II SAB/Lu 157/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędzia NSA Witold Falczyński, , po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 29 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...]" w W. na bezczynność Okręgowego Sądu Lekarskiego przy [...] Izbie Lekarskiej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. W dniu 4 listopada 2015 r. do Sądu wpłynęła skarga Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. (dalej: "Stowarzyszenie") na bezczynność Okręgowego Sądu Lekarskiego L. Izby Lekarskiej w L. (dalej: "Okręgowy Sąd Lekarski" lub "Okręgowy Sąd"), polegającą na nieudzieleniu odpowiedzi na wniosek z dnia 18 lutego 2015 r. o udzielenie informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U z 2014 r., poz. 782 ze zm., dalej także: "u.d.i.p."), skutkującym naruszeniem art. 13 i art. 14 tej ustawy. W uzasadnieniu skargi skarżące Stowarzyszenie wyjaśniło, że w dniu 19 lutego 2015 r. przesłało pocztą elektroniczną na Okręgowego Sądu Lekarskiego wniosek z dnia 18 lutego 2015 r. o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie (pocztą elektroniczną, bądź pocztą tradycyjną) kserokopii lub skanów orzeczeń wydanych w latach 2011-2014 przez Okręgowy Sąd. Organ nie udzielił jednak żądanej informacji, w istocie nie reagując na złożony wniosek. W tej sytuacji skarżący – mając na względzie utrwalone orzecznictwo sądowe – postanowił wystąpić ze skargą na bezczynność Okręgowego Sądu Lekarskiego, bez uprzedniego składania zażalenia czy też wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W ocenie strony skarżącej żądana w przedmiotowym wniosku informacja jest informacją publiczną w rozumieniu art. 61 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Okręgowy Sąd Lekarski jest natomiast organem, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p., a zatem jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej. Zdolność sądową tego podmiotu można wywieść także z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. W oparciu o powyższe argumenty skarżące Stowarzyszenie wniosło o zobowiązanie Okręgowego Sądu Lekarskiego do rozpoznania przedmiotowego wniosku z dnia 18 lutego 2015 r. w terminie 14 dni. Jednocześnie Stowarzyszenie wniosło o dopuszczenie dowodu uzupełniającego z załączonych dokumentów (wniosku o udostepnienie informacji publicznej oraz dowodu jego przesłania), na okoliczność treści wniosku oraz tego, że został on przesłany organowi. W odpowiedzi na skargę oraz w pismach procesowych z dnia 16 grudnia 2015 r. i 8 stycznia 2015 r. Przewodniczący Okręgowego Sądu Lekarskiego wniósł o oddalenie skargi z uwagi na to, że Okręgowy Sąd nie otrzymał dotychczas opisanego na wstępie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), sąd administracyjny orzeka w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu. Stosownie zaś do art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109). W niniejszej sprawie skarżące Stowarzyszenie zarzuciło Okręgowemu Sądowi Lekarskiemu bezczynność w zakresie niezałatwienia wniosku Stowarzyszenia z dnia 18 lutego 2015 r., złożonego za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu 19 lutego 2015 r., dotyczącego udostępnienia w trybie przepisów u.d.i.p. orzeczeń wydanych przez Okręgowy Sąd w latach 2011-2014. W świetle art. 4 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 u.d.i.p. nie budzi wątpliwości, że Okręgowy Sąd Lekarski jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznych będących w jego posiadaniu. Na podstawie tej regulacji obowiązek udostępniania informacji publicznej nałożony bowiem został wprost na organy samorządów gospodarczych i zawodowych, jako podmioty wykonujące zadania publiczne. Odnosząc się do charakteru informacji objętych wnioskiem z dnia 18 lutego 2014 r. wskazać na wstępie należy, że pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Jego doprecyzowaniem jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. O zakwalifikowaniu określonej informacji, jako podlegającej udostępnieniu na podstawie ustawy decyduje zatem treść i charakter żądanej informacji. W świetle art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. "a" u.d.i.p. informacją publiczną jest treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacji przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpień, stanowisk, wniosków i opinii podmiotów ją przeprowadzających, jak również treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu. Uwzględniając wskazane regulacje uznać trzeba, że informacja będąca przedmiotem żądania strony skarżącej w niniejszej sprawie, to jest treść orzeczeń Okręgowego Sądu Lekarskiego, jest informacją publiczną, która mieści się w zakresie informacji wskazanej w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. "a" u.d.i.p. Oczywistym jest jednak, że podmiot objęty regulacją art. 4 u.d.i.p. nie jest obowiązany udostępnić określonej informacji publicznej, w sytuacji gdy nie został mu doręczony prawidłowo wniosek o udostępnienie informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p. a contrario). Nie można bowiem wymagać udzielenia informacji, co do której brak było stosownego wniosku o jej udostępnienie, w przypadku gdy informacja taka podlega udostępnieniu w trybie wnioskowym. Wskazać należy, że w myśl przepisu art. 10 ust. 1 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Nie budzi zaś wątpliwości, że w świetle przepisów u.d.i.p., w tym art. 7, 8, 9, 9a i 9b tej ustawy, żądane przez skarżące Stowarzyszenie kserokopie lub skany orzeczeń Okręgowego Sądu Lekarskiego nie podlegają udostępnieniu w Biuletynie Informacji Publicznej ani w centralnym repozytorium. Z akt niniejszej sprawy wynika, że Okręgowy Sąd Lekarski przed rozpoznaniem przez Sąd niniejszej skargi nie otrzymał wspomnianego na wstępie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W pismach procesowych z dnia 16 grudnia 2015 r. i 8 stycznia 2015 r. Przewodniczący Okręgowego Sądu Lekarskiego wyjaśnił, że Stowarzyszenie przekazało do tego organu jedynie wniosek z dnia 18 lutego 2015 r. o udostępnienie informacji o terminach i miejscach posiedzeń Okręgowego Sądu Lekarskiego w "bieżącym roku kalendarzowym". Stowarzyszenie nie przesłało natomiast w dniu 19 lutego 2015 r. pocztą elektroniczną Okręgowemu Sądowi Lekarskiemu wniosku z dnia 18 lutego 2015 r. o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie (pocztą elektroniczną, bądź pocztą tradycyjną) kserokopii lub skanów orzeczeń wydanych w latach 2011-2014 przez Okręgowy Sąd. Podkreślić należy, że również strona skarżąca nie wykazała, że wniosek taki został przesłany na adres poczty elektronicznej Okręgowego Sądu Lekarskiego. W aktach niniejszej sprawy znajduje się dołączony przez Stowarzyszenie wydruk komputerowy (list elektroniczny), z którego wynika, że w dniu 18 lutego 2015 r. sporządzony został przez Stowarzyszenie wniosek o udostępnienie informacji publicznej, do którego załącznikami były dwa dokumenty o nazwie: "[...].pdf" oraz "[...].pdf". Z wydruku tego nie wynika jednak, jakiej treści były wspomniane załączniki, w szczególności nie wynika, czy załącznik zatytułowany "[...].pdf" odpowiada dołączonemu do skargi wydrukowi komputerowemu pisma Stowarzyszenia z dnia 18 lutego 2015 r., znak: [...], które stanowi adresowany do Okręgowego Sądu Lekarskiego wniosek o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie (pocztą elektroniczną, bądź pocztą tradycyjną) kserokopii lub skanów orzeczeń wydanych w latach 2011-2014 przez ten Sąd. Niewątpliwie jednak sporządzenie takiego wniosku nie jest równoznaczne z jego złożeniem na adres podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej. Zauważyć nadto należy, że nawet gdyby uznać, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca, że opisany list elektroniczny zawierał – w załączniku – wniosek o udostępnienie informacji publicznej w postaci kserokopii lub skanów orzeczeń Okręgowego Sądu Lekarskiego wydanych w latach 2011-2014, to brak byłoby podstaw do uwzględnienia rozpoznawanej w niniejszej sprawie skargi. Wskazać bowiem trzeba, że na wspomnianym wydruku komputerowym listu elektronicznego widnieje adnotacja: "Środa, 18 lutego 2015 12:38", wskazująca prawdopodobnie datę wysłania tego listu, to jednak bez potwierdzenia transmisji danych adnotacja ta nie stanowi dowodu na to, że żądana informacja została przesłana Okręgowemu Sądowi na jego adres poczty elektronicznej. Podkreślić bowiem należy, że doręczenie pisma pocztą elektroniczną można uznać za skuteczne wyłącznie wówczas, gdy adresat pisma ma możliwość zapoznania się z treścią przeznaczonej dla niego korespondencji. Dowodem takiego doręczenia jest "potwierdzenie transmisji danych", to jest dokument, z którego niezbicie wynika, że list elektroniczny został wyświetlony w programie pocztowym adresata. Ubocznie zauważyć należy, że Sądowi jest wiadome z urzędu, że Trybunał Konstytucyjny w jednym ze swych orzeczeń wyraził w sposób stanowczy pogląd, że "w dotychczasowych rozstrzygnięciach Trybunału przesądzono o braku możliwości rozpatrzenia skargi konstytucyjnej wniesionej przez stowarzyszenie, w treści której formułowano zarzut naruszenia art. 61 Konstytucji" (postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 grudnia 2015 r., sygn. akt SK 36/14, OTK ZU seria A 2015, nr 11A, poz. 189). W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał wyraził również stanowisko, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że "Prawo dostępu do informacji publicznej zostało w art. 61 Konstytucji zastrzeżone na rzecz obywateli. Regulacja ta – w ocenie Trybunału – nie ma charakteru przypadkowego. Zważyć bowiem należy na ścisłe powiązanie prawa uzyskiwania informacji o organach i osobach pełniących funkcje publiczne z zasadą suwerenności narodu oraz prawami wyborczymi do organów władzy państwowej przysługującymi wyłącznie obywatelom polskim. Zgodnie z art. 4 Konstytucji władza zwierzchnia w Rzeczypospolitej Polskiej należy do Narodu, który może ją sprawować bezpośrednio lub za pośrednictwem swoich przedstawicieli. Obecne rozumienie zasady suwerenności narodu sprawującego władzę publiczną jest bezpośrednio związane z instytucją demokracji partycypacyjnej, która zakłada pełne uczestnictwo obywateli w działaniach państwa. Warunkiem koniecznym do realizacji praw i obowiązków obywateli w sferze publicznej, również za pośrednictwem instrumentu wyborów lub referendum, jest możliwie najszersza wiedza o decyzjach podejmowanych przez organy władzy publicznej oraz zachowaniach osób pełniących funkcje publiczne. Prawo dostępu do informacji publicznej przewidziane tylko dla obywateli jawi się zatem jako instrument umożliwiający korzystanie z pozostałych, zastrzeżonych dla tej grupy osób, praw politycznych, np. praw wyborczych. Nie oznacza to, że ustawodawca nie może rozszerzyć zakresu podmiotowego tego prawa na wszystkie zainteresowane podmioty, niemniej jednak przepis Konstytucji pełni w tym zakresie funkcję gwarancyjną, wyznaczając minimalny standard ochrony praw politycznych obywateli. Trybunał stwierdza zatem, że konstytucyjne prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje wyłącznie "obywatelom", a zatem osobom fizycznym legitymującym się obywatelstwem polskim. Oznacza to, że stowarzyszenie nie ma legitymacji do wniesienia skargi konstytucyjnej, dotyczącej tego prawa" (zob. pkt II.3 uzasadnienia). Z tych wszystkich względów, wobec stwierdzenia, że w niniejszej sprawie nie można zarzucić bezczynności Okręgowemu Sądowi Lekarskiemu, skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a., jako nieuzasadniona.