ścigania, a nie organów samorządu terytorialnego. Na Wójcie Gminy Sosnówka nie ciąży ustawowy obowiązek posiadania zawiadomień o popełnieniu przestępstwa, nawet gdyby ten organ był ich autorem. O kosztach postępowania (pkt IV sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a., przyznając skarżącemu zwrot kosztów w kwocie, obejmującej uiszczony wpis od skargi (100 zł). Skarżący nie wykazał, aby poniósł inne koszty postępowania, podlegające zwrotowi.