II SAB/Lu 154/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi Ł. S. na bezczynność Dyrektora Szpitala [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Dyrektor Szpitala [...] dopuścił się bezczynności w sprawie wniosku Ł. S. z dnia [...] r., która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Szpitala [...] do załatwienia wniosku Ł. S. z dnia [...] r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; III. zasądza od Dyrektora Szpitala [...] na rzecz Ł. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego; IV. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego. Pismem z dnia [...] września 2018 r. Ł. S. (dalej także jako "skarżący") – reprezentowany przez adwokata A. H. – wniósł za pośrednictwem [...] Szpitala [...] w L. skargę na bezczynność Dyrektora tego Szpitala (dalej także jako "Dyrektor Szpitala", "organ") w sprawie wniosku skarżącego z dnia [...] czerwca 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący wyjaśnił, że w przedmiotowym wniosku zwrócił się do Dyrektora Szpitala w następującym zakresie: 1) Ile w okresie od 1 stycznia 2018 r. do dnia odpowiedzi na wniosek zostało zleconych doborów haploidentycznych dawców komórek krwiotwórczych i jakim ośrodkom dobierającym? 2) Ile zostało dawców dobranych do dnia sporządzenia odpowiedzi na wniosek? 3) Ile zostało zaakceptowanych dawców? 4) Ile przeszczepień (z wyjęciem re-transplantacji) zostało przeprowadzonych? Skarżący podkreślił, że do dnia sporządzenia skargi organ nie odpowiedział na powyższy wniosek. W związku z tym wniósł o zobowiązanie Dyrektora Szpitala do jego rozpoznania w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Ponadto domagał się zasądzenia kosztów postępowania obejmujących poniesioną opłatę skarbową, koszty zastępstwa procesowego, uiszczony wpis od skargi oraz koszt przesyłki poleconej. W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że [...] Szpital [...] w L. jest jednostką wykonującą zadania publiczne i dysponującą - posiadając osobowość prawną w związku wykonywaniem tych zadań - majątkiem publicznym. Szpital ten jest zatem podmiotem do którego odnosi się zapis art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1330 ze zm., dalej jako "u.d.i.p."), co przesądza o spełnieniu podmiotowej przesłanki wniosku. Ponadto skarżący wskazał, że [...] Szpital [...] w L. na podstawie umowy z Centrum [...] "[...]" - agendą Ministra Zdrowia, zajmującym się m.in. koordynacją poszukiwania niespokrewnionych dawców szpiku i krwi pępowinowej ze wstępnym przeszukaniem rejestru szpiku i krwi pępowinowej (art. 38 ust. 3 ustawy transplantacyjnej), poszukuje i dobiera haploidentycznych dawców komórek krwiotwórczych. Centrum [...] "[...]" ogłasza postępowanie konkursowe w oparciu o przepisy § 1 ust. 2 pkt 6 Statutu Centrum [...] "[...]" i zgodnie ustawą z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, co – zdaniem skarżącego – bezpośrednio wskazuje, że dotyczy to sprawy publicznej, tj. sposobu wykorzystywania środków publicznych. [...] Szpital [...] L. zobowiązuje się do wykonania zleconego zadania, a Centrum [...] "[...]" do zapłaty wynagrodzenia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Szpitala wniósł o jej odrzucenie w całości, ewentualnie "oddalenie w całości i umorzenie postępowania". Organ wyjaśnił, że w dniu [...] września 2018 r. udostępnił skarżącemu wnioskowane informacje, jednocześnie przepraszając go za zaistniałe opóźnienie, które nie było wynikiem złej woli, czy też odmowy udostępnienia formacji, a spowodowane zostało zbiegiem okoliczności związanym z okresem urlopowym. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi Dyrektor Szpitala wskazał, że przemawia za tym "brak legitymacji biernej [...] Szpitala [...] w L. wskazanego w oznaczeniu stron skargi, jako organ. Szpital nie jest organem, a jest nim jego Dyrektor". Dyrektor Szpitala podniósł ponadto, że w sprawie nie występuje w dacie formułowania niniejszej odpowiedzi bezczynność organu, albowiem wniosek strony skarżącej został załatwiony przez fakt dokonania czynności materialno-technicznej udzielenia informacji publicznej. Zdaniem organu, zachodzą zatem podstawy do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie dotyczącym zobowiązania strony skarżonej do załatwienia wniosku o udzielenie informacji publicznej. W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2018 r. pełnomocnik skarżącego przyznał, że bezczynność Dyrektora [...] Szpitala [...] w L. w niniejszej sprawie ustała po wniesieniu skargi. W związku z tym przychylił się do wniosku organu o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego, z uwagi na jego bezprzedmiotowość, w zakresie zobowiązania do udzielenia informacji. Wniósł natomiast o stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego podtrzymał wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Dyrektor [...] Szpitala [...] w L. dopuścił się bowiem bezczynności w sprawie z wniosku Ł. S. z dnia [...] czerwca 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej. Przy rozpoznawaniu skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność (por. P. Szustakiewicz, Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych, Przegląd Prawa Publicznego 2012, nr 6, s. 75 i nast. wraz z powołanym orzecznictwem). W myśl art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności (m.in.) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego. Zgodnie z § 1 ust. 1 Statutu [...] Szpitala [...] w L. (dostępnego na stronie internetowej Szpitala pod adresem: [...]), [...] Szpital [...] w L. jest podmiotem leczniczym niebędącym przedsiębiorcą, działającym w formie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej. Jego podstawowym celem jest wykonywanie działalności leczniczej w rodzajach: stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne oraz ambulatoryjne świadczenia zdrowotne (§ 3 ust. 1 Statutu). Bez wątpienia zaś zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego i warunków zdrowotnych obywateli jest jednym z podstawowych zadań państwa, a wagę, jaką mu się nadaje, podkreśla konstytucyjne prawo każdego do ochrony zdrowia o którym stanowi art. 68 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Znaczenie jakie dla realizacji tych zadań mają samodzielne zakłady opieki zdrowotnej, podkreślił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 czerwca 2000 r. (K 20/99 OTK z 2000 r. Nr 5, poz. 140 - LEX nr 41210) dowodząc, że mając obowiązek realizowania przekazanych im do wykonania zadań publicznych stanowią zabezpieczenie możliwość realizowania celów publicznych związanych z ochroną zdrowia. Do tych wniosków nawiązuje także ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2190 ze zm.) sytuując na mocy unormowania art. 2 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 2 samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej jako podmioty lecznicze wykonujące działalność leczniczą w rozumieniu art. 3 ust. 1 ww. ustawy, rozumianą jako udzielanie świadczeń zdrowotnych, nie będące przedsiębiorcą. Z kolei za świadczenie zdrowotne rozumie się działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich wykonywania (art. 2 ust. 1 pkt 10 ww. ustawy). Nie ma zatem wątpliwości, że [...] Szpital [...] w L., jako samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej, wykonuje zadania publiczne w zakresie ochrony zdrowia. Art. 42 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej stanowi, że ustrój podmiotu leczniczego niebędącego przedsiębiorcą, a także inne sprawy dotyczące jego funkcjonowania nieuregulowane w ustawie, określa statut. W myśl zaś § 9 pkt 1 i § 10 pkt 2 Statutu, organem Szpitala odpowiedzialnym za jego zarządzanie jest jego Dyrektor. Jeżeli więc Szpital wykonuje zadania publiczne, a ponoszącym odpowiedzialność za jego zarządzanie organem jest jego Dyrektor, to Dyrektor Szpitala jest podmiotem, na którym ciąży obowiązek udostępnienia informacji publicznych będących w jego posiadaniu. Dyrektor Szpitala posiada tym samym zdolność sądową w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej i jest organem w znaczeniu funkcjonalnym. Okoliczność, iż w petitum skargi jako organ oznaczono [...] Szpital [...] w L. – w sytuacji, gdy w pozostałej części skargi skarżący jednoznacznie zarzucał bezczynność Dyrektorowi tej jednostki, wnosząc o jego właśnie zobowiązanie do załatwienia wniosku – zdaniem Sądu nie przemawia za uznaniem, że skarga dotyczy bezczynności podmiotu pozbawionego biernej legitymacji procesowej i jako taka jest niedopuszczalna. W niniejszej sprawie bezsporne jest natomiast, że informacje objęte wnioskiem skarżącego z dnia [...] czerwca 2018 r., mają charakter informacji publicznej. Wyjaśnić należy, że myśl art. 1 ust. 1 u.d.i.p., do kategorii tej zaliczana jest każda informacja o sprawach publicznych. Tę ogólną definicję doprecyzowuje art. 6 u.d.i.p., który w ust. 1 zawiera przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu, pośród których znalazły się między innymi informacje o organizacji i majątku publicznym osób lub jednostek organizacyjnych, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym. Informacje żądane przez skarżącego sfery zadania publicznego w zakresie świadczenia opieki zdrowotnej, które dodatkowo finansowane jest ze środków publicznych. Publiczny charakter żądanych przez skarżącego informacji oraz fakt, iż jej wniosek został skierowany do podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, determinowały konieczność załatwienia przedmiotowego żądania w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. Obowiązkiem Dyrektora Szpitala było zatem udostępnienie skarżącemu żądanych informacji bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku, (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie wydanie w tym terminie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Bezsporne jest natomiast, że w terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., Dyrektor Szpitala nie załatwił wniosku skarżącego w żaden z określonych wyżej sposobów. Organ ten udzielił jednak skarżącej wnioskowanej informacji w pełnym zakresie po otrzymaniu skargi, tj. w dniu [...] września 2018 r., eliminując tym samym swoją bezczynność w sprawie. Podkreślić należy, że okoliczność ta została potwierdzona przez pełnomocnika organu w piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2018 r. W tym stanie rzeczy Sąd, stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), zobowiązany był stwierdzić, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] czerwca 2018 r. o udostepnienie informacji publicznej. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Zaniechanie realizacji wniosku w ustawowym terminie nie było bowiem skutkiem celowego działania, czy też lekceważącego stosunku do obowiązków wynikających z przepisów u.d.i.p., lecz – jak wynika z wyjaśnień przedstawionych w odpowiedzi na skargę – stanowiło konsekwencję problemów organizacyjnych Szpitala. Mając na względzie, iż organ przestał tkwić w bezczynności po wniesieniu skargi, a przed datą jej rozpoznania, Sąd uznał za zbędne dodatkowe zobowiązanie załatwienia przedmiotowego wniosku w oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przychylając się do zgodnego wniosku stron o umorzenie postępowania sądowego w tym zakresie, jako bezprzedmiotowego, w myśl art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Uzasadniając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, wyjaśnić należy, że uwzględnienie skargi daje podstawy do zasądzenia od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, obejmujących również koszty zastępstwa procesowego, stosownie do treści art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Wprawdzie z powołanego przepisu rozporządzenia wynika, że minimalna stawka wynagrodzenia za czynności adwokata w sprawach dostępu do informacji publicznej wynosi 480 zł, ale zważyć należy, że art. 206 p.p.s.a. daje sądowi uprawnienie do odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części - w uzasadnionych przypadkach. Ponieważ przepis ten dotyczy kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o których mowa w art. 205 p.p.s.a., obejmuje on swoim zakresem również miarkowanie wysokości wynagrodzenia fachowego pełnomocnika (postanowienie NSA z 10 lutego 2014 r., I FPS 3/13, Legalis). Sąd stosuje ten przepis z urzędu według własnej oceny okoliczności sprawy. W art. 206 p.p.s.a. jedynie przykładowo wskazano okoliczność uzasadniającą miarkowanie kosztów postępowania w postaci uwzględnienia przez sąd skargi w części niewspółmiernej do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Określenie wysokości wynagrodzenia fachowego pełnomocnika powinno następować każdorazowo z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy pełnomocnika, w tym wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy i obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Nie zwalania od tego określenie w rozporządzeniu minimalnych stawek wynagrodzenia pełnomocnika. Art. 206 p.p.s.a., jako przepis zawarty w akcie o randze ustawy, ma bowiem pierwszeństwo przed regulacjami rozporządzenia. W ocenie Sądu, przygotowanie skargi w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest bezczynność polegająca na nieudostępnieniu informacji publicznej, wymagało niewielkiego wkładu pracy, ponieważ w sprawie nie występowały ani okoliczności faktyczne wymagające wyjaśnienia, ani budzące wątpliwości problemy prawne wymagające rozstrzygnięcia. Należy przy tym zauważyć, że zasadnicza część skargi sprowadza się do przytoczenia treści wybranych przepisów prawa oraz poglądów prezentowanych w orzecznictwie i doktrynie. Sądowi z urzędu jest ponadto wiadomo, że przed innymi sądami administracyjnymi w kraju prowadzona była duża liczba spraw o podobnym charakterze, w których skarżący reprezentowany był przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika, a sporządzane w tych sprawach wnioski o udzielenie informacji publicznej były bardzo podobne. Tym samym Sąd uznał, że udział profesjonalnego pełnomocnika w przedmiotowej sprawie ograniczył się do dostosowania przygotowanego pisma procesowego do okoliczności niniejszej sprawy. Nadto udział ten nie przełożył się na stawiennictwo na rozprawie. W związku z powyższym Sąd, w ramach kosztów postępowania, działając na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ww. rozporządzenia, zasądził na rzecz skarżącego jedynie kwotę 100 zł tytułem zwrotu wpisu sądowego. W oparciu o dyspozycję art. 206 p.p.s.a. Sąd odstąpił natomiast od zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego. Z tych wszystkich względów orzeczono, jak w sentencji wyroku.