II SAB/Lu 163/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Grymuza po rozpoznaniu w dniu 18 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Niemce w przedmiocie przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych postanawia: odrzucić skargę. Z. W. (dalej jako: skarżący) w dniu 24 sierpnia 2023 r. wniósł skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Niemce (dalej jako: Wójt) w przedmiocie przyznania usług opiekuńczych. Skarga dotyczy wniosków z dnia 12 czerwca 2023 r. – data wpływu (pismo datowane na 9 czerwca 2023 r., k.1 akt admin.) i z dnia 3 lipca 2023 r. – data wpływu (pismo datowane na 3 lipca 2023 r., k. 2 akt admin.). Skarżący podniósł, że decyzję wydano co do części jego wniosku ("na 02-P, 09-M"), a nie wydano decyzji na "stopień znaczny niepełnosprawności kardiologicznej". W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o jej oddalenie lub odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna z innych przyczyn na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej jako: p.p.s.a.). Ustawodawca przewidział możliwość zaskarżenia bezczynności lub przewlekle prowadzonego postępowania (art. 3 § 2 pkt 8-9 p.p.s.a.). Bezczynność organu ma miejsce w sytuacji, gdy organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023 r., poz. 775, dalej jako: k.p.a.) lub w przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 k.p.a. W orzecznictwie wskazuje się, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. m. in. wyrok NSA z 9 października 2018 r., I OSK 1987/18). Natomiast przewlekłe prowadzenie postępowania ma miejsce w sytuacji, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (por. art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Judykatura wskazuje, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle zasady szybkości postępowania, mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W dniu 22 czerwca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w sprawie o sygn. II OPS 5/19 podjął następującą uchwałę: wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że termin "w każdym czasie", którym posługuje się ustawodawca w art. 53 § 2b p.p.s.a. należy wykładać w nawiązaniu do trwającego w dacie składania skargi i naruszającego czas załatwienia sprawy stanu postępowania administracyjnego. W związku z powyższym skargę można wnieść od zaistnienia stanu bezczynności i po wniesieniu ponaglenia, aż do załatwienia sprawy, której bezczynność dotyczy. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej tj. stanu bezczynności. Naczelny Sąd Administracyjny zanegował tym samym pogląd o dopuszczalności nielimitowanego żadnym terminem orzekania w przedmiocie bezczynności. W związku z powyższym kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy, musi być w dacie wniesienia tej skargi aktualny nie zaś historyczny. Szczególnego podkreślenia wymaga okoliczność, że zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadniczym celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności. Analogiczne wnioski należy poczynić w przypadku przewlekłego prowadzenia postępowania. Wynika to wprost z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2022 r. sygn. II OPS 1/21, zgodnie z którą skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Reasumując powyższe rozważania należy wskazać, że z powyżej przywołanych uchwał jednoznacznie wynika, że skarga w przedmiocie bezczynności bądź przewlekłości wniesiona po zakończeniu postępowania i wydaniu decyzji podlega odrzuceniu. Jest niedopuszczalna z tego względu, że w momencie wniesienia dotyczy stanu nieaktualnego (historycznego). Taka skarga przede wszystkim nie może osiągnąć zamierzonego rezultatu w postaci zdyscyplinowania organu do załatwienia sprawy, które już nastąpiło. W aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego podlega odrzuceniu, jeżeli została wniesiona po wydaniu decyzji przez organ, któremu zarzucono bezczynność i przewlekłe prowadzenie postepowania, nawet wówczas, gdy decyzja ta nie jest jeszcze ostateczna (por. postanowienie NSA z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 1575/22). Zdarzeniem prawnym, które kończy stan bezczynności lub przewlekłości, jest załatwienie sprawy przez organ. Zgodnie z art. 104 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. W świetle powyższego, należy zatem przyjąć, że momentem załatwienia sprawy jest z reguły, w razie braku odmiennych regulacji ustawowych, wydanie decyzji. Wnioskiem z dnia 12 czerwca 2023 r. skarżący zwrócił się między innymi o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych "02-P, 09-M, 07-S" (punkt II). Wnioskiem z dnia 3 lipca 2023 r. zwrócił się między innymi o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych "trzy formy 02-P, 09-M, 07-S" (punkt I). Decyzją z dnia 3 sierpnia 2023 r. (znak: OPS.450.27.2023, k. 61-64) Wójt, po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 9 czerwca 2023 r. (wpływ 12 czerwca 2023 r.) Wójt odmówił przyznania skarżącemu specjalistycznych usług opiekuńczych. Decyzję doręczono skarżącemu w dniu 8 sierpnia 2023 r. (k. 60 akt admin.). Decyzją z dnia 3 sierpnia 2023 r. (znak: OPS.450.32.2023, k. 83-81v akt admin.), po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 3 lipca 2023 r. Wójt odmówił przyznania skarżącemu przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych. Decyzję doręczono skarżącemu w dniu 9 sierpnia 2023 r. (k. 80 akt admin.). W tym miejscu należy wskazać, że wskazywane przez skarżącego ponaglenie z dnia 8 sierpnia 2023 r. obejmuje zarówno sprawę z wniosku z dnia 12 czerwca 2023 r. i z wniosku z dnia 3 lipca 2023 r. (k. 50 akt admin. dołączonych do sprawy tut. Sądu o sygn. akt II SAB/Lu 131/23). Zgodnie z art. 50 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej specjalistyczne usługi opiekuńcze są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym. Organ mógł jedną decyzją rozpoznać kilka wniosków skarżącego w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych zawartych w jednym piśmie (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 534/09). Wniosek o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych z uwagi na dwa różne schorzenia opisane jako "07-S" – czyli, jak wynika ze skargi, schorzenia kardiologiczne i "09-M", opisane przez skarżącego jako "urologiczny stan stopnia znacznego niepełnosprawności", może zostać rozstrzygnięty w jednej decyzji, a z treści decyzji i jej uzasadnienia nie wynika, aby organ nie rozważył obu kwestii przy rozpoznawaniu sprawy. Reasumując powyższe rozważania Sąd doszedł do przekonania, że wnioski o przyznanie skarżącemu specjalistycznych usług opiekuńczych – z wyłączeniem wniosków w zakresie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, które nie zostały objęte skargą na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania – zostały rozpoznane; w stosunku do wniosku z dnia 12 czerwca 2023 r. – w decyzji z dnia 3 sierpnia 2023 r., znak: OPS.450.27.2023, a w zakresie wniosku z dnia 3 lipca 2023 r. – decyzją z dnia 3 sierpnia 2023 r., znak OPS.450.32.2023. Skarga Z. W., której przedmiotem jest bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Niemce w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego z 12 czerwca 2023 r. i 3 lipca 2023 r. została wniesiona w dniu 24 sierpnia 2024 r. a dwie decyzje w tym przedmiocie wydano 3 sierpnia 2023 r. Doręczono je skarżącemu 8 i 9 sierpnia 2023 r. W związku z powyższym w chwili wniesienia skargi organ załatwił już sprawę administracyjną poprzez wydanie w dniu 3 sierpnia 2023 r. decyzji, zatem zachodziła pierwotna, bo istniejąca w dniu wniesienia skargi, bezprzedmiotowość postępowania. Sąd uznał zatem, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi przewidziana w art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. inna przyczyna niedopuszczalność skargi. Przeszkodę do merytorycznego rozpoznania skargi stanowi okoliczność wniesienia jej w dniu, w którym organ nie prowadził już postępowania, bowiem wcześniej wydał decyzję w sprawie objętej skargą. Z powyższych względów sąd orzekł jak w sentencji.