II SAB/Lu 161/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca) Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Lublinie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Prezes Sądu Okręgowego w Lublinie dopuścił się bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżącej z 16 sierpnia 2023 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Prezesa Sądu Okręgowego w Lublinie do rozpoznania wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej z 16 sierpnia 2023 r. – w terminie czternastu dni od dnia zwrotu akt sprawy po uprawomocnieniu się wyroku; IV. zasądza od Prezesa Sądu Okręgowego na rzecz J. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z 5 września 2023 r. (data stempla pocztowego – k. 13) J. K. (dalej także jako: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Lublinie (dalej także jako: Prezes SO, organ) w zakresie rozpatrzenia wniosku z 16 sierpnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej. Pismem z 16 sierpnia 2023 r. (data wpływu do organu: 17 sierpnia 2023 r. – k. 6 akt admin.) skarżąca zwróciła się o udostępnienie informacji publicznej w postaci imienia i nazwiska lekarza sądowego, któremu Sąd Okręgowy w Lublinie wypłacił 100 zł za wystawienie w dniu 14 stycznia 2020 r. zaświadczenia nr [...] dla L. N. w sprawie usprawiedliwienia nieobecności na rozprawie w dniu 16 stycznia 2020 r., w sprawie o sygn. akt [...], toczącej się przed Sądem Rejonowym w Puławach. W odpowiedzi na powyższe pismo, Prezes SO pismem z 30 sierpnia 2023 r. poinformował skarżącą, że wniosek nie dotyczy informacji publicznej, o której stanowi art. 1 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie od informacji publicznej, jak również nie znajduje się w posiadaniu organu. Wskazał, że przedmiotem żądania było imię i nazwisko lekarza, który wystawił zaświadczenie lekarskie w sprawie sądowej, w której skarżąca jest stroną – ma zatem prawo przeglądania akt. Podniósł, że wniosek należałoby złożyć do podmiotu uprawnionego do udostępnienia informacji tj. Prezesa Sądu Rejonowego w Puławach. Dodatkowo powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 15 czerwca 2023 r., sygn. akt II SAB/Lu 67/23), którym oddalono skargę J. K. na bezczynność Prezesa SO w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej o – jego zdaniem – tożsamej treści. W związku z powyższym J. K. wniosła wskazaną na wstępie skargę. Nie zgodziła się z oceną dokonaną przez Prezesa SO i podkreśliła, że zwróciła się o udostępnienie informacji, któremu lekarzowi sądowemu wypłacono wynagrodzenie za wystawienie zaświadczenia. W odpowiedzi na skargę, Prezes SO wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w piśmie z 30 sierpnia 2023 r. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż Prezes SO dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącej z 16 sierpnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. 2022 r., poz. 902, dalej jako: u.d.i.p.) każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne (art. 4 u.d.i.p.). Prezes SO nie kwestionował, że jest takim podmiotem, zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej będzie miała miejsce w sytuacji, w której podmiot ten w ustawowo określonym terminie nie podejmie w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji żadnej z czynności określonych w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej, tj. nie udostępni informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie wyda decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), nie powiadomi pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskaże, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). W sprawie o dostęp do informacji publicznej bezczynność może mieć miejsce również wtedy, gdy powstaje spór co do charakteru żądanych informacji. Sąd, rozpoznając skargę na bezczynność, dokonuje oceny czy prawidłowo uznano, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, w niniejszej sprawie należało także zweryfikować, czy prawidłowe jest stanowisko, iż organ nie dysponuje danymi wskazanymi we wniosku. Ustawodawca we wskazanym powyżej art. 1 ust. 1 u.d.i.p. sformułował szeroką definicję informacji publicznej. Zgodnie z tym przepisem informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. W świetle art. 61 ust. 1 Konstytucji, będącego normatywnym źródłem publicznego prawa podmiotowego do informacji publicznej, sprawy publiczne, o których mowa w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., należy rozumieć, jako działalność organów władzy publicznej oraz samorządów, osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym, komunalnym lub Skarbu Państwa. W orzecznictwie za informację publiczną uznaje się każdą wiadomość wytworzoną lub odnoszącą się do władz publicznych, a także do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informację publiczną stanowią zatem dokumenty bezpośrednio wytworzone przez organ oraz niepochodzące wprost od organu, lecz wykorzystywane przy realizacji przewidzianych prawem zadań. Pojęcie informacji publicznej odnosi się zatem do wszelkich faktów dotyczących spraw publicznych i tych, które odnoszą się do publicznej sfery działalności (por. przykładowo: wyroki NSA z 25 marca 2014 r., I OSK 2352/13; z 6 września 2022 r., III OSK 1563/21 oraz powoływane tam dalsze orzecznictwo). W pierwszej kolejności należy podkreślić, że wniosek, którego dotyczy niniejsze postępowanie nie jest tożsamy z wnioskiem z 23 marca 2023 r., którego dotyczyło postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie w sprawie o sygn. akt II SAB/Lu 67/23. Słusznie wskazuje skarżąca, że wówczas zwracała się o informację w postaci imienia i nazwiska lekarza sądowego, który 14 stycznia 2020 r. wystawił zaświadczenie nr [...] dla L. N., ze wskazaniem choroby o kodzie N59 (k. 182 akt sprawy sygn. akt [...], toczącej się przed Sądem Rejonowym w Puławach). Natomiast wnioskiem z 16 sierpnia 2023 r. żądała informacji w postaci imienia i nazwiska lekarza sądowego, któremu Sąd Okręgowy w Lublinie wypłacił 100 zł za wystawienie 14 stycznia 2020 r. zaświadczenia nr [...] dla L. N. w sprawie usprawiedliwienia nieobecności na rozprawie 16 stycznia 2020 r., w sprawie o sygn. akt [...], toczącej się przed Sądem Rejonowym w Puławach. Skarżąca zatem dąży do uzyskania informacji, komu przyznane zostały środki z budżetu państwa – nie zaś do ustalenia danych wynikających z akt sprawy sądowej. Istota sporu między stronami sprowadza się zatem do tego, czy wniosek skarżącej w zakresie obejmującym przedstawiony wyżej przedmiot sporu dotyczy informacji, które powinny być kwalifikowane jako informacja publiczna oraz informacja posiadana przez organ. W ocenie Sądu żądana informacja ma charakter informacji publicznej z następujących względów. Zgodnie z ustawą z 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym (Dz. U. 2007 r., nr 123, poz. 846 ze zm., dalej jako: u.l.s.) przepisy ustawy stosuje się m. in. w przypadkach dotyczących usprawiedliwiania niestawiennictwa z powodu choroby, na wezwanie lub zawiadomienie sądu ("organu uprawnionego") w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. nr 43, poz. 296 ze zm.). Ustawa definiuje lekarza sądowego, w art. 2 ust. 1 u.l.s., jako lekarza, z którym prezes sądu okręgowego zawarł umowę o wykonywanie czynności lekarza sądowego. Lekarz sądowy wystawia zaświadczenia potwierdzające zdolność albo niezdolność do stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie organu uprawnionego uczestników postępowania z powodu choroby ("zaświadczenia"), na obszarze właściwości danego sądu okręgowego (art. 2 ust. 2 u.l.s.). Zgodnie z art. 7 u.l.s. prezes sądu okręgowego prowadzi wykaz lekarzy sądowych dla obszaru właściwości danego sądu okręgowego. W wykazie lekarzy sądowych zamieszcza się m. in. imię i nazwisko lekarza sądowego, numer prawa wykonywania zawodu, informację o specjalizacji, terminie rozpoczęcia i zakończenia wykonywania czynności lekarza sądowego oraz miejscu, dniach i godzinach przyjęć. Jak stanowi art. 8 u.l.s. informacje o miejscach, dniach i godzinach przyjęć lekarzy sądowych, wraz z ich imieniem i nazwiskiem oraz numerem telefonu, wywiesza się na tablicy ogłoszeń sądu i innych podmiotów, a także w miejscach wykonywania zawodu lekarza przez lekarzy sądowych. Wykaz lekarzy sądowych jest prowadzony w formie pisemnej. Dodatkowo wykaz może być prowadzony w formie elektronicznej i może zostać udostępniony na ogólnodostępnej stronie internetowej sądu okręgowego. Analiza powyższych przepisów prowadzi do jednoznacznego wniosku, że wykaz lekarzy sądowych jest jawny. Prawo do informacji podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej, na ochronę danych osobowych wskazuje również art. 15 ust. 6 u.l.s. Wskazane okoliczności należy uwzględnić w odniesieniu do treści zaświadczenia, nie zaś danych lekarza sądowego. Lekarz sądowy wystawia zaświadczenia, które ma obowiązek – na podstawie art. 15 u.l.s. – objąć rejestrem wystawionych zaświadczeń. Rejestr prowadzi się w formie pisemnej, odrębnie na każdy rok kalendarzowy. W dokumentacji tej wskazuje się nazwisko i imiona lekarza sądowego, sąd, na którego obszarze właściwości wykonuje on czynności oraz określenie roku kalendarzowego. Rejestr jest podpisywany przez lekarza sądowego i opatrywany jego pieczątką. Wpis do rejestru, zgodnie z art. 15 ust. 5 u.l.s., zawiera m. in.: kolejny numer wystawionego zaświadczenia (pkt 1), datę wystawienia zaświadczenia (pkt 2), nazwisko i imiona uczestnika postępowania oraz numer PESEL lub datę urodzenia - w przypadku braku numeru PESEL (pkt 3), nazwę organu uprawnionego (w tym przypadku sądu), który wystawił wezwanie lub zawiadomienie, i sygnaturę akt sprawy (pkt 4), potwierdzenie zdolności albo niezdolności stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie (pkt 6). Zgodnie z art. 16 ust. 2 u.l.s. po zakończeniu roku kalendarzowego, a także w razie rozwiązania umowy o wykonywanie czynności lekarza sądowego, lekarz sądowy niezwłocznie przekazuje rejestr do właściwego sądu okręgowego. Sąd ma obowiązek przechowywać rejestr przez 15 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło przekazanie (art. 16 ust. 3 u.l.s.). W każdym przypadku lekarz sądowy ma obowiązek udostępnić rejestr na żądanie prezesa sądu okręgowego (art. 16 ust. 1 u.l.s.). Lekarzowi sądowemu przysługuje wynagrodzenie za każde wydane zaświadczenie. Koszty wystawienia zaświadczenia są finansowane z budżetu państwa (art. 18 ust. 3 u.l.s.). Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 14 stycznia 2008 r. w sprawie wynagrodzenia przysługującego lekarzowi sądowemu i trybu finansowania tego wynagrodzenia oraz zwrotu kosztów dojazdu, a także wzoru zestawienia wystawionych zaświadczeń (Dz. U. 2013 r., poz. 467 ze zm.) za wystawienie zaświadczenia lekarzowi sądowemu przysługuje wynagrodzenie w wysokości 100 zł (§2). Zgodnie z § 3 ust. 2 powyższego rozporządzenia lekarz sądowy sporządza zestawienie wystawionych zaświadczeń za każdy miesiąc kalendarzowy. Zestawienie wraz z właściwymi dokumentami potwierdzającymi wydanie zaświadczenia oraz dokumentami są przekazywane przez lekarza sądowego organowi kierującemu gospodarką finansową sądu okręgowego w formie pisemnej (§ 5 ust. 1 ww. rozporządzenia). W związku z powyższym należy jednoznacznie wskazać, że lekarz sądowy otrzymuje wynagrodzenie za wystawione zaświadczenie z budżetu państwa. Pokrywanie kosztów sporządzania zaświadczeń dotyczy zatem spraw publicznych, a konkretnie gospodarowania finansami państwa. W konsekwencji skarżąca ma prawo domagać się udostępnienia informacji – jaki podmiot otrzymał wynagrodzenie ze środków Skarbu Państwa. Kolejno należy stwierdzić, że w świetle przytoczonych powyżej przepisów nie sposób przyjąć, że Prezes SO nie ma danych, których udostępnienia oczekuje skarżąca. Dysponuje bowiem rejestrem zaświadczeń, a ponadto niewątpliwie w sądzie prowadzona jest dokumentacja finansowa dotycząca wykonywanych wypłat. Wynagrodzenie dla lekarza sądowego jest wypłacane ze środków, którymi dysponuje prezes sądu okręgowego, nie zaś prezes sądu rejonowego. Mając na uwadze argumentację Prezesa SO można przyjąć, że stanowisko o niedysponowaniu żądaną informacją wynika z błędnego uznania, że wniosek skarżącej dotyczy informacji zawartej w aktach sądowych sprawy prowadzonej przed Sądem Rejonowym w Puławach. Istota niniejszej sprawy sprowadza się do kwestii dysponowania środkami publicznymi. Zasada jawności publicznej gospodarki finansowej stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do informacji o działalności organów władzy publicznej, a także osób pełniących funkcje publiczne. Dane lekarza, który uzyskał wynagrodzenie ze Skarbu Państwa z tytułu wystawienia zaświadczenia w trybie ustawy o lekarzach sądowych, są jawne i podlegają udostępnieniu w trybie u.d.i.p. Jest to bowiem informacja o dysponowaniu środkami publicznymi przez prezesa sądu okręgowego. Ponadto wypłata następuje na rzecz lekarza sądowego, czyli podmiotu, który realizuje szczególne zadania publiczne. Reasumując powyższe rozważania należy wskazać, że Prezes SO błędnie uznał, że informacja w zakresie danych lekarza sądowego, który uzyskał środki z budżetu państwa w związku z wystawieniem zaświadczenia w trybie u.l.s. nie stanowi informacji publicznej. W związku z powyższym pozostaje on w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej. Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego. Stanowisko Prezesa SO wynikało z błędnego zastosowania obowiązujących przepisów, które doprowadziło organ do nieuzasadnionego wniosku, że żądanie nie dotyczy informacji publicznej. Nie można stwierdzić, że doszło do lekceważenia obowiązków nałożonych na organ. Na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Sąd zobowiązał Prezesa SO do rozpatrzenia wniosku skarżącej z 16 sierpnia 2023 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w terminie czternastu dni od dnia zwrotu akt sprawy po uprawomocnieniu się wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. Zwrot kosztów objął uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 złotych